Schorsing

VN zet Rusland uit Mensenrechtenraad: wat zijn de gevolgen?

De grote zaal van de VN in New York, na de stemming over het schorsen van Rusland als lid van de Mensenrechtenraad.  Beeld ANP / EPA
De grote zaal van de VN in New York, na de stemming over het schorsen van Rusland als lid van de Mensenrechtenraad.Beeld ANP / EPA

Rusland is geschorst als lid van de VN-Mensenrechtenraad vanwege de inval in Oekraïne. Maar wat schieten de Oekraïners daarmee op?

Gijs Moes

Alle landen die stemden voor schorsing van Rusland uit de VN-Mensenrechtenraad staan ‘aan de goede kant van de geschiedenis’. Dat zei de Oekraïense minister van buitenlandse zaken Dmitro Koeleba donderdag na de stemming in de Algemene Vergadering. Die steunde met een ruime meerderheid het Amerikaanse voorstel tot schorsing.

De uitslag was te verwachten, na een eerdere veroordeling van de Russische inval in Oekraïne door de Algemene Vergadering, waar alle VN-lidstaten in deelnemen. Bovendien waren de verschrikkelijke beelden en getuigenissen uit Boetsja en andere plaatsen waar het Russische leger zich heeft teruggetrokken voor de meeste landen meer dan voldoende aanleiding om Rusland voorlopig uit te sluiten. Leden van de raad zijn volgens de regels immers verplicht zelf de mensenrechten te respecteren.

Maar juist met die argumenten in het achterhoofd, was de meerderheid tegen Rusland niet overweldigend. De inval in Oekraïne werd vier weken geleden veroordeeld door 141 VN-lidstaten, terwijl slechts vier landen Rusland steunden: Wit-Rusland, Syrië, Noord-Korea en Eritrea. Bij de stemming donderdag over de Mensenrechtenraad kreeg het Amerikaanse voorstel steun van 93 landen, terwijl 24 landen de schorsing afwezen. Het aantal onthoudingen was ook een stuk groter dan de vorige keer, 58 tegen 35.

Wie volgt?

Toch hoeft dit niet te betekenen dat de steun voor Rusland toeneemt. Het veroordelen van de inval is een ding, de agressor uit een VN-orgaan zetten is een tweede. Veel lidstaten zullen de afweging hebben gemaakt dat zij de inval in een zelfstandig land wel kunnen afwijzen, maar dat betekent niet dat ze ook concrete maatregelen willen nemen. De landen die donderdag het Amerikaanse voorstel niet steunden, doen ook niet mee aan de sancties tegen Rusland.

Veel lidstaten zullen zich ook op het hoofd krabben wat betreft de mensenrechten. Als Rusland uit de raad wordt verwijderd, wie zou daar dan nog meer uit moeten? China vanwege de behandeling van de Oeigoeren in Xinjiang, Saudi-Arabië vanwege zijn rol in de oorlog in Jemen, Ethiopië vanwege de keiharde onderdrukking van de opstand in Tigray? En de lijst is nog veel langer.

Met het schorsen van Rusland schieten de Oekraïners concreet ook niet veel op, het is vooral een symbolische beslissing. De Mensenrechtenraad kan uitspraken doen en onderzoeken instellen, maar geen harde maatregelen nemen tegen overtreders. Die machteloosheid plus het lidmaatschap van landen die overduidelijk de mensenrechten schenden, waren in 2018 ook reden voor de Verenigde Staten om zelf uit de raad te stappen. Onder president Biden zijn de VS weer teruggekeerd.

Slechts één keer eerder is een land geschorst als lid van de Mensenrechtenraad. Dat was Libië in 2011, toen de bevolking van dat land in opstand kwam tegen dictator Kadafi.

Lees ook:

Dit is Avril Haines, de inlichtingenchef die de informatieoorlog rond Oekraïne lijkt te winnen

Amerikaanse inlichtingen spelen een opvallende rol rond de oorlog in Oekraïne. Avril Haines, de nationale inlichtingendirecteur, is de drijvende kracht achter deze nieuwe aanpak.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden