Syrië

Vonnis medewerker martelgevangenis nadert, maar Syriërs hebben wat anders aan hun hoofd

De Syrische activiste Wafa Mustafa met een portret van haar vader, een van de slachtoffers van het regime van Assad. Beeld  AFP
De Syrische activiste Wafa Mustafa met een portret van haar vader, een van de slachtoffers van het regime van Assad.Beeld AFP

Woensdag is de uitspraak in de rechtszaak tegen Eyad A., die in Duitsland terechtstaat voor medeplichtigheid aan martelpraktijken in de Syrische gevangenis ‘Afdeling 251’. Maar in Syrië zelf zijn maar weinig mensen op de hoogte van dit proces.

Mariam al-Hallak heeft het proces in Koblenz een keer bezocht, om het met eigen ogen te zien. “Ik zag de verdachten zitten. Dat heeft me een beetje geholpen, dat zij terechtstaan”, vertelt ze vanuit haar appartement in Berlijn.

Haar zoon Ayham werd in 2012 opgepakt door de Syrische veiligheidsdiensten. De 25-jarige geneeskundestudent werd zo hevig gemarteld dat hij het niet overleefde. Zijn moeder herkende zijn lichaam op een van de foto’s die ‘Caesar’ – een fotograaf die overliep vanuit het Assad-kamp – het land uit smokkelde. Ze zijn nu onderdeel van het bewijs in de rechtszaak tegen twee medewerkers van de Syrische gevangenis ‘Afdeling 251’.

“Natuurlijk had ik liever dat er zo’n soort proces in Syrië zou plaatsvinden, zodat iedereen die heeft deelgenomen aan de arrestatie, marteling, verhongering en moord van onze kinderen terecht zou kunnen staan”, zegt ze. Ze hoopt dat Eyad A. woensdag voor meerdere jaren de gevangenis ingaat voor zijn bijdrage aan de arrestatie en foltering van Syrische jongeren zoals haar zoon.

Lastig te volgen

Al-Hallak volgt het proces op de voet, maar ze is een van de weinigen. “Ik kan met overtuiging zeggen dat de meerderheid van de Syriërs niet weet dat deze rechtszaak plaatsvindt”, zegt Asser Khattab, een Syrische journalist in Parijs. “Misschien hebben mensen in Syrië zelf ooit op sociale media een kop van een artikel gezien dat er een proces plaatsvindt, maar daar durven ze dan niet eens op te klikken uit angst voor de inlichtingendienst. Ze weten niet om welke gevangenis het gaat, wie de verdachten zijn”, legt hij uit.

Het proces is voor Syriërs ook lastig te volgen; het vindt grotendeels plaats in het Duits. Er zijn geen opnames van de rechtszaak beschikbaar, en het aantal plaatsen in de galerij is beperkt vanwege corona. En hoewel de internationale pers de zaak volgt, zijn Arabische media niet erg aanwezig. Zij kregen ook pas afgelopen zomer, na een kort geding, toegang tot de live Arabische vertaling die de verdachten te horen krijgen.

Podcast over het proces

Zelfs veel van zijn Syrische vrienden in Europa weten niet wat zich in Koblenz afspeelt, vertelt Khattab. Daar wil hij graag verandering in brengen, en dus werkt hij mee aan een podcast die in het Arabisch bericht over de laatste ontwikkelingen in het proces. In ‘Afdeling 251’ legt hij uit wie er terechtstaan, en waarom het proces in Duitsland plaatsvindt. De podcast wordt zelfs in Syrië beluisterd.

Voor veel Syriërs blijft het echter een ver-van-mijn-bedshow. “Ik weet dat er een zaak loopt tegen mensen die misdaden begingen tegen gevangenen”, zegt Khalid Shallo, een activist in de noordelijke provincie Idlib, via Facebook. “Ik heb niet alles gevolgd, vanwege de situatie hier in Idlib. We leven hier in vreselijke omstandigheden in tentenkampen, waar we worden gebombardeerd door Russische vliegtuigen”, legt hij uit. En daar zijn deze mannen niet verantwoordelijk voor. “Het belangrijkste voor mij is dat Bashar al-Assad berecht wordt, en zijn handlangers.”

Symbolische overwinning

Ook in regimegebied hebben veel mensen andere dingen aan hun hoofd. “Ik heb erover gehoord”, vertelt Najma vanuit Aleppo. “Maar ik heb andere zorgen. De oorlog is nu al bijna tien jaar aan de gang, de situatie wordt alleen maar erger. Er zijn tekorten aan gas en elektriciteit. Het heeft in Syrië enorm gesneeuwd, ik heb moeite om aan diesel te komen om mijn huis te verwarmen.”

“De mensen zijn gebroken”, zegt Khattab over zijn landgenoten. “Hoewel dit natuurlijk een symbolische overwinning is, is er een gevoel van: wat verandert dit nou echt?” vertelt hij. “In Syrië staat er niemand terecht, en dat zal ook niet gaan gebeuren in de nabije toekomst. Al deze inlichtingendiensten begaan nog steeds dit soort misdaden, en dat gaat niet stoppen.”

De echte naam van Najma is bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

In Koblenz wordt voor het eerst een handlanger van Assad berecht

In Duitsland klinkt het vonnis in de allereerste rechtszaak tegen een handlanger van het Syrische Assad-regime. Het kan een eerste stap zijn in gerechtigheid voor de miljoenen slachtoffers van het regime.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden