Groen stemmen

Verkiezingen Portugal: na het crisisherstel is nu het milieu aan de beurt

PAN-leider André Silva op verkiezingscampagne in Coimbra. Beeld EPA

Portugal ontworstelde zich aan de economische crisis. Vandaag staat het milieu prominent op de agenda als de Portugezen naar de stembus gaan. ‘Er is geen planeet B.’

Het lijkt niet de vraag of, maar hoe links de parlementsverkiezingen in Portugal wint. Als de sociaal-democraten van premier António Costa net geen absolute meerderheid behalen, zoals peilingen voorspellen, wil de Portugese variant van de Partij voor de Dieren hem voor groen wisselgeld wel uit de brand helpen. Want na vier jaar links crisisherstel lijkt Portugal klaar voor een groenere politiek.

De Mens-Dier-Natuur-partij (PAN) is in het Zuid-Europese land aan een opmerkelijke opmars bezig. Vier jaar terug behaalde de partij van leider André Silva al haar eerste kamerzetel. Daarmee is Portugal naast Nederland het enige EU-land met een parlementaire vertegenwoordiging van een dierenpartij.

In mei sleepte de PAN ook haar eerste zetel in het Europees Parlement binnen. En nu staat de partij op een vervijfvoudiging van het aantal zetels bij de verkiezingen.

Brede milieupartij

De PAN is sinds het aantreden in het parlement opgeschoven van een partij voor vooral dierenliefhebbers naar een brede milieupartij, constateert António Costa Pinto, politicoloog van de Universiteit van Lissabon.

Naast plannen voor dierenwelzijn pleit de PAN onder meer voor het binnen vier jaar sluiten van Portugals kolencentrales, nieuwe treinverbindingen en een hogere vleesbelasting.

“Links stemde de afgelopen jaren vaak mee met voorstellen van de PAN. Zij moeten uitkijken het milieuthema niet aan de PAN te verliezen”, vertelt Costa aan de telefoon. Hoewel Portugal relatief veel duurzame energie produceert en gebruikt, werden veel groene plannen tijdens de kredietcrisis in de ijskast gezet.

Ook de afgelopen vier jaar was de Portugese milieupolitiek weinig ambitieus, weet Costa: “De komende vier jaar zal er meer aandacht en geld voor zijn. Daar is grote consensus over in het parlement.”

De PAN jaagt deze plannen natuurlijk graag aan. Maar dat het milieu ook in de breedte voor Portugezen een belangrijk thema is, blijkt uit een afgelopen week gepubliceerd onderzoek van de Europese Raad voor Buitenlandse Relaties: een kwart van de ondervraagde Portugezen geeft daarin aan het kunnen inademen van schone lucht het belangrijkst te vinden om een goede toekomst voor zichzelf en hun familie te garanderen. Bijna even belangrijk als veiligheid en het respecteren van de eigen waarden.

Wiebelig geachte regeerconstructie

Toch is er ook een kans dat Costa niet bij de PAN uitkomt, maar weer moet aankloppen voor politieke steun bij zijn uiterst linkse partners, die zijn vorige regering gedoogden. Deze destijds wiebelig geachte regeerconstructie, met de communistische partij en het Linkse Blok, verraste vriend en vijand. Tegen de verwachting in zat de linkse ploeg, zij het geplaagd door ruzie en onenigheid, de rit uit.

Costa wordt in de peilingen nu beloond voor de daling van de werkloosheid, het opkrikken van het minimumloon en de gestage economische groei. Zijn gedoogpartners plukken daar minder de vruchten van.

Ook het Linkse Blok en de communisten willen ondertussen werk maken van het milieu. En zelfs Costa’s belangrijkste tegenstrever, de centrum-rechtse PSD wil het thema voorrang geven. Zo liet PSD-leider Rui Rio in een televisiedebat weten klimaatverandering zo belangrijk te vinden dat hij wil dat rechts en links de handen ineenslaan. Hij nam zelfs de slogan van het Linkse Blok, ‘Er is geen planeet B’, over.

Bijval van rechts is niet onbelangrijk voor de milieuminnende Portugees. Want in de huidige politieke machtsstrijd in Portugal, waar rechtspopulisten en klimaatsceptici nagenoeg afwezig zijn, is de PSD op het laatste moment in de peilingen aan een eindspurt bezig, terwijl Costa’s PS juist daalt.

De als een behendige onderhandelaar bekendstaande Costa, kan met dit vooruitzicht maandag voor een uitdagende formatie komen te staan. 

Lees ook:

Europa leunt naar rechts, maar in Portugal is links beleid een succes

Na een hevige economische crisis veren de Portugezen op. Mede dankzij de linkse regering, die zich richt op betere levensomstandigheden en koopkracht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden