Veiligheidswet

Volkscongres Peking neemt controversiële veiligheidswet Hongkong aan: ‘Hongkong wordt gewoon de zoveelste stad in China’

Duizenden demonstreerden woensdag in Hongkong tegen een nieuwe wet. De politie ging hen met pepperspray te lijf en pakte driehonderd mensen op.Beeld REUTERS

Het volkscongres in Peking heeft de nationale veiligheidswet voor Hongkong donderdag zoals verwacht aangenomen. Die wet zal het karakter van de vrije stadstaat voorgoed veranderen.

In de westerse wereld mag democratie zorgen voor voorspoed en ontwikkeling, Peking ziet toch vooral de chaos die eruit voortkomt. De protesten waar vorig jaar zomer geen eind aan leek te komen, zijn het pijnlijke bewijs. De nieuwe wet die de nationale veiligheid waarborgt, moet een einde maken aan de vrijheid die Hongkongers hebben om tegen de wil van Peking in te gaan.

De wet verbiedt separatisme, staatsondermijning of bedreiging van de staatsveiligheid. Het is ook verboden om samen te spannen met buitenlandse organisaties. Het zijn nogal algemene termen, en de vrees is dat de overheid ze net zo breed en opportunistisch inzet als op het Chinese vasteland. Daar gebruiken de autoriteiten deze termen om de vrijheid van meningsuiting, vergadering, demonstratie en persvrijheid aan banden te leggen.

Het volkscongres dat in Peking vergadert en nooit de partijtop tegenspreekt, heeft het voorstel donderdag aangenomen. Al een week is de wet hét onderwerp van gesprek. Niemand in Peking heeft het meer over de eerste, chaotische weken van de pandemie, toen de Communistische Partij hopeloos faalde. Dat komt president en partijleider Xi Jinping mooi uit.

Weinig hoop op een gedweeë stad

Toch is de wet een minder grote verrassing dat het lijkt. Ze had er al lang moeten zijn, alleen lukte het de regering in Hongkong maar niet om hem in te voeren. Politici waren verdeeld, en de bevolking vreesde voor haar rechten.

Al zes jaar protesteert een deel van de Hongkongers steeds feller tegen Pekings groeiende invloed op de stadstaat. De grote overwinning van het prodemocratische kamp bij de districtsverkiezingen, eind vorig jaar, biedt de Communistische Partij ook al weinig hoop op een gedweeë stad.

Die wet op de nationale veiligheid moest er dus nodig komen. De Chinezen zien graag dat Xi Jinping ferm optreedt tegen de activisten die ‘haat zaaien’ en ‘de staat ondermijnen’, aldus staatskrant Global Times maandag. Voor Peking is Hongkong een vluchthaven voor dissidenten, maar ook een hub voor de financiële instellingen die wel China in willen, maar niet zonder westerse vrijheden kunnen. Tijd om in te grijpen.

Zorgvuldigere en directere controle door de centrale regering

De juridische haalbaarheid is nog wel even een heikele kwestie, al zit Peking daar meestal niet zo mee. Als de Communistische Partij het wil, dan vindt ze wel ergens een gaatje om de wet doorheen te wurmen. Vage bewoordingen helpen daarbij. En vaag is de wet zeker, klagen juristen. Niet alleen acties, maar ook woorden kunnen strafbaar zijn. Maar welke? En wie is verantwoordelijk? Hongkong heeft zijn eigen politie en rechtspraak, maar in de wet staat dat de landelijke regering rechtstreeks kan ingrijpen. “Het lijkt erop dat de twee jurisdicties elkaar overlappen”, zegt Jeffrey Tam van de Hongkongse advocatenorde.

Tam maakt zich zorgen over de onafhankelijkheid van de rechtspraak. Deze veiligheidswet gaat veel verder dan de uitleveringswet waar de stad vorig jaar nog zo fel tegen demonstreerde. “Het schuift het ‘Een Land, Twee Systemen’-principe helemaal opzij. En als we dat niet hebben is Hongkong gewoon de zoveelste stad in China.”

Dit is een keerpunt, zegt politicoloog Jean-Pierre Cabestan in Hongkong. “We gaan verder met een andere interpretatie van de ‘Een Land, Twee Systemen’-formule. We zijn op weg naar een systeem dat nog steeds verschilt met het vasteland van China, maar dat door de centrale regering zorgvuldiger en directer wordt gecontroleerd dan voorheen.”

De multiculturele blik van Hongkong

De Verenigde Staten beschouwen Hongkong ‘niet meer als autonoom onder Chinees zeggenschap’, verklaarde buitenlandminister Mike Pompeo woensdag. In Washington ligt sinds het najaar een voorstel klaar om Hongkong zijn speciale economische status af te nemen als Peking de vrijheid van de stadstaat niet handhaaft. De vraag is hoe ver de VS durven te gaan, nu ze economisch alle zeilen bij moeten zetten. 

In de wetenschap dat de handelspartners nooit echt zonder de hub kunnen, lijkt de economische schade voor Peking te overzien. Het aandeel van Hongkong in de Chinese economie mag de afgelopen decennia gekrompen zijn naar 2,7 procent, nog altijd gaat twee derde van de buitenlandse investeringen via Hongkong naar het Chinese vasteland. Shenzhen of Shanghai kunnen nog zoveel wetten maken die gunstig zijn voor buitenlandse investeerders, het is de open, multiculturele blik die veel bedrijven in Hongkong houdt.

Lees ook: 

Politie van Hongkong zet traangas in tegen betogers

De politie van Hongkong heeft traangas ingezet en arrestaties verricht bij een betoging van honderden mensen tegen Chinese plannen zich direct te bemoeien met veiligheidskwesties in de voormalige Britse kroonkolonie. 

Peking zet Hongkong verder klem met nieuwe wet

De vergadering van het Chinese Volkscongres opende vrijdag – verkort en afgeslankt in Peking- twee maanden later dan gebruikelijk. De klapper van het congres kwam al snel, en raakte Hongkong.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden