China

Voorstel Chinese Volksvergadering brengt oppositie Hongkong nog verder in het nauw

De Chinese President Xi Jinping (midden) omringd door volksvertegenwoordigers bij de openingsceremonie van de Volksvergadering in Beijing. Beeld Getty Images
De Chinese President Xi Jinping (midden) omringd door volksvertegenwoordigers bij de openingsceremonie van de Volksvergadering in Beijing.Beeld Getty Images

Een Chinees voorstel aan de vooravond van de jaarlijkse Volksvergadering die vrijdag in Peking van start gaat, maakt het de democratische oppositie van Hongkong nog moeilijker. De kans lijkt klein dat critici bij de komende verkiezingen opnieuw een plek krijgen in de volksvertegenwoordiging.

De democratie van Hongkong gaat op de schop. Het kiesstelsel moet veranderen, zodat alleen ‘patriotten’ Hongkong kunnen besturen. Dat zei woordvoerder Zhang Yesui van de Volksvergadering donderdagavond in een persconferentie. De volksvergadering begint vrijdag in Peking. Over het nieuwe kiezen is een voorstel naar de gedelegeerden gestuurd.

Verkiezingen voor de LegCo, de volksvertegenwoordiging van de stadstaat die Hongkong is, staan voor later dit jaar gepland. De democratische oppositie had tot november in dat orgaan een minderheid, terwijl de meerderheid Peking gunstig gestemd is. Maar zelfs die minderheid raakte ze kwijt. Volgens een nieuwe veiligheidswet die vorig jaar juli inging, moeten alle politici een loyaliteitseed afleggen. Toen een aantal LegCo-leden werd gediskwalificeerd om het niet naleven van die afgelegde eed, stapte de volledige oppositie op.

Strakkere greep

De kans is klein dat critici bij de komende verkiezingen een hernieuwde plek krijgen in de Hongkongse volksvertegenwoordiging. Deze week moesten 47 Hongkongers uit het democratische kamp zich melden bij de rechter. De groep organiseerde vorig jaar officieuze voorverkiezingen, en volgens de aanklager probeerde ze zo de staat te ondermijnen, een misdaad onder de nieuwe veiligheidswet.

Om die veiligheidswet is veel te doen geweest. De strakkere greep van Xi’s centrale regering was in 2019 reden voor felle protesten waarbij tot een miljoen Hongkongers de straat op gingen. Maar Peking schrok pas echt toen de oppositie aan het eind van dat jaar massaal won bij de verkiezingen voor de districtsraden.

Van de 452 raadsleden in die raden, behoren er nu 392 tot de oppositie. De districtsraden gaan over weinig meer dan de vuilnisophaaldienst en de inrichting van speeltuintjes. Maar ze stemmen ook mee in het comité dat de ‘chief executive’ of hoogste bestuurder kiest.

Grimmig

De raadsleden zouden deze maand de loyaliteitseed afleggen. Tientallen van hen zijn de afgelopen maanden gearresteerd om betrokkenheid bij de protesten in 2019.

Het was een duidelijke waarschuwing. Het werk als lid van de districtsraad is ‘erg druk’ en ‘er gebeurt veel’, verklaart het democratische raadslid Pakkin Leung na lang aandringen in een tekstbericht. De meeste Hongkongers reageren helemaal niet op contactverzoeken.

De sfeer in de stad lijkt grimmig, nu Xi Jinping de losse eindjes in het wat rommelige democratische stelsel van Hongkong wil afknippen. Volgens Xia Baolong, die in Xi’s kabinet over Hongkong- en Macau-zaken gaat, moeten ‘juridische mazen in de grondwet en de basiswet’ nodig gedicht worden.

Adviezen uit Peking niet langer vrijblijvend

Als voormalige Britse kroonkolonie heeft Hongkong een liberaal karakter. De inwoners koesteren hun vrijheid van meningsuiting. Peking beloofde de Hongkongers bij de overdracht door Groot-Brittannië aan China, in 1997, dat de stad zichzelf mocht blijven besturen als semi-autonome regio. Vijftig jaar lang zou er niets aan het systeem veranderen.

Aan die belofte lijkt Peking zich niet te houden, want de dringende adviezen uit Peking zijn niet langer meer vrijblijvend. Leider Carrie Lam is volgens critici gepasseerd door Luo Huining die aan het hoofd staat van het kantoor dat de stadstaat namens Peking in de gaten houdt. Dat kantoor verwelkomde de afgelopen maanden honderd nieuwe collega’s.

Een Chinese verslaggever bericht over de persconferentie bij de start van de Volksvergadering in Beijing. Beeld EPA
Een Chinese verslaggever bericht over de persconferentie bij de start van de Volksvergadering in Beijing.Beeld EPA

Volkscongres China heeft agenda vol ‘beproevingen’

De regering van de Chinese leider Xi Jinping laat zich tijdens de jaarlijkse volksvergadering tien dagen lang adviseren en bijpraten door 5200 volksvertegenwoordigers uit het hele land. De prioriteiten voor de komende jaren zijn al uitgezet, maar binnen die grote lijnen kunnen volksvertegenwoordigers suggesties doen.

Nadat zijn regering met rigoureuze maatregelen de corona-epidemie onder controle bracht, is Xi’s leiderschap sterker dan ooit. “Onze partij heeft onderweg ontelbare ontberingen en beproevingen doorstaan, maar geen enkele moeilijkheid heeft ons overweldigd, en geen enkele vijand heeft ons omver kunnen werpen”, aldus Xi tijdens een toespraak voor kaderleden, begin maart.

Over een paar maanden viert de Communistische Partij haar honderdste verjaardag. China heeft zijn rol als welvarende grootmacht terug weten te veroveren. Het land gaat een nieuwe tijd in, en daar horen nieuwe ‘beproevingen’ bij. Een aantal van de belangrijkste staat op de agenda van het volkscongres.

Geen groeicijfer

De Chinese economie krabbelde aardig op na de uitbraak van de pandemie, een dik jaar geleden. Vorig jaar voorspelde de regering voor het eerst geen groeipercentage, en de verwachting is dat ze dat dit jaar ook niet doet. De fabrieken draaien weer, maar veel verkoop is afhankelijk van buitenlandse afnemers die nog wél last hebben van de virusuitbraak. Als er geen groeicijfer komt, hoeven lokale autoriteiten zich bovendien niet in alle bochten te manoeuvreren om dat te halen.

Consumptie

Chinezen meer laten uitgeven is een van de grootste uitdagingen van de regering. Tot nu toe namen sommige lokale overheden wat initiatieven, maar daar bleef het bij. Om mensen echt wat meer te laten overhouden, is grover geschut nodig: gratis schoolboeken, meer pensioen of een bredere zorgverzekering. Maar dat geld moet ergens vandaan komen, en de regering wil voorkomen dat ze méér schulden moet maken.

Buitenland

Naast bilaterale afspraken met landen langs de veelarmige Nieuwe Zijderoute, wil Peking zich ook inzetten voor hervormingen binnen de Wereldhandelsorganisatie. Handel en buitenlandse investeringen moeten een flinke zet krijgen door barrières te schrappen. Dat voornemen dient ook een politiek doel, want door het lot van Chinese bedrijven aan dat van buitenlandse investeerders te verbinden, zullen regeringen (zoals de nieuwe Amerikaanse president Joe Biden) minder snel sancties opleggen.

Platteland

Nu armoede officieel niet meer voorkomt in China, gaat het platteland een nieuwe fase in. Er moeten meer banen komen, de landbouwsector moet efficiënter en investeerders zijn uitgenodigd om hun kapitaal in te zetten in minder ontwikkelde regio’s.

Milieubeleid

Op geen enkel terrein is Peking al zo concreet. In 2030 moet de CO2-uitstoot 65 procent lager zijn dan in 2005. Het aandeel niet-fossiele energie moet met een kwart omhoog, en er moet drie keer zo veel elektriciteit gewonnen worden uit wind- en waterbronnen. In 2060 wil China klimaatneutraal zijn.

Lees ook:

De inwoners van Hongkong weten dat hun oude leven voorbij is

Hongkong was een vrije en bruisende stad. Maar de inwoners weten dat hun oude leven voorbij is, nu China hen met nieuwe wetgeving onder de duim kan houden. ‘We zijn onze vrijheid van meningsuiting kwijtgeraakt, net als de persvrijheid, stemrecht, onafhankelijke rechtspraak en nog meer.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden