Staat van de Europese Unie

Von der Leyen pleit voor Europese gezondheidsunie, snellere CO2-reductie en een Europees minimumloon

Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie, vanmorgen in het Europees Parlement in Brussel. Op de achtergrond vicevoorzitter Margrethe Vestager. Beeld EPA

In haar assertieve Staat van de Unie-toespraak roept commissievoorzitter Ursula von der Leyen EU-landen op om voortaan beter samen te werken bij gezondheidscrises.

In een scherpe ‘Staat van de Unie’-toespraak heeft voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie de EU-landen opgeroepen nauwer met elkaar samen te werken op het gebied van gezondheidszorg. In de Covid-19-pandemie is die samenwerking volgens haar ver te zoeken.

“We moeten een sterkere Europese gezondheidsunie opbouwen”, aldus de Duitse commissievoorzitter in haar eerste ‘EU-troonrede’ in het Europees Parlement in Brussel. “Zo versterken we onze paraatheid voor volgende crises en de beheersing van grensoverschrijdende gezondheidsrisico’s. Het is duidelijker dan ooit dat we moeten discussiëren over bevoegdheden.”

Wat Von der Leyen betreft komt dat debat over eventuele overdracht van die gezondheidszorg-bevoegdheden naar EU-niveau aan de orde tijdens de komende Conferentie over de Toekomst van Europa. Die brede discussie, waarbij EU-burgers aanzienlijke inspraak moeten krijgen, moet dit najaar beginnen. Ook neemt Von der Leyen het initiatief voor een mondiale topconferentie over gezondheidszorg, volgend jaar in Italië.

Strategische medicijnvoorraden

Om die Europese samenwerking te versterken, zouden ook het in Amsterdam gevestigde Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) en het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) in Stockholm een voornamere rol moeten spelen, vindt Von der Leyen. Vooral dat ECDC, een soort Europees RIVM, heeft in de coronacrisis nauwelijks iets in de melk te brokkelen. Alleen al over nut en noodzaak van mondmaskers heeft elk land zijn eigen gedachten.

Von der Leyen bepleitte ook de oprichting van een Europees agentschap voor biomedisch onderzoek en ontwikkeling, evenals het aanleggen van strategische medicijnvoorraden voor de hele EU.

Naar verwachting zullen de meeste EU-landen huiverig staan tegenover het overdragen van verantwoordelijkheden op het gebied van gezondheidszorg aan ‘Brussel’. Dat beleidsterrein houden de lidstaten nu eenmaal het liefst bij zichzelf, net als onder meer onderwijs en belastingheffing. De coronacrisis heeft echter de zwakste punten van de Europese samenwerking blootgelegd, met als dieptepunt het aanvankelijke Duitse en Franse exportverbod van medisch materieel. Dat werd snel ongedaan gemaakt, onder druk van datzelfde ‘Brussel’.

Lauwe reacties

Dat een volwaardige Europese gezondheidsunie praktisch en politiek gezien een ver-van-het-bed-show lijkt (letterlijk), bleek ook uit de reacties van de Europarlementariërs, of liever gezegd, het gebrek daaraan. Zij sloegen vooral aan op andere elementen uit Von der Leyens speech – over klimaatbeleid, migratie of de rechtsstaat – en niet op de gezondheidsvoorstellen.

Derk Jan Eppink van Forum voor Democratie was een van de weinigen. “Met de Europese Gezondheidsunie komen de Brusselse bureaucraten aan uw bed”, waarschuwde hij.

In haar toespraak scheerde Von der Leyen langs tal van urgente EU-onderwerpen. Zoals verwacht maakte ze bekend dat de CO2-uitstoot in de EU in 2030 ‘ten minste 55 procent’ lager moet liggen dan in 1990. Tot nu toe was het streefcijfer van 40 procent nog steeds van kracht. Dat dateert van 2014. Lidstaten en het Europees Parlement moeten het nieuwe 2030-doel nog bekrachtigen.

Bijzonder streng was de commissievoorzitter voor de Britse regering, die dreigt eerder gemaakte brexit-afspraken aan de laars te lappen.

“Het terugtrekkingsakkoord kan niet eenzijdig worden veranderd. Dat is een kwestie van recht, vertrouwen en goede trouw. Ik herinner u aan de woorden van Margaret Thatcher: ‘Groot-Brittannië schendt geen verdragen. Dat zou slecht zijn voor Groot-Brittannië, slecht voor de betrekkingen met de rest van de wereld en slecht voor een toekomstig handelsverdrag’. Dat gold toen, en geldt nog steeds.”

Ook de Poolse gemeenten die zichzelf ‘LGBTQI-vrij’ hebben verklaard, kregen ervan langs van Von der Leyen. “LGBTQI-vrije zones zijn menselijkheid-vrije zones. Daarvoor is geen plaats in onze Unie.”

Lees ook:
Von der Leyens EU-troonrede buigt door onder de zware thema’s

Voorbeschouwing op haar eerste Staat van de Unie-toespraak. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden