Interview Bosbranden Amazone

Voor boeren is vuur vaak de enige optie

Een luchtfoto van het Amazonegebied in Brazilië, verspreid door Greenpeace. Beeld AFP

De oncontroleerbare branden in het Amazonegebied zijn een gevolg van falend politiek beleid, zeggen hoogleraren tropische bosecologie Pieter Zuidema en Marielos Pena Claros van de Wageningen Universiteit. Dat heeft grote gevolgen voor het klimaat. Ook kan de landbouw nog niet zonder de slash-and-burnmethode.

Eerst even terug naar de oorzaak. Hoe zijn deze branden ontstaan?

Pieter Zuidema: “De veroorzakers van de branden in het Amazonegebied en de sub-Sahara zijn vooral boeren en grootgrondbezitters die massaal aan het ontbossen zijn. Een klein percentage is veroorzaakt door natuurlijke brand, de rest komt door illegale ontbossing en is aangestoken met de slash-and-burnmethode. Daarbij worden bomen in bossen eerst gekapt, daarna gedroogd en daarna verbrand. Wat er nu gebeurt, is deels iets wat jaarlijks terugkomt. In droge tijden maken boeren hun akkers schoon om er later te kunnen planten wat ze maar willen. Dat is het probleem niet. Dat de branden nu niet meer controleerbaar zijn, is wel een probleem.”

Welke schade leveren de huidige branden op voor het klimaat?

Pieter Zuidema: “Ontbossing en de daaropvolgende branden leiden tot een enorme hoeveelheid CO2-uitstoot. Door ontbossing wordt in het gebied een grotere hoeveelheid CO2 uitgestoten dan de bossen die nog wel intact zijn kunnen opvangen. Dat leidt onder meer tot verandering van de regenval in de regio, want als bossen verdwijnen, raak je ook waterdamp kwijt. Daardoor neemt de droogte toe en sterft ook andere begroeiing af. Daarnaast sterven diverse planten- en diersoorten uit.”

Hoe komt het dat de branden de laatste jaren zo zijn toegenomen?

Pieter Zuidema: “De hoeveelheid branden is niet los te zien van de politieke wind die in Brazilië waait. De nieuwe president Bolsonaro vindt dat het Amazonegebied de economische groei in zijn land in de weg staat. Daarmee spoort hij boeren aan alsnog economisch gewin te halen uit tot nu toe ongebruikte gronden. Boeren gaan hun eigen gang.”

Marielos Pena Claros: “Meestal is politiek falend beleid de oorzaak van het gigantische aantal bosbranden dat uit de hand loopt. In Brazilië ging het een lange tijd goed. De ontbossingen werden gereguleerd, totdat Bolsonaro aan de macht kwam. In Bolivia speelt eenzelfde soort probleem als in Brazilië. Daar is de afgelopen 3 à 4 weken 1 miljoen hectare grond in rook opgegaan. Maar dat weet en hoort bijna niemand. Bij de Amazone denken mensen alleen aan Brazilië, terwijl het aan negen landen toebehoort.”

Wat moet er gedaan worden?

Marielos Pena Claros: “Het is belangrijk na te gaan hoe we het aantal branden kunnen terugdringen. Een moeilijke vraag, omdat vuur belangrijk is voor de landbouw. Het is de enige manier waarop boeren vruchtbare gronden kunnen verwerven. Er zijn nog geen alternatieven om het zonder vuur te doen. Het begint dus met een goed beleid van overheden, strengere regels voor boeren en het beter controleren van branden.”

Lees ook:

De Amazone brandt, Bolsonaro geeft ngo’s de schuld

Nog nooit sinds het begin van de metingen in 2013 waren er zoveel bosbranden in het Amazone-regenwoud als in 2019. Maar president Bolsonaro haalt zijn schouders op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden