Klimaatverandering

VN zal vluchtelingen voor klimaat op termijn erkennen

Vissers voor de kust van Tarawa, een hoger eiland van Kiribati.Beeld REUTERS

Hij werd niet erkend als de eerste klimaatvluchteling. Toch kreeg Ioane Teitiota van de eilandengroep Kiribati een voet tussen de deur voor toekomstige asielzoekers die vanwege klimaatverandering hun land ontvluchten.

Klimaatverandering kan een reden zijn om iemand asiel te verlenen. Zo wordt althans de uitspraak van het mensenrechtencomité van de Verenigde Naties uitgelegd, die het gisteren publiceerde. Het comité van deskundigen moest beoordelen of Nieuw-Zeeland terecht een asielverzoek heeft afgewezen van een inwoner van Kiribati, een eilandengroep in de Stille Oceaan.

Zeespiegel gestegen

Deze Ioane Teitiota emigreerde in 2007 naar Nieuw-Zeeland. Toen zijn visum verliep vroeg hij een vluchtelingenstatus aan. Teitiota zei niet terug te kunnen keren naar Kiribati. Zijn leven en dat van zijn familie zou gevaar lopen op de eilandengroep omdat de zeespiegel als gevolg van klimaatverandering sterk gestegen is. Daardoor is er nu een gebrek aan schoon water en zijn er gewelddadige conflicten over het schaars geworden land ontstaan, betoogde hij. Veel bewoners zijn de laatste jaren vanuit de ondergelopen delen naar het hoogstgelegen eiland Tarawa getrokken. Ook Teitiota woont nu op het hoofdeiland waar het volgens hem ondertussen zo druk is geworden dat de spanningen er regelmatig hoog oplopen. De eilandengroep is binnen tien tot vijftien jaar onbewoonbaar, vermoedt hij.

Toen Teitiota in 2015 toch Nieuw-Zeeland uit werd gezet, spande hij een rechtszaak tegen het land aan, die hij verloor. Nieuw-Zeeland deed niets verkeerds, oordelen de VN nu, omdat Teitiota en zijn familieleden volgens de volkerenorganisatie geen onmiddellijk gevaar lopen. Daarvoor zou hij, volgens de deskundigen van het VN-comité, onvoldoende bewijs hebben geleverd. En hoewel ook zij rekening houden met de mogelijkheid dat Kiribati in de toekomst onbewoonbaar wordt, bestaat er nog een kans dat de overheid van de lange keten van eilanden – eventueel met internationale hulp – op tijd maatregelen neemt.

Precedentwerking

Waarom klimaatactivisten en mensenrechtenactivisten toch opgetogen reageren op de uitspraak heeft te maken met de manier waarop die voor toekomstige zaken geïnterpreteerd kan worden. Klimaatverandering is een ernstige bedreiging voor huidige en toekomstige generaties, erkende het comité namelijk. Als er op nationaal of internationaal niveau geen inspanningen worden verricht tegen de gevolgen van klimaatverandering, kan er sprake zijn van de schending van mensenrechten. En in dat geval mag een asielzoeker niet worden uitgezet. 

“Deze uitspraak heeft wereldwijd een precedentwerking”, zei onderzoeker van Amnesty International Kate Schuetze tegen persbureau Reuters. “Een staat schendt zijn mensenrechtenverplichtingen als het iemand naar een land terugstuurt waar zijn of haar leven – vanwege de klimaatcrisis – gevaar loopt.”

Lees ook:

De migrant van nu ontvangt ons morgen als klimaatvluchteling

Dijkverhoging en milieumaatregelen zijn niet genoeg. Nederland moet ook anticiperen op mogelijk verlies van grond door de klimaatverandering. Dat stelt André Knottnerus, oud-voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden