Vluchtelingen

VN: Wereldwijd meer dan honderd miljoen mensen op de vlucht. ‘Een duizelingwekkende mijlpaal’

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Door de oorlog in Oekraïne is het aantal mensen dat nu wereldwijd op de vlucht is gestegen tot boven de honderd miljoen. VN-commissaris Filippo Grandi roept op tot actie.

Isabel Bolle

Meer dan honderd miljoen mensen zijn momenteel wereldwijd op de vlucht, zo maakten de Verenigde Naties zondag bekend. Het is het hoogste aantal gevluchte mensen dat ooit door de VN is geregistreerd - iets meer dan één procent van de hele wereldbevolking - een ‘duizelingwekkende mijlpaal’, aldus de internationale organisatie.

Het gaat om iedereen die gedwongen huis en haard heeft moeten verlaten, zowel vluchtelingen en asielzoekers als ‘ontheemden’ - mensen die in eigen land op de vlucht zijn. Eind vorig jaar stond het aantal gevluchte mensen al op 90 miljoen, maar door de oorlog in Oekraïne zijn daar volgens de VN nog 14 miljoen mensen bijgekomen. Daarvan zijn 6 miljoen de grens over gevlucht en 8 miljoen ontheemd in eigen land.

Het zijn aantallen die zowel ‘ontnuchterend als zorgwekkend’ zijn, meent Filippo Grandi, de VN Hoge Commissaris voor vluchtelingen. “Honderd miljoen vluchtelingen en ontheemden is een verschrikkelijke indicator van hoe het ervoor staat met onze wereld”, twittert Grandi.

Volgens de VN zijn het met name enkele grote recente conflicten die ervoor hebben gezorgd dat er nu zoveel mensen op de vlucht zijn. Nora Stel, universitair docent aan het Center for International Conflict Analysis van de Radboud Universiteit Nijmegen, wijst naar enkele voorbeelden. “Als je naar de afgelopen paar jaar kijkt dan zijn er - naast nu natuurlijk de oorlog in Oekraïne - een paar conflicten die eruit springen: Syrië, waar bijna dertien miljoen mensen moesten vluchten, maar ook landen als Venezuela, Afghanistan en Myanmar hebben de laatste jaren gezorgd voor veel vluchtelingen.”

Recente statistieken

“Wat wel belangrijk is om te onthouden: de VN houden pas sinds 1951 - met het opstellen van het Vluchtelingenverdrag - dit soort statistieken bij. Zo zorgden de Eerste en Tweede Wereldoorlog natuurlijk ook voor gigantische aantallen vluchtelingen en ontheemden - net als de Russische Revolutie, de Grieks-Turkse oorlog en de Tweede Japans-Chinese oorlog. In de eerste helft van de twintigste eeuw waren er relatief misschien nog wel meer vluchtelingen en ontheemden.”

VN-commissaris Grandi hoopt ondertussen dat het nieuws de internationale gemeenschap ertoe beweegt enige actie te ondernemen, zo stelt hij in een verklaring. “Dit moet dienen als een wake-up call; om destructieve conflicten op te lossen en te voorkomen, een einde te brengen aan vervolgingen en de onderliggende oorzaken die onschuldige mensen dwingen hun huizen te ontvluchten aan te pakken”.

Concrete voorstellen noemt hij niet, maar volgens Stel zijn er wel een paar zaken waar Europese landen zich in ieder geval op zouden kunnen richten. “Dat begint bij reflecteren op het aandeel dat we zelf hebben in de redenen waarom sommige mensen genoodzaakt zijn te vluchten”, vertelt ze.

Wapenhandel

Vanuit de academische hoek komt al langer kritiek op het Europese beleid als het op vluchtelingen aankomt. Uit onderzoek van Diana Bashur, werkzaam aan de universiteit van Wenen - blijkt dat er door Europese landen tussen 2011 en 2014 minstens 21 miljard euro is verdiend met het verkopen van wapens aan regimes in het Midden-Oosten, waarvan een deel ook in Syrië terechtkwam. In diezelfde periode werd er tegelijkertijd 19 miljard euro besteed aan het opvangen van Syrische vluchtelingen.

“We moeten niet alleen nadenken over wat we allemaal kunnen doen om vluchtelingen te helpen, zoals het nakomen van het internationaal vluchtelingenrecht waar we ons aan gecommitteerd hebben, het hervestigen van vluchtelingen en het steunen van regionale gastlanden”, concludeert Stel. “Maar ook over wat we allemaal níet moeten doen als we de conflicten die voor vluchtelingen zorgen, willen voorkomen - van geopolitiek rondom grondstoffen tot internationale wapenhandel.”

Lees ook:

Oekraïense vluchtelingen beginnen voorzichtig aan werk te denken

Vluchtelingen uit Oekraïne beginnen de weg naar werk te vinden. Dat is goed voor de krappe arbeidsmarkt, en voor de Oekraïners kan het louterend werken.

Turkije wil af van zijn Syrische vluchtelingen, maar niet iedereen is overtuigd

Te midden van groeiende spanning over immigratie kondigt president Erdogan een plan aan voor de repatriëring van Syrische vluchtelingen. Maar niet iedereen is overtuigd. ‘Erdogan, stop met deze verhalen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden