ReportageVerkiezingen Syrië

Verplicht dansen voor Assad. Maar veel valt er niet te vieren in Syrië

Afbeeldingen van president Bashar Assad hangen in de Hamadiyah-souk in Damascus.  Beeld AP
Afbeeldingen van president Bashar Assad hangen in de Hamadiyah-souk in Damascus.Beeld AP

Officieel zijn er nog twee andere kandidaten, maar elke Syriër weet dat er eigenlijk maar één mogelijkheid is. Woensdag zal Bashar al-Assad met overweldigende meerderheid worden verkozen tot een vierde termijn van zeven jaar als president van Syrië.

De straten van de hoofdstad Damascus staan vol met zijn afbeelding en er worden verkiezingsbijeenkomsten gehouden waar honderden mensen zwaaien met de Syrische driekleur. In alle steden en dorpen zijn tenten opgezet, en worden Syriërs geacht te dansen voor Bashar al-Assad, de president die al sinds 2000 aan de macht is en daar nu een vierde termijn van zeven jaar aan wil vastknopen.

Het geheel doet denken aan de verkiezingen voor het uitbreken van de burgeroorlog in 2011, aldus een inwoner van de Syrische hoofdstad – die vanwege zijn veiligheid anoniem blijft. “Er zijn overal vieringen, er zijn feestjes in elke stad en in onze buurt, er komen mensen samen, ze dansen, zingen. Opeens is er veel meer elektriciteit dan normaal, daar zijn de mensen enorm blij om. Ze hopen dat de verkiezingen nooit voorbijgaan, het resultaat maakt toch niet uit”, zegt hij spottend.

Uren in de rij voor brood of benzine

Veel is er in feite niet te vieren. Hoewel het geweld in een deel van het land voorbij is, wordt het land geteisterd door een grote economische crisis vanwege de oorlog, sancties en Covid-19. Mensen staan uren in de rij voor brood of benzine, en de elektriciteit valt vaak uit. De waarde van de Syrische pond is vorig jaar gekelderd en meer dan 90 procent van mensen in regeringsgebied leeft nu in armoede.

Syrische stemmen in het buitenland

De zes miljoen Syriërs in het buitenland konden vorige week al stemmen op Syrische ambassades. Met name in buurland Libanon, waar meer dan een miljoen Syriërs wonen, stonden duizenden mensen in de rij om hun stem uit te brengen. Maar in totaal stemde slechts een fractie van de Syriërs in het buitenland. Duitsland en Turkije, waar de helft van alle Syrische vluchtelingen wonen, verhinderden deelname door hun Syrische ambassades tijdelijk te sluiten. Maar dat zal voor het resultaat weinig uitmaken.

Net voor het begin van de kiescampagne gaf Assad alle ambtenaren een salarisverhoging. Ook heeft hij vierhonderd mensen vrijgelaten die op sociale media berichten hadden geliked of becommentarieerd die kritiek leverden op het regime. Maar dat is slechts een fractie van de meer dan 100.000 Syriërs die zijn verdwenen in de gevangenissen van de Assad sinds het begin van de oorlog in 2011.

De officiële slogan van de campagne van Bashar al-Assad is ‘hoop door werk’. Een campagnevideo opent met explosies en verwoeste huizen, waarna een leraar een gat in zijn klaslokaal repareert, en een boer aan het werk gaat op zijn land. Kies voor de stabiele hand die Syrië weer aan het werk zal krijgen, is de boodschap.

Afbeeldingen van de twee andere twee kandidaten zijn bijna nergens te zien

De andere twee kandidaten voor het presidentschap zijn vrijwel onbekend. Abdullah Saloum Abdullah is een voormalig onderminister, Mahmoud Ahmed Marai is advocaat en leider van een kleine oppositiepartij die getolereerd wordt door het regime. Hun afbeeldingen zijn bijna nergens te zien.

51 andere kandidaten, onder wie zeven vrouwen, probeerden ook op het stembiljet te komen, maar werden vorige week afgewezen. Een van de voorwaarden is dat de kandidaat de afgelopen tien jaar in Syrië moet hebben gewoond, waardoor leden van de oppositie, van wie bijna iedereen is gevlucht, geen kans maken. De Syrische oppositie buiten Syrië heeft opgeroepen om de verkiezingen te boycotten.

Niet alle Syriërs kunnen stemmen

Sowieso kiezen niet alle Syriërs. De oorlog is nog niet voorbij en in gebieden die nog altijd buiten de macht van het regime vallen wordt er niet gestemd. In ten minste vier provincies, goed voor zo’n 8 miljoen burgers, staan er geen stembussen. Het autonome gebied in het noorden, waar de Koerden de scepter zwaaien, gooide maandag de grens naar regeringsgebied dicht. De Syrische Democratische Raad van het gebied verklaarde dat de regio niet zou meewerken aan ‘een electoraal proces dat in strijd is met de betekenis van VN-resolutie 2254.’

Die resolutie heeft als doel om een einde aan het Syrische conflict te maken en voorziet in een nieuwe grondwet – goedgekeurd via een referendum – gevolgd door verkiezingen onder toezien van de Verenigde Naties. Het comité dat die nieuwe grondwet moet schrijven en daarmee in Genève begon, maakt al sinds eind 2019 geen enkele voortgang omdat het regime – volgens de VN – dwars ligt.

De VN hebben dan ook hun handen van deze verkiezingen afgetrokken. Het ontbreken van de nieuwe grondwet is ook de reden dat de VS de verkiezingen een schijnvertoning noemen en ook dat de Europese Unie al op voorhand heeft gezegd de resultaten niet te erkennen.

Verkiezingsposters beklad met rode verf

Ook in gebied waar de regering weer de baas is, is er weerstand, met name in het zuiden van het land. In Sweida werden verkiezingsposters beklad met rode verf. En in de zuidelijke stad Daraa, waar de opstand tegen Assad in 2011 begon, spraken enkele prominenten zich uit tegen de verkiezingen.

De grootste vraag is dan ook wat de opkomst zal zijn - ook al is de vervolgvraag hoe betrouwbaar de informatie daarover zal zijn. Met hoge opkomstcijfers zal Assad in ieder geval de schijn op kunnen houden dat hij de legitieme leider is, met een mandaat van het volk.

De identiteit van de anonieme bron is bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:
Na 10 jaar burgeroorlog in Syrië heeft Assad zelfs de hulporganisaties aan een touwtje

Fernande van Tets verhuisde in 2018 naar Damascus om te werken voor de Verenigde Naties, en zag wat zoveel jaar oorlog met een land doet. Ze schreef er het boek ‘Vier Seizoenen in Damascus’ over. Maandag is de oorlog precies 10 jaar aan de gang. Ze blikt aan de hand van haar ervaringen terug.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden