Verenigde Staten

Verkiezingsleugens van Trump maakten minister en stemmentelster het leven zuur

Republikein Liz Cheney, vicevoorzitter van de commissie die onderzoek doet naar de bestorming van het Capitool. Beeld AP
Republikein Liz Cheney, vicevoorzitter van de commissie die onderzoek doet naar de bestorming van het Capitool.Beeld AP

Op de vierde hoorzitting over de bestorming van het Capitool, op 6 januari 2021, kwamen mensen aan het woord die klem kwamen te zitten tussen hun plicht en de wensen van Donald Trump. ‘Kun je je voorstellen hoe het is om op de korrel genomen te worden door de president van de Verenigde Staten?’

Bas den Hond

De oma van een stemmenteller in Georgia kreeg Trump-aanhangers over de vloer. Ze waren op zoek naar ‘die fraudeur’. Anderen drongen het huis binnen van de schoondochter van de minister die in die staat over de verkiezingen gaat. Ze waren boos dat die het stelen van stemmen zou hebben toegelaten.

Op de vierde hoorzitting van de commissie die de bestorming van het Capitool onderzoekt, kwamen enkele mensen aan het woord die destijds worstelden met hun plicht versus de wensen van Trump. Nadat de toenmalige president in november 2020 de verkiezingen had verloren, zette hij hen onder grote druk met zijn bewering dat er veel illegale stemmen op Biden waren uitgebracht.

De voor de verkiezingen verantwoordelijke minister in Georgia, Brad Raffensperger, stemde op Trump. Hij legde op de hoorzitting uit hoe het kon gebeuren dat die in Georgia met een kleine 12.000 stemmen verschil verloor: maar liefst 28.000 kiezers hadden Republikeins gestemd op allerlei kandidaten, maar het hokje voor president blanco gelaten. “Trump schoot tekort”, was zijn koele conclusie.

Dat Trump dat niet wilde accepteren, had heel Amerika al kunnen horen toen een opname in de openbaarheid kwam van een telefoongesprek tussen Raffensperger en Trump. Daarin smeekte Trump hem bijna om 11.780 stemmen te ‘vinden’, zodat hij net één stem meer dan Joe Biden zou hebben. Toen Raffensperger dat weigerde, suggereerde Trump dat hij dan wel eens strafbaar zou kunnen zijn als medeplichtige aan verkiezingsfraude.

Tijdens de hoorzitting wordt een opname afgespeeld van een telefoongesprek tussen Donald Trump en Brad Raffensperger (r). Beeld Reuters
Tijdens de hoorzitting wordt een opname afgespeeld van een telefoongesprek tussen Donald Trump en Brad Raffensperger (r).Beeld Reuters

Frauduleuze operatie

Maar het was Trump zélf die een frauduleuze operatie opzette, zo bleek dinsdag uit de getuigenverklaringen in de zaal en op video. In zeven staten waar hij op het nippertje verloren had, werden in het geheim groepen mensen bij elkaar geroepen die deden alsof ze leden waren van het kiescollege dat in de VS uiteindelijk de president kiest. Zij ondertekenden documenten waarin ze zich als zodanig presenteerden en hun stem op Donald Trump uitbrachten.

De bedoeling was dat dit vicepresident Mike Pence ervan zou weerhouden om Joe Biden officieel tot president uit te roepen op 6 januari 2021, tijdens een vergadering van het Congres. Nadat Pence dit weigerde, werd het Capitool door Trump-aanhangers bestormd.

Uit een andere staat waar Trump hoopte zijn verlies in een overwinning te transformeren, Arizona, zat Russell Bowers in de getuigenbank, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden daar. Trumps advocaat Rudy Giuliani had hem rechtstreeks gevraagd om de leden van het kiescollege die voor Biden zouden gaan stemmen, om te ruilen voor Trump-stemmers. Volgens Trumps advocaten staat de grondwet van de VS toe dat het parlement van een deelstaat dat doet. Maar Bowers zag dat als een schending van zijn eed en de grondwet, die hij, zoals veel conservatief-christelijke Amerikanen, beschouwt als een door God geïnspireerd document. Ook Bowers kreeg bedreigingen, toen zijn weigering bekend werd en op internet zijn persoonlijke gegevens verschenen.

Raffensperger zal vermoedelijk minister blijven in Georgia – hij won onlangs de Republikeinse voorverkiezingen daar, ondanks de steun van Donald Trump voor een andere kandidaat. Of Bowers zijn weigering om Trump tegemoet te komen politiek overleeft, moet nog blijken. Hij heeft zich kandidaat gesteld voor de Senaat van Arizona, de Republikeinse voorverkiezing daarvoor is in augustus.

Russell 'Rusty' Bowers tijdens de hoorzitting over de bestorming van het Capitool.  Beeld Reuters
Russell 'Rusty' Bowers tijdens de hoorzitting over de bestorming van het Capitool.Beeld Reuters

Leven op zijn kop

Maar met de werkzaamheden van Shaye Moss bij het verkiezingsbureau van district Fulton County in Georgia is het afgelopen. Moss en haar moeder, Ruby Freeman, die op verkiezingsdag hielp met stemmen tellen, willen er niets meer mee te maken hebben. Trump beschuldigde hen er onder andere tijdens grote verkiezingsbijeenkomsten van dat ze op de avond van de presidentsverkiezingen koffers met stemmen voor Joe Biden van onder een tafel hebben gehaald en door de stemmachines gevoerd hebben.

Het heeft hun leven, zoals Moss zei, op zijn kop gezet. Ze nam afscheid van de baan die ze al tien jaar met veel plezier deed. En volgens haar zijn al haar collega’s die op verkiezingsdag in Fulton County stemmen telden, eveneens vertrokken.

Het bewijs dat Trump meende te hebben van hun manipulatie van de uitslag was een kort stukje video van een camera die het tellen vastlegde. Daarop zou het tevoorschijn halen van de ‘koffers met stemmen’ te zien zijn. Maar de verkiezingsmanager van Georgia, Gabriel Sterling, legde op de zitting nog eens uit dat het ging om gewone stemmen, die nog geteld moesten worden. Die waren onder de tafel gezet, netjes verzegeld in speciale containers, omdat het personeel dacht dat het stemmen tellen werd gestopt en iedereen naar huis mocht. Ze werden weer te voorschijn gehaald toen besloten werd dat het tellen door moest gaan.

Shaye Moss (l) en haar moeder Ruby Freeman (r) tijdens de hoorzitting.  Beeld ANP/EPA
Shaye Moss (l) en haar moeder Ruby Freeman (r) tijdens de hoorzitting.Beeld ANP/EPA

Misleiding

Op een persconferentie kort na de verkiezingen had Sterling ook verteld hoe het zat, en dat de hele operatie op video stond. “En wat echt frustrerend is”, zei hij destijds, “is dat de advocaten van de president beschikten over diezelfde video, dat ze precies dezelfde dingen konden zien als iedereen, maar er toch voor kozen senatoren in de staat en het publiek te misleiden over wat erop stond.”

Tijdens de hoorzitting vroeg commissielid Adam Schiff hem hoe het was om in de publiciteit ‘niet op te kunnen tegen het bereik van de woorden van de president en zijn megafoon op sociale media bij het verspreiden van die onware samenzweringstheorieën’.

Sterling: “Frustrerend, ik kan niet anders zeggen. Onze informatie kwam wel door, maar bij veel mensen was er aarzeling om het te geloven. Want de president van de Verenigde Staten, waar ze tegenop keken en die ze respecteerden, zei dat het niet waar was.”

30 kilo aangekomen

Shaye Moss wist door alle beschuldigingen en bedreigingen niet meer waar ze het zoeken moest. Ze ging nergens meer heen, vertelde ze op de zitting, niet eens naar de supermarkt. Ze was 30 kilo aangekomen. “Ik twijfel aan mezelf bij alles wat ik doe. Het beïnvloedt alles. En dat allemaal vanwege leugens, terwijl ik gewoon mijn werk deed.”

Haar moeder Ruby Freeman had dezelfde ervaring. Van haar werd de getuigenis op video getoond. “Kun je je voorstellen hoe het is om op de korrel genomen te worden door de president van de Verenigde Staten?”, vroeg ze. “De president moet elke Amerikaan vertegenwoordigen, niet aanvallen. Maar hij viel mij aan.”

Lees ook:

Zelfs de architect van Trumps plan voor ‘6 januari’ noemde het illegaal

De adviseurs van voormalig president Trump hebben zelf erkend dat hun plan om de verkiezingswinst van Joe Biden te blokkeren onwettig was.

Capitoolbestorming ‘was poging tot staatsgreep’ van Trump, stelt onderzoekscommissie

De bestorming van het Amerikaanse Capitool op 6 januari 2021 was ‘de uitkomst van een couppoging’ door Donald Trump, zo stelde de onderzoekscommissie bij aanvang van de openbare hoorzittingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden