ReportageChili

Vincente (16) strijdt met de ‘primera línea’ tegen de Chileense oproerpolitie

In Santiago wordt een voertuig van de Chileense oproerpolitie bekogeld door demonstranten.Beeld REUTERS

Het gaat er hard aan toen in de protesten in Chili en de jongens van de ‘primera línea’ staan vooraan in de strijd met de oproerpolitie. Maar hun rol is omstreden.

“Rennen, rennen, rennen”, roept een jongen met een bromfietshelm op. Hijgend laat hij weten dat de oproerpolitie mensen arresteert. Hij wil de andere kant op, om de politie te omsingelen.

Het is een bloedhete dag in het centrum van Santiago, en de waterkanonnen richten zich al op de kleine groep die verderop de ‘frontlinie’ van de protesten vormt. Vlakbij maakt een groep jongeren een stoeptegel kapot. Met ijzeren staven halen ze de enorme stoeptegel met z’n vieren van zijn plek, daarna breken ze ‘m in stukken. De katapult in hun handen verraadt wat ze met de stukken steen van plan zijn.

Dit zijn de jongeren die het in de ‘primera línea’ opnemen tegen de oproerpolitie; met schilden, harnassen en helmen staan ze vooraan in de protesten. Hun rol is omstreden: sommige Chilenen zeggen hen nodig te hebben om te kunnen protesteren, anderen vinden dat het geweld van deze jongeren juist leidt tot meer escalatie.

Vincente is nog maar zestien en een van de jongeren in de frontlinie. Met bloot bovenlijf – het is 35 graden – en een grote steen in zijn hand rent hij weg. De scholier kent geen angst, zegt hij. “Mijn ouders zijn wel heel bezorgd. Maar ik vecht met de politie zodat de meerderheid rustig kan protesteren. Of ik geweld gebruik? Nee, dat doen we pas als de politie begint.”

Schendingen van mensenrechten

Chili gaat zijn vierde protestmaand in. Demonstranten eisen grote veranderingen: gelijke kansen voor iedereen, een betere gezondheidszorg en beter onderwijs. Vanaf het begin gaat het er hard aan toe: volgens het Chileense Instituut van Mensenrechten vielen er sinds het begin 3500 gewonden en minstens 26 doden en in november concludeerden de Verenigde Naties dat er op grote schaal mensenrechtenschendingen plaatsvinden.

Aan het geweld en de incidenten lijkt geen eind te komen. Een jongen uit de frontlinie, Mauricio Fredes, kwam onlangs om het leven tijdens de protesten. Een meisje van tien belandde in kritieke toestand in het ziekenhuis, een traangasbom kwam op haar hoofd terecht.

Vincente bindt de doek rond zijn hoofd nog wat steviger vast, een nieuwe walm van traangas is in de verte te zien en prikt al in ogen en neus. Het lawaai van de protesten is zo luid dat hij amper te verstaan is. Geknal van vuurwerk, van traangasbommen en van de bommen die demonstranten gebruiken klinken, terwijl de menigte schreeuwt en op trommels en potten en pannen slaat. Vincente wijst naar een theater dat onlangs tijdens protesten afbrandde. “Ik zag het gebeuren, een traangasbom vloog recht op het theater af. De politie richtte er doelbewust op, het was een eerstehulppost voor de frontlinie. Studenten geneeskunde boden daar gratis eerste hulp aan voor de gewonden tijdens de protesten.” Officieel onderzoek naar de oorzaak van de brand is nog gaande.

Steun van demonstranten 

Op sociale media wordt de primera línea geïdealiseerd, ze heeft zelfs een eigen instagram-account. Maar een tegengeluid is ook hoorbaar. Menig Chileen steunt de protesten, maar vindt dat de primera línea zorgt voor onnodige escalatie. Want het geweld komt niet alleen van de kant van de oproerpolitie. Sinds vorige week een kerk in brand werd gestoken – de tweede in Santiago sinds het begin van de protesten – neemt de steun voor de primera línea sterk af. Deze kerk was bedoeld voor politiemannen en -vrouwen in Santiago.

Maar Vincente is niet bang om de steun van de demonstranten te verliezen. Bij hem sluiten zich nog enkele andere jongeren van de frontlinie aan. “Hoezo steun verliezen? Zonder ons verandert dit land niet. Wij trotseren kogels en geweld van de politie.”

Paola Gramdon beaamt dat. Zij is samen met een vriendin aan het protesteren, beiden dragen een helm. Demonstreren kan niet zonder de hulp van de primera línea, menen ze. “Kijk”, zegt Gramdon. Ze wijst naar de waterkanonnen en de rook van het traangas, zo’n 200 meter verderop. “Je ziet het zelf. Zonder de primera línea zouden wij hier nu niet rustig kunnen staan. Dan zou de politie óp het plein staan, in plaats van eromheen.”

“Natuurlijk blijven de demonstranten deze primera línea beschermen”, zegt Marcos Michea. Maar zelf is hij sceptisch. De 37-jarige receptionist is voor verandering in het land, maar met de manier waarop de protesten de afgelopen tijd escaleren is hij het niet eens. “Deze jongens hebben niets te verliezen. Dit is, zoals wij dat zeggen, tuig. Natuurlijk, de politie valt ook veel te verwijten. Maar ik pleit voor vredige protesten, het begint uit de hand te lopen.”

De volledige naam van Vincente is bij de hoofdredactie bekend.

Lees ook:

Miguel (16) verloor zijn rechteroog bij de protesten in Chili, en hij is niet de enige

Bij de protesten in Chili vallen veel gewonden en zelfs doden. De overheid gebruikt nodeloos veel geweld, stellen mensenrechtenonderzoekers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden