Verkiezingen VSReactie China

Voor China is Biden voorspelbaarder, maar niet per se makkelijker

Een kapper in Peking kijkt op zijn werk naar de overwinningsspeech van Joe Biden.Beeld Reuters

Biden is voorspelbaarder, en dat vindt Peking fijn. Het betekent wel dat lastige dossiers zoals mensenrechten en territoriale claims weer terug op tafel liggen.

China krijgt weer wat lucht met de verkiezing van Joe Biden. Na jaren van communicatie via getweete oneliners, is de verwachting dat de nieuwe president de relatie weer zal lijmen. Met Biden krijgt de Chinese Communistische Partij een Amerikaanse president zoals ze er al veel heeft zien langskomen. Hoewel Xi Jinping nog geen officiële reactie heeft gegeven op Bidens winst, wordt er in de staatskranten al wel volop gespeculeerd over de gevolgen van Amerika’s keuze.

De kranten hadden afgelopen week opvallend weinig aandacht voor de verkiezingen in de rivaliserende grootmacht. China gniffelde wel om alle ophef er omheen. Dat Trump de verkiezingsuitslag wil aanvechten is een mooi voorbeeld dat een westerse democratie tot chaos leidt. Dat moeten we hier niet willen, was de boodschap van de staatsmedia.

Trump was goed voor Xi’s imago, slecht voor de planning

Waar het op imago aankwam, had Xi aan Trump een mooie. Naast de opruiende en luidruchtige Amerikaanse president stak Xi af als een stabiele staatsman. Maar door de onvoorspelbaarheid van Trumps presidentschap moesten de Chinese machthebbers wel iedere keer snel schakelen. Dat doen ze niet graag. Xi Jinping is voorlopig nog wel even president, dus de Chinese strategieën strekken zich uit over jaren. Onderhandelingen met westerse mogendheden hebben veel weg van pappen, nathouden, een belofte hier, een mooi vergezicht daar – maar tot resultaat komt het zelden.

De meer gematigde Biden zal China naar verwachting meer tijd geven om economisch te groeien en allianties te smeden die van het land een gelijkwaardige grootmacht maken. Maar inhoudelijk zal niet veel veranderen. Chinese experts zijn zich ervan bewust dat Democraten en Republikeinen in de VS het eens zijn over de aanpak van hun land. Die moet harder zijn dan voorheen, met méér confrontatie.

Trump heeft wat dat betreft de vinger op de zere plek gelegd. Hij heeft China daarmee een dienst bewezen, vindt Shen Dengli, verbonden aan het Institute of International Studies aan de Fudan Universiteit in Shanghai. “China had een onredelijk handelsoverschot. We moeten meer kopen, niet meer exporteren. Trump heeft het ons laten doen, en zo heeft hij de relatie verbeterd.”

China moet de eerste stap doen

De eerste fase van het Chinees-Amerikaanse handelsakkoord is het flinterdunne draadje waar de relatie aan hangt. Peking deed de belofte meer buitenlandse spullen te kopen, maar daar komt nog maar weinig van. Dat handelsakkoord, hoe moeizaam de besprekingen ook waren, was de manier om te blijven praten met de Verenigde Staten. Het is nu aan Xi Jinping om de eerste stap te zetten en te laten zien dat hij de afspraken nakomt, zegt een Europese oud-diplomaat die niet bij naam genoemd wil worden. “Anders kan Biden niet bewegen.”

Naar verwachting blijft het Amerikaanse beleid grotendeels intact, ook de verhoogde importtarieven. “Vanuit Amerikaans perspectief zijn de tarieven een goede troef voor Biden om te blijven onderhandelen. Het is onwaarschijnlijk dat hij ze wil terugdraaien”, zegt Xin Qiang, Amerika-kenner aan de Fudan Universiteit.

Biden zal kijken naar Japan, India en de Europese Unie als bondgenoten bij de confrontatie met China. Zo kan hij het Trans-Pacific Partnerschip dat de economieën rondom de Stille Oceaan samensmeedde en China nadrukkelijk uitsloot, nieuw leven inblazen. Dit vrijhandelsverdrag werd uiteindelijk niet door het Amerikaanse Congres aangenomen, maar het ging verder als een verdrag tussen Canada en tien andere landen in de regio.

Biden zal naar verwachting wel uitkijken om China te provoceren op extreem gevoelige dossiers zoals Taiwan of Hongkong. Toch is zijn verkiezing voor Chinezen een minder grote opluchting dan voor de rest van de wereld. Op korte termijn geeft hij China wat lucht, maar op de langere termijn kunnen door de VS  geleide allianties Xi dwars zitten bij bijvoorbeeld territoriale claims in de Zuid-Chinese Zee. Ook de mensenrechten komen onder Biden weer op tafel, dat was bij Trump op een zijspoor beland. Xi kreeg van Trump zelfs bijval over zijn aanpak van de Oeigoeren in Xinjiang. Die tijd is over.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden