Nieuwe coalitie

Voor het eerst is een islamistische partij onderdeel van een Israëlische regering

Opeens was Mansour Abbas gewild: zowel Netanyahu als de oppositie had hem nodig voor een meerderheid.  Beeld AP
Opeens was Mansour Abbas gewild: zowel Netanyahu als de oppositie had hem nodig voor een meerderheid.Beeld AP

Er is een nieuwe regering in Israël. En het is de eerste Israëlische coalitie ooit met een islamistische partij – Ra’am.

Nog geen week na de Israëlische verkiezingen werd een persconferentie van Mansour Abbas uitgezonden op alle grote Israëlische nieuwszenders. “Het is tijd om een nieuwe realiteit te creëren”, liet de leider van de Verenigde Arabische Lijst weten. En dat is hem gelukt. Sinds zondag is er een nieuwe Israëlische regering aan de macht, mede dankzij de steun van de partij van Abbas. Zonder oud-premier Benjamin Netanyahu, die de afgelopen twaalf jaar onafgebroken in het zadel zat.

Het is de eerste keer dat een onafhankelijke Arabische partij onderdeel is van een Israëlische regering. De Arabische partijen die eerder deel uitmaakten van Israëlische regeringen waren altijd zogeheten ‘satellietlijsten’; gelieerd aan een Israëlische moederpartij en vooral bedoeld om Palestijnse stemmen binnen te halen.

Dat een toespraak van de leider van een klein islamistisch partijtje, met maar vier van de 120 zetels in het parlement, live werd uitgezonden, was geen toeval. Al snel nadat de verkiezingsresultaten in maart bekend waren werd erkend dat de Verenigde Arabische Lijst – ook wel Ra’am genoemd – de spilpositie had in de politieke puzzel die was ontstaan. Want zowel Netanyahu als de oppositie had de steun van Ra’am nodig om aan een meerderheid te komen.

Soms meer gemeen met de orthodoxe partijen

Het was een rol die weinigen van tevoren voorspeld hadden voor het partijtje dat een klein, conservatief deel van de Arabische bevolking van Israël vertegenwoordigt. Eerder werd nog verwacht dat Ra’am weggevaagd zou worden in de verkiezingen nadat de partij zich in januari had afgesplitst van de Verenigde Lijst, een alliantie van verschillende Arabische partijen. Maar het won een groot aantal van de stemmen van de Palestijnse bevolking in Israël, ook buiten de conservatieve doelgroep.

Volgens Abbas zelf laat dit het verlangen zien onder de Palestijnse kiezers om mee te regeren; Ra’am was de enige Palestijnse partij die deelname aan een regering met Netanyahu niet op voorhand uitsloot. Dat was ook wat de splitsing met de Verenigde Lijst veroorzaakte. Het feit dat Abbas een samenwerking met Netanyahu niet uitsloot leidde tot grote ergernis bij de andere partijen die Netanyahu verantwoordelijk houden voor de achtergestelde positie van Arabieren in de Israëlische samenleving.

De conservatieve overtuigingen van Abbas waren nooit een geheim

Ook het conservatieve karakter van Ra’am zou de breuk in de hand hebben gewerkt – dat strookte niet met de politieke kleur van de rest. Zo liet Abbas duidelijk weten vóór ‘homogenezing’ te zijn, terwijl andere leden van de Verenigde Lijst daar fel tegen waren.

De conservatieve overtuigingen van Abbas waren nooit een geheim; Ra’am is de politieke vleugel van de zuidelijke tak van de Islamitische Beweging. Dat is een meer gematigde beweging dan de noordelijke tak, die sinds 2015 in Israël verboden is wegens het onderhouden van banden met Hamas en de Moslimbroederschap, maar ook de zuidelijken zijn nog altijd erg conservatief van gedachtegoed.

Abbas heeft altijd beweerd dat hij en zijn partij op religieus en sociaal vlak meer gemeen hebben met de ultra-orthodoxe joodse partijen in Israëls politiek - ook al vinden die hem een ‘terrorist’ - dan met de andere Arabisch-Israëlische partijen. “De Arabische partijen worden meestal gelijk onder links geschaard”, zei Abbas vorig jaar in een interview met The Jerusalem Post. “Maar we zitten niet in de zakken van ‘links’ of ‘rechts’. We moeten handelen in het belang van de Arabische gemeenschap die ons gekozen heeft.”

Salonfähig door Netanyahu

Met zijn keuze een regering onder de uiterst rechtse Naftali Bennett te steunen, lijkt Ra’am nu wat toezeggingen binnen te hebben gehengeld voor die gemeenschap, hoewel nog moet blijken of de beloftes in het coalitieakkoord nageleefd zullen worden. Zo wordt er 638 miljoen euro beloofd voor het bestrijden van geweld binnen de Palestijnse gemeenschap in Israël en 7,6 miljard euro voor een vijfjarenplan om Palestijnse gemeenschappen te ondersteunen.

Ook is afgesproken dat de ‘Kaminitz-wet’ – die strengere straffen instelt voor het overtreden van bouwvoorschriften – voor enkele jaren bevroren wordt. De wet is omstreden, omdat veel Palestijnen menen dat deze hen disproportioneel raakt. Het is voor hen bijna onmogelijk om een bouwvergunning te krijgen, dus wordt er vaak gebouwd zonder officiële toestemming. Abbas en de andere Arabische partijen hebben zich altijd tegen deze wet uitgesproken.

Het ironische is dat het juist Netanyahu was die Ra’am salonfähig heeft gemaakt, toen hij als eerste voorstelde dat de partij onderdeel kon zijn van een regering onder hem. Een islamistische partij in een Israëlische regering, tot die tijd was het ongehoord. De onderhandelingen met de oud-premier klapten uiteindelijk, maar omdat Netanyahu Ra’am als optie zag werd het ook een legitieme optie voor de oppositie. Zo legde hij onbedoeld de hand aan zijn eigen politieke ondergang. Abbas creërde een nieuwe realiteit zonder hem.

Lees ook:

Netanyahu zaaide verdeeldheid en plukt nu de wrange vruchten

Voor het eerst in twaalf jaar heeft Israël een coalitie zonder Benjamin Netanyahu. Wat is zijn nalatenschap?

Oud-commando en techmiljonair: dit is Naftali Bennett, de nieuwe leider van Israël.

In Naftali Bennett, Israëls nieuwe premier, komen tal van werelden samen. Er is Bennett-de-techmiljonair, Bennett-de-oud-commando en Bennett-de-politicus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden