Ideeën over de grens

Voor webcontrole is Rusland een betere leermeester dan China

Inzichten, geselecteerd uit internationale media en sites.

The Guardian

“De truc van de onlineshops is ons steeds meer te laten winkelen en steeds minder te laten denken hoe het ons bereikt.’’ Slavernijpraktijken bij de onlinegiganten lijken we voor lief te nemen. Evenals de milieukosten. In de VS maken verpakkingen nu al 30 procent van het vaste afval uit. Al dat karton kost een miljard bomen. Snelheid van de bezorging is ineens het hoogste goed.

Menselijke vooruitgang, zo stelt Samanth Subramanian, was altijd verbonden met mobiliteit: ons vermogen op twee benen te lopen, op dieren te rijden, te varen, over het land te tuffen en te vliegen – ze dienden voedsel en materialen te vergaren.

Tegenwoordig houdt vooruitgang in dat wij ons juist niet verplaatsen, dat voedsel en materialen ons bereiken. Het is pas het begin, waarschuwt hij. Binnenkort ‘bestellen’ de voorraad- en ijskast ­ongemerkt onze producten. Een 21ste-eeuwse versie van de hijsbalk, een ‘buggy’, brengt de goederen van het bestelbusje (of aanvoerbaan) automatisch ons huis binnen. “We komen thuis en alles is er. De uiteindelijke overwinning van de thuisbezorging is wanneer we vergeten dat er überhaupt iets wordt bezorgd.”

The Economist

De ongeregistreerde Amsterdammer Daniël Buter is de enige niet. Zo’n miljard mensen bezitten volgens de Wereldbank geen officieel identiteitsbewijs. Veelal betekent het dat ze geen recht hebben op zorg, onderwijs en andere basisdiensten, en geen stem(-recht) hebben. Omgekeerd heeft de overheid geen idee van wie ze belasting kunnen heffen, wie dienstplichtig is en waar ze middelen moeten toewijzen. Tal van landen, met name in Afrika, zijn de afgelopen jaren bezig met het invoeren van registratieprogramma’s.

Het kent ook zijn keerzijde. Het eerste dat bezoekers van het Apartheid Museum in Johannesburg opvalt, zo schrijft The Economist, is de muur met identiteitskaarten–papiertjes die bepaalden waar mensen konden wonen en werken en van wie ze konden houden.

New York Times

Van wie kunnen autoritaire regimes het best leren hun burgers onder de duim te houden? China mag er nog zo goed in zijn, Ruslands model laat zich goedkoper kopiëren, meent Alina Polyakova. Weinig staten kunnen zich China’s administratie en investeringen veroorloven, nodig voor de ­totale integratie van offline- en onlinedata en de koppeling van ­alles – van gesloten tv-beelden tot sociale media en medische dossiers.

China blokkeerde ook van meet af aan Facebook, Twitter en Google. Rusland liet die toe, en bouwde een digitale bewakingsinfrastructuur boven op een open digitale ruimte, met monitoring achteraf, een repressief juridisch netwerk en intimidatie. Moskous achterdeur naar het internet houdt ook persoonlijke gegevens, IP-adressen en gebruikersnamen bij van bijvoorbeeld oppositieleiders.

Die aanpak vindt nu gretig aftrek in tal van landen. Rusland experimenteerde deze zomer ook met het gericht uitschakelen van het mobiele internetverkeer tijdens demonstraties. Toen verleden maand in Iran mensen de straat op trokken, paste ook Teheran het toe – met ‘succes’. “De autoritaire regimes leren van elkaar.”Vandaag de dag erkennen landen als Oeganda, Liberia and Sierra Leone bepaalde etnische groeperingen niet als burgers. Vele andere landen doen het minder expliciet, maar discriminatie en corruptie is wel aan de orde van de dag bij het (niet) registreren van inwoners. “Moderne identiteitssystemen beloven veel voordelen voor Afrika te brengen”, meent The Economist. “Maar daarmee neemt ook de verleiding voor politici toe om die te misbruiken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden