Europese Commissie

Von der Leyen beloont Visegradlanden met belangrijke posten

Aankomend Europees president Ursula von der Leyen. Beeld AP

Een Commissie ‘zo divers en zo sterk als Europa zelf’. Zo presenteerde Commissievoorzitter Ursula von der Leyen dinsdag het team van dertien vrouwelijke en veertien mannelijke Eurocommissarissen waarmee zij de komende vijf jaar aan de slag gaat. Met de invulling van de portefeuilles lijkt zij Oost-Europa tegemoet te willen komen. 

Ze had hun steun hard nodig bij haar verkiezing. Nu lijkt Commissievoorzitter Ursula von der Leyen de Oost-Europese landen te belonen. Zo mag de Tsjechische Vera Jourova de belangrijke post waarden en transparantie bekleden. Bovendien wordt zij gepromoveerd tot een van de vicevoorzitters.

Alle topfuncties die al eerder werden ingevuld, gingen aan de neus van de Oost-Europese landen voorbij. De voorzitter van de Europese Commissie, de voorzitter van de Europese Raad, het hoofd van de Europese Centrale Bank en de buitenlandcoördinator: ze komen allemaal uit het westen of zuiden van de Europese Unie. Ursula von der Leyen zal zich verplicht hebben gevoeld dat evenwicht enigszins richting het oosten recht te trekken.

Bovendien kreeg de Duitse ex-minister bij haar verkiezing als voorzitter cruciale steun van Hongarije, Polen, Tsjechië en Slowakije, de zogeheten Visegradlanden, die zich nota bene altijd kritisch betonen jegens de Duitse dominantie binnen de Europese Unie. Deze landen wilden voor alles voorkomen dat Frans Timmermans, die hun rechtsstaat volgens hen zo hard aanpakte, de nieuwe voorzitter zou worden, en namen op de koop toe dat Oost-Europa daardoor geen topfunctie kreeg.

Von der Leyen komt hun nu tegemoet met enkele belangrijke posten, zoals de commissaris voor waarden en transparantie. Die wordt geacht de naleving van democratische spelregels te controleren.

Jourova zal in haar nopjes zijn

Von der Leyen liet al snel na haar verkiezing weten deze post te gunnen aan een post-communistisch land, en de naam van de Tsjechische Vera Jourova deed in Brussel, waar zij geen onbekende is, al snel de ronde. Zij was tijdens de vorige Commissie-periode verantwoordelijk voor justitie, consumentenrechten en gendergelijkheid. Destijds was Jourova ‘geschokt’ dat ze niet de portefeuille regionale ontwikkeling kreeg. Nu zal ze waarschijnlijk meer in haar nopjes zijn.

De Tjechische Vera Jourova. Beeld REUTERS

Toch zal haar taak niet makkelijk zijn, want ze ligt bij voorbaat onder een vergrootglas. Jourova is namelijk lid van dezelfde politieke partij – ANO 2011 – als Andrej Babis. De Tsjechische premier wordt ervan beschuldigd met zijn vroegere bedrijf Agrofert onterecht miljoenen euro’s aan EU-subsidies te hebben ontvangen. Europarlementariërs, die commissarissen nog mogen afwijzen, zullen haar misschien nog wel aan de tand willen voelen over deze connectie.

Kritische vragen zullen er in het Europees Parlement waarschijnlijk ook gesteld worden over de voordracht van twee andere commissarissen uit de Visegradlanden. Bijvoorbeeld over Janusz Wojciechowski. Het Europees bureau voor fraudebestrijding (Olaf) doet onderzoek naar de Poolse commissaris, die de portefeuille landbouw mag gaan beheren. De Pool was hiervoor Europarlementariër en wordt ervan beschuldigd in die functie onrechtmatig reiskosten te hebben gedeclareerd. Wojciechowski zegt al 11.000 euro te hebben terugbetaald, maar het bedrag zou nog veel hoger liggen.

En ook Eurocommissaris Laszlo Trocsanyi kan er waarschijnlijk nog niet helemaal gerust op zijn dat het parlement hem zonder meer zal goedkeuren. De Hongaar kwam in zijn vroegere functie als minister van justitie verschillende keren in botsing met Brussel, vanwege het doorvoeren van omstreden maatregelen die de macht van de rechters in zijn land inperken. Onder zijn verantwoordelijkheid werd onder meer een wet geïntroduceerd om ngo’s die migranten helpen strafbaar te maken. Europarlementariër Sophie in ’t Veld noemde de nominatie van Trocsanyi daarom ‘een provocatie’. Terwijl Von der Leyen de meeste nieuwe commissarissen stralend introduceerde, maakte zij aan Trocsanyi niet meer woorden vuil dan dat hij de portefeuille nabuurschap en uitbreiding krijgt.

Frans Timmermans Beeld EPA

Timmermans wordt klimaatchef 

Frans Timmermans krijgt in de nieuwe Europese Commissie de portefeuille klimaat. De Nederlander (58) krijgt als eerste vicevoorzitter de taak alles wat met Europees klimaatbeleid heeft te maken de komende vijf jaar te overzien. Dat maakte aanstaand voorzitter Ursula von der Leyen bekend op een persconferentie in Brussel.

De Deense Margrethe Vestager krijgt als andere uitvoerende vicevoorzitter de verantwoordelijkheid voor alles wat met digitale zaken te maken heeft; onder meer mededinging valt onder haar. Valdis Dombrovskis (Letland) krijgt eveneens zo’n status. Hij krijgt economie, financiële diensten en de kapitaalmarktenunie onder zich.

Er komen vijf ‘gewone’ vicevoorzitters: buitenlandchef Josep Borrell (Spanje), Vera Jourova (Tsjechië, waarden en transparantie), Margaritis Schinas (Griekenland, bescherming Europese levenswijze), Maros Sefcovic (Slowakije, interinstitutionele betrekkingen en prognoses) en Dubravka Suica (Kroatië, democratie en demografie).

De Ier Phil Hogan wordt commissaris voor handel en Didier Reynders (België) voor justitie en rechtsstaat. De Italiaanse oud-premier Paolo Gentiloni wordt vakcommissaris voor economie en de Pool Janusz Wojciechowski voor landbouw.

Lees ook: 

Den Haag krijgt Timmermans op de gewenste positie in de Europese Commissie

Met Timmermans als een van de drie belangrijkste vicevoorzitters heeft Den Haag een lijntje met iemand die alle belangrijke agendapunten ziet passeren.

Europese Commissie met de helft vrouwen? Het scheelt een haar

Met de komst van het Franse zwaargewicht Sylvie Goulard komt het doel van aankomend voorzitter Ursula von der Leyen tot veler verrassing in zicht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden