null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnBas den Hond

Verrassing voor de kijkers van Fox News: een anti-Trump geluid

Bas den Hond

De herdenking van ‘6 januari’ was indrukwekkend, maar ook wel voorspelbaar. Behalve als je die avond naar de Republikeinse huiszender Fox News keek.

Op alle zenders, ook Fox, werd het verhaal verteld van een schokkende gebeurtenis: de bestorming van het Capitool door boze Trump-aanhangers, die niet geloofden dat hij de presidentsverkiezingen verloren had.

Vice-president Kamala Harris en president Joe Biden gaven het startsein met toespraken waarin ze memoreerden hoe de politie vocht tegen een overmacht van uitzinnige demonstranten, hoe er doden en gewonden vielen, en wat een aanslag dit was op de Amerikaanse democratie.

Later vertelden Democratische leden van het Huis van Afgevaardigden over de angsten die ze hadden doorstaan. En twee historici gaven hun visie op de overeenkomsten tussen dit en eerdere gelegenheden van politiek geweld.

Maar dat Fox News om zes uur ‘s avonds Liz Cheney in het programma zou halen, dat was verrassend. Cheney is een Republikeinse afgevaardigde, maar binnen de fractie van die partij de grootste vijand van Donald Trump. Tot afgelopen jaar was ze een invloedrijk conservatief politicus, met een post in het fractiebestuur. Maar haar onverzoenlijke houding tegen de fratsen van Donald Trump heeft haar tot een paria gemaakt.

Trouw-correspondent Bas den Hond (standplaats Boston) schrijft wekelijks een column over de Amerikaanse politiek. Lees ze hier terug.

Cheney stemde voor de impeachment die Trump vanwege ‘6 januari’ aan zijn broek kreeg. Dat deden ook negen van haar collega’s. Veel van hen hielden zich in de maanden daarna koest toen bleek dat de Republikeinse achterban Trump trouw bleef. Cheney volhardde echter in het tegenspreken van Trump, iedere keer als die beweerde dat het presidentschap hem ontstolen was. En daar kreeg haar fractie genoeg van.

Die hoge functie heeft ze niet meer. In haar thuisstaat Wyoming is haar herverkiezing komende november zeer twijfelachtig. De plaatselijke Republikeinse partij heeft zich zelfs van haar gedistantieerd.

Plechtigheden uitzenden omdat het nu eenmaal nationale gebeurtenissen zijn is één ding, maar een interview met Cheney garandeerde een frontale aanval op Trump, iets wat de Fox-kijkers niet vaak voorgeschoteld krijgen, en ook helemaal niet op prijs stellen.

Een demonstrant met een opblaasbare Trump-persiflage voor het hoofdkantoor van Fox News op 6 januari, een jaar na de Capitoolbestorming. Beeld AFP
Een demonstrant met een opblaasbare Trump-persiflage voor het hoofdkantoor van Fox News op 6 januari, een jaar na de Capitoolbestorming.Beeld AFP

Serieuze journalisten vertrokken

Om die reden heeft Fox dezelfde draai gemaakt als de Republikeinse partij zelf: aanvankelijke kritiek op de voormalige president is er vrijwel verstomd. Dat heeft geleid tot het vertrek van een aantal serieuze journalisten bij de tv-zender.

Terwijl Fox ‘s avonds, op de meest bekeken tijdstippen, ruim baan geeft aan presentatoren die hun mening niet onder stoelen of banken steken, bestaat het programma overdag theoretisch uit segmenten waarin gewoon het nieuws wordt gebracht. Maar ook daar ligt de conservatieve saus er steeds dikker op.

En dus vertrok Chris Stirewalt, ontslagen omdat hij op de verkiezingsavond van 3 november niet Trump-vriendelijk genoeg was geweest. Het ‘beslissingsbureau’ van Fox, de rekenaars die schatten of een presidentskandidaat een bepaalde staat gewonnen heeft, zei al vroeg in de avond dat Arizona naar Biden ging. Het Trump-kamp protesteerde woedend, maar Stirewalt verdedigde die uitkomst in de uitzending.

En Chris Wallace vertrekt. De meest prominente, en door rechts en links gewaardeerde politieke journalist van Fox, presentator van het interviewprogramma Fox News on Sunday, kondigde eind vorig jaar onverwacht aan dat hij overstapt naar een betaalkanaal van CNN.

In die omstandigheden is het dus opvallend dat Brett Baier, een van de weinige nieuwsjournalisten bij Fox die nog een goede reputatie heeft, Cheney uitnodigde. En dat leverde voor de kijkers een glashelder verhaal op over Trumps betrokkenheid bij de stormloop op het Capitool:

“Dit was een menigte die was opgeroepen en opgehitst door de president van de Verenigde Staten in een poging het tellen van stemmen te laten stoppen, een grondwettelijk proces”, zei Cheney. En toen de stormloop eenmaal was begonnen “was hij op elk moment in een paar stappen in de perszaal geweest, waar hij live op televisie zijn aanhangers had kunnen oproepen daarmee op te houden en naar huis te gaan – en deed dat niet.”

‘We moeten de waarheid vertellen over 6 januari’

Met wat voor instelling die Fox-kijkers haar verhaal zullen hebben aangehoord, is op te maken uit de vragen van Baier. Was het niet belangrijker om de huidige problemen van het land op te lossen in plaats van alle aandacht te concentreren op die ene gebeurtenis? Cheney: “Als we in de gelegenheid willen zijn om conservatief beleid te propageren, dan moeten we de waarheid vertellen over 6 januari, en ervoor zorgen dat het nooit meer gebeurt.”

En was de geheime agenda van de onderzoekscommissie van het Huis waar Cheney lid van is niet vooral: Trump zwart maken, zodat hij in 2024 geen presidentskandidaat meer kan zijn? Cheney: “Onze verantwoordelijkheid is te kijken welke wetten er zijn, en welke er misschien moeten komen om te zorgen dat zo’n aanval nooit meer gebeurt. En daarvoor moeten we begrijpen wat er is gebeurd.”

Is Brett Baier zijn baan bij Fox ook moe, dat hij zo’n tegendraadse gast in zijn programma uitnodigt? Of mocht hij het doen van de leiding om eens te zien hoeveel Fox-kijkers die harde waarheden verteerbaar vinden?

Gewelddadige terroristische aanval? ‘Dat was dom’

In dat laatste geval leverde de avond van 6 januari een mooi experiment op, want ruim een uur later konden die Fox-kijkers alweer helemaal in de gedachtewereld van Trump verzinken. Ster-presentator, Tucker Carlson had senator Ted Cruz in zijn vijfdaagse avondshow.

De dag ervoor had hij Cruz de mantel uitgeveegd, omdat die tijdens een debat in de Senaat had vooruitgekeken naar de herdenking van wat hij een “gewelddadige terroristische aanval” noemde. Die woordkeus was helemaal fout volgens Carlson. “Was het een rel? Natuurlijk. Maar het was geen gewelddadige terroristische aanval. Waarom vertel je ons dan van wel, Ted Cruz?”

Binnen de kortste keren had hij een sms van Cruz, met het verzoek in de uitzending te mogen komen. Dat mocht. En het was het aanzien waard. Cruz, een senator die normaal gesproken overloopt van zelfvertrouwen, ging meteen door het stof. “Dat woord gebruiken was slordig, om niet te zeggen gewoon dom.”

Het was geen terrorisme, daar waren Cruz en Carlson het over eens, want het voldoet volgens hen niet aan de wettelijke definitie daarvan, het plegen van geweld om een regering tot ander beleid te dwingen.

Maar dat zien Carlson en Cruz (de laatste is jurist) toch niet goed, zo reageerden meteen andere juristen. Een flink aantal mensen die het Capitool binnenvielen, zijn aangeklaagd voor misdaden die de wet als ‘terroristisch’ kenmerkt.

‘Ze proberen ons af te schilderen als nazi's’

Politiek is het voor een opiniemaker en een politicus die zich in rechtse kringen bewegen echter niet correct om het woord terrorisme toe te passen op de inval in het Capitool. Want onder de Republikeinse kiezers, en kijkers naar Fox, is het beeld courant van een goedwillende, grotendeels vreedzame menigte die verkiezingsfraude aan de kaak stelde.

Cruz: “Terwijl duizenden mensen daar stonden om ons land te verdedigen op 6 januari, stond ik in de Senaat en maakte bezwaar tegen de uitslag van de verkiezingen, en eiste het instellen van een commissie om aanwijzingen voor stemfraude te bekijken. Dus het zou belachelijk zijn als ik de mensen die daar buiten stonden, en protesteerden dat de wet moet worden nageleefd, terroristen noemde.”

Volgens hem had hij alleen gedoeld op degenen die echt geweld gebruikten. “Ik gebruik dat woord altijd voor mensen die politieagenten aanvallen. Maar het was een fout dat ik dat woord gisteren gebruikte, omdat de Democraten en de grote mediabedrijven dit zo gepolitiseerd hebben. Ze proberen ons af te schilderen als nazi’s. Ik ben juist degene in de Senaat die de strijd leidt tegen die rotzooi.”

En bovendien: bestond de groep die geweld pleegde wel uit Trump-aanhangers? Samen met Cruz boog Carlson zich tot slot nog even over diens theorie dat dit geweld is gepleegd door agenten van de overheid, die de Trump-aanhangers in een slecht daglicht wilden stellen.

Waarom, vroeg Carlson, zou anders bijvoorbeeld een van de oproerkraaiers, prominent op video’s te zien terwijl hij oproept het Capitool binnen te vallen, nog niet zijn gepakt? Cruz, gretig: “Dat is een hele goede vraag. Hij verscheen eerst op de lijst van meest gezochte criminelen van de FBI en later verdween hij er weer van. Dat suggereert absoluut dat hij voor de FBI werkte. Het ministerie van justitie wil er geen vragen over beantwoorden. Met een aantal andere senatoren wil ik dat tot op de bodem uitzoeken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden