China

VN-commissaris Michelle Bachelet brengt omstreden bezoek aan Oeigoeren in China

Demonstranten vragen aandacht voor het lot van de Oeigoeren bij het kantoor van VN-mensenrechtencommissaris Michelle Bachelet in Genève.  Beeld ANP / EPA
Demonstranten vragen aandacht voor het lot van de Oeigoeren bij het kantoor van VN-mensenrechtencommissaris Michelle Bachelet in Genève.Beeld ANP / EPA

VN-mensenrechtencommissaris Michelle Bachelet doet onderzoek naar de leefomstandigheden van de Oeigoeren in China. Maar het is de vraag of ze daar de echte situatie te zien krijgt.

Eva Rammeloo

Eindelijk mag Michelle Bachelet de Chinese regio Xinjiang bezoeken. De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN vroeg er al jaren om. Het zesdaagse bezoek, dat maandag begon, is omstreden. Het is niet duidelijk of Bachelet er de toegang krijgt die ze van Peking eist.

De Oeigoeren, een grote etnische minderheid die met name in Xinjiang woont, worden er zwaar onderdrukt. Vrije berichtgeving vanuit de regio is voor journalisten nauwelijks mogelijk.

Bachelet zal de regionale hoofdstad Urumqi en de stad Kashgar in het zuiden bezoeken. Ze wil ‘een dialoog aangaan met de Chinese autoriteiten over een reeks binnenlandse, regionale en mondiale mensenrechtenkwesties’, aldus haar verklaring voor vertrek.

Het is voor het eerst sinds 2005 dat een VN-mensenrechtencommissaris China bezoekt. Bachelet vroeg daar al om sinds 2018. Maar Peking wilde alleen een delegatie toelaten als het een ‘vriendschappelijk bezoek’ zou zijn, dus niet te kritisch.

Gedwongen sterilisaties en martelingen

Verschillende regeringen en parlementen – waaronder de Nederlandse volksvertegenwoordiging – oordeelden de laatste jaren dat China in Xinjiang volkerenmoord pleegt, en dat de Chinese overheid er misdaden tegen de menselijkheid begaat. Dat zijn politiek gemotiveerde beschuldigingen, meent Peking. Er zou geen bewijs zijn.

De kampen waarin meer dan een miljoen Oeigoeren op enig moment opgesloten zaten, zouden heropvoedingskampen zijn, bedoeld om ‘extremisme’ tegen te gaan. Getuigen vertellen echter over gedwongen sterilisaties, martelingen en indoctrinatie. De grotendeels islamitische Oeigoeren moeten hun geloof afzweren en trouw beloven aan de Chinese Communistische Partij.

VN-mensenrechtencommissaris Michelle Bachelet wil ‘een dialoog aangaan met de Chinese autoriteiten over een reeks binnenlandse, regionale en mondiale mensenrechtenkwesties’. Beeld AP
VN-mensenrechtencommissaris Michelle Bachelet wil ‘een dialoog aangaan met de Chinese autoriteiten over een reeks binnenlandse, regionale en mondiale mensenrechtenkwesties’.Beeld AP

Rapport over mensenrechten in China

Bachelets team legde vorig najaar de laatste hand aan een rapport over mensenrechten in China, maar dat is nog altijd niet verschenen. Eerst werd gesuggereerd dat de presentatie vanwege de Olympische Spelen was uitgesteld, maar mogelijk verdwijnt het rapport voorgoed in een la nu de Chileense oud-president eindelijk zelf langs mag komen in Xinjiang.

Critici verwachten weinig van haar bezoek. Het bezoek van toenmalig VN-rapporteur voor armoede Philip Alston, in 2016, schetst een somber vooruitzicht. Hij wilde academici ontmoeten en had dat aan de Chinese autoriteiten laten weten.

“Geen enkele van de ontmoetingen kon plaatsvinden”, vertelde hij aan Reuters. “De mensen met wie ik contact had opgenomen, lieten me weten dat ze het advies hadden gekregen met vakantie te gaan.”

Tot in de puntjes voorbereid

Dit soort officiële bezoeken worden door de Chinese autoriteiten tot in de puntjes voorbereid. De kans is uitermate klein dat Bachelet iemand spreekt die níet van tevoren is voorbereid en goedgekeurd. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) vreest zelfs dat China het bezoek van Bachelet zal gebruiken om te laten zien dat er in de regio niets aan de hand is.

“De bereidheid om een machtige staat verantwoordelijk te houden voor misdaden tegen de menselijkheid die onder haar bewind zijn gepleegd, zal bepalen hoe we ons Bachelet als Hoge Commissaris herinneren”, zegt Sophie Richardson van HRW.

Overigens hoeft Bachelet, in tegenstelling tot haar vooruit gereisde medewerkers, geen twee weken in quarantaine bij aankomst in China. Het is aannemelijk dat iedereen die ze deze week ontmoet, vervolgens wél in isolatie moet.

Lees ook:
Omir Bekali zat in een strafkamp omdat hij Oeigoers is: ‘China wil ons vernietigen’

China schendt volgens de Verenigde Naties de mensenrechten op grote schaal in de westelijke provincie Xinjiang. Omir Bekali is een van de weinigen die lang in de beruchte kampen voor Oeigoeren heeft gezeten en het kan navertellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden