Boycot

Voor de Polen is het een uitgemaakte zaak: alles wat Russisch is moet overboord

Poolse vrijwilligers vangen Oekraïense vluchtelingen op in Polen.  Beeld REUTERS
Poolse vrijwilligers vangen Oekraïense vluchtelingen op in Polen.Beeld REUTERS

Polen boycot alles wat Russisch is. Dus ook de namen van gerechten in restaurants. Maar zijn die wel Russisch?

Ekke Overbeek

Het is een van de klassiekers van de Poolse keuken: pierogi ruskie. Maar door de oorlog in Oekraïne heeft het ravioli-achtige gerecht zijn langste tijd gehad. Dat wil zeggen, niet de gevulde deegbuideltjes zelf, maar wel hun naam. De boycot van alles wat Russisch is, treft ook de pierogi ruskie – spreek uit: pjerogie roeskje – die op de menukaart voor toeristen steevast worden vertaald als Russian dumplings.

In plaats van pierogi ruskie heten ze voortaan pierogi ukrainskie – Oekraïense pierogi’s. “Het is een symbolische actie. We besloten ertoe nadat onze medewerkers die uit Oekraïne komen ons erop wezen dat zij het woord ‘ruskie’ associëren met oorlog en wreedheid”, meldde een van de vele restaurants en winkels die dat woord de afgelopen maand schrapten.

Voor de meeste Polen lijkt het een uitgemaakte zaak; alles wat Russisch is moet overboord. En dus alles wat ruskie heet, in het Pools een pejoratieve benaming voor Russisch. Bij die gelegenheid maakt een grap uit de communistische tijd, toen Polen onder het juk van Moskou leefde, een comeback. In een zelfbedieningsrestaurant roept iemand uit de keuken: “Wie heeft de ‘ruskie’ besteld?” Waarop een gast antwoordt: “Niemand! Ze zijn zelf gekomen.” Nu is het dus tijd dat de Russen definitief uit de Poolse keuken vertrekken.

Geen Russisch gerecht

Maar de afgelopen weken ontstond een tegenbeweging, aangevoerd door historici. Ruskie betekent helemaal geen Russisch! En pierogi ruskie zijn helemaal geen Russisch gerecht! De schelpvormige deegbuideltjes gevuld met een mengsel van witte kaas, aardappelen en ui komen uit Rus Czerwona, Rood-Roes, een historische regio die tegenwoordig deels in Polen, deels in Oekraïne ligt en die je op oude Nederlandse kaarten kunt terugvinden als Rood-Roethenië.

De historici hebben gelijk, maar het is niet verwonderlijk dat veel mensen zich verslikken in de geschiedenis bij het eten van wat dus Roetheense pierogi’s zijn. Roes was in de middeleeuwen een etnisch-geografische aanduiding voor een gebied dat grofweg het huidige Oekraïne, Wit-Rusland, het westen van Rusland en de oostrand van Polen omvatte. De middeleeuwse voorloper van Oekraïne heette Kiev-Roes. En het land van dictator Aleksandr Loekasjenko heet daar Belarus, letterlijk: Wit-Roes, oftewel Wit-Roethenië.

Na de middeleeuwen, toen de pierogi ruskie op het menu verschenen, lag bijna heel Roes/Roethenië in het Pools-Litouwse Rijk. In deze tijd raakte het woord Oekraïne in zwang. Maar tegelijkertijd groeide verder naar het oosten het grootvorstendom Moskou uit tot Rusland, dat aanspraak maakte op het hele middeleeuwse Roes. De aanval op Oekraïne laat zien dat de geschiedenis springlevend is.

Lees ook:

Hoelang kan Polen nog solidair blijven met de miljoenen Oekraïense vluchtelingen?

Polen staat pal achter Oekraïne. Het land neemt een à twee miljoen Oekraïense vluchtelingen op. Maar na een maand verschijnen er haarscheurtjes in de spontane solidariteit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden