Verenigde Natiescoronavirus

VN: Voorkom virusuitbraak in kwetsbare landen

Jemenieten lopen op een markt in Sanaa waar nu al vijf jaar oorlog woedt. Beeld EPA

Met een noodfonds maken de Verenigde Naties een begin met de aanpak van de coronacrisis in arme en kwetsbare landen. Maar er moet veel meer gebeuren.

Voorkomen dat het virus grote aantallen slachtoffers gaat maken in landen die toch al in een noodsituatie verkeren, zoals Syrië en Jemen. Dat is volgens António Guterres, secretaris-generaal van de Verenigde Naties, het belangrijkste doel van een nieuw noodfonds dat hij woensdag aankondigde tijdens een videoconferentie vanuit het hoofdkwartier in New York.

Het fonds heeft 2 miljard dollar nodig om voedsel, medicijnen en andere medische materialen te leveren aan mensen in arme landen en vluchtelingenkampen. Grote zorgen bestaan er onder meer over de situatie in het kamp Al-Hol in het noorden van Syrië, in de kampen op Griekse eilanden of die in Bangladesh, waar honderdduizenden uit Myanmar gevluchte Rohingya’s verblijven. Als het virus daar toeslaat, is de ellende niet te overzien.

De VN willen het geld bij elkaar krijgen door bijdragen van nationale overheden; Guterres deed een oproep aan landen om te doneren. Er kan een begin gemaakt worden met geld uit eigen VN-fondsen. Twee miljard dollar klinkt royaal, maar het is een schijntje – amper een dollar per wereldburger die nu thuis zit vanwege het virus.

VS: Twee biljoen aan steun

De Verenigde Staten trekken ondertussen twee biljoen dollar uit om de economie op de been te houden, duizend maal zoveel als het plan van Guterres. In de Europese Unie wordt door verschillende overheden in totaal een bedrag van vergelijkbare omvang bijeengebracht, om bedrijven en burgers die nu zonder inkomsten zitten bij te staan.

Internationaal moet er dus nog veel meer gebeuren om de zwaksten bij te staan, zegt Guterres. De secretaris-generaal vindt dat ook sancties voorlopig gestopt moeten worden. Economische maatregelen die export van veel goederen naar landen als Iran, Syrië en Noord-Korea stoppen, zijn bedoeld om de regimes in die landen duidelijk te maken dat zij hun gedrag moeten aanpassen.

Maar als die sancties de invoer van medische hulpmiddelen tegenhouden, treffen zij de slachtoffers van het virus. Om die situatie te veranderen, is actie van de VN-Veiligheidsraad nodig. Probleem is dat niemand daar op dit moment het initiatief neemt. Guterres gaat er niet over en de permanente leden van de Veiligheidsraad laten het afweten.

China wil geen bemoeienis

De Verenigde Staten, die bijvoorbeeld tijdens de uitbraak van ebola in 2014 wel het voortouw namen, zijn volledig op zichzelf gericht. President Donald Trump heeft nooit veel vertrouwen gehad in internationale organisaties zoals de VN.

China, dat internationaal wel de leiding neemt als het gaat om het sturen van hulpmiddelen, doet dat niet via de VN. Al was het maar omdat Peking niets wil weten van bemoeienis van internationale instellingen met binnenlandse zaken. En Rusland is, volgens westerse inlichtingendiensten, vooral bezig om het wantrouwen aan te wakkeren bij de publieke opinie in andere landen.

Een leidende rol op wereldschaal is op dit moment wel noodzakelijk, zeggen VN-experts. Iemand moet de internationale aanpak en de hulpverlening coördineren en zorgen dat landen informatie uitwisselen. Een uitspraak van de Veiligheidsraad, waar landen zich aan moeten houden, kan bijvoorbeeld nuttig zijn bij het distribueren van goederen als mondkapjes waar ze het meest nodig zijn.

Dat is belangrijk, maar de Veiligheidsraad is bedoeld voor grote politieke zaken, zoals het voorkomen van dreigende conflicten. Door het virus kunnen de spanningen tussen buurlanden gemakkelijk oplopen. Guterres deed daarom ook een oproep om pauzes in te lassen in lopende conflicten. De situatie in Jemen, waar meer dan twintig miljoen mensen nu al in problemen verkeren, is daarbij het meest nijpend.

Lees ook: 

Wat als het virus de vluchtelingenkampen bereikt?

Hulpverleners houden hun hart vast voor het moment dat het coronavirus de vluchtelingenkampen in Griekenland bereikt. Haal mensen weg nu het nog kan, roepen ze.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden