In memoriamDaniel arap Moi 1924-2020

Vergevingsgezinde Kenianen herinneren zich nog slechts de goede daden van hun ex-president

Daniel arap Moi in 1998, bij zijn laatste installatie als president.Beeld AFP

Voor een hele generatie Kenianen begon het nieuwsbulletin op radio en televisie jarenlang met: ‘President Daniel Toroitich arap Moi heeft vandaag ...’. 

Elke dag kon de staatsomroep tussen 1978 en 2002 wel iets melden over de altijd actieve president, of hij nu op staatsbezoek ging, een school bezocht of in de kerk ging bidden. Maandag openden alle nieuwsbulletins in het land voor de laatste keer met zijn naam: ‘Oud-president Daniel arap Moi is vandaag op 95-jarige leeftijd overleden’.

Tijdens zijn bewind werd Moi in gelijke mate gehaat en geliefd. Nu herinneren vergevingsgezinde Kenianen zich nog slechts zijn goede beslissingen. “Hij zorgde ervoor dat wij kinderen toen twee keer per week gratis melk kregen op school”, is de eerste reactie van tuinman Nick Nguguna op het overlijden. “Hij gaf ons scholen, zodat Kenianen nu een opgeleid volk zijn”, zegt chauffeur Jack Cherop.

Hij slaagde erin de vrede in Kenia te bewaren

Eén ding moet Moi worden nage­geven: hij slaagde erin de vrede in Kenia te bewaren, terwijl burger­oorlogen woedden in andere landen in Oost-Afrika, zoals Oeganda, Somalië, Soedan en Ethiopië. Vergeten is daarentegen dat tijdens zijn bewind critici werden gemarteld. Sommigen kwamen om in verdachte ­auto-ongelukken of vielen op een of andere manier uit het raam van een tiende verdieping. De enorme corruptie onder Moi’s leiderschap is uit het geheugen gewist door de ­financiële schandalen onder zijn ­opvolgers. 

In de eerste periode van zijn presidentschap was van dit alles weinig te merken. Moi werd in eerste instantie alom gewaardeerd, ook om zijn bescheiden leefstijl. Hij leefde een eenvoudig leven zonder sigaretten en alcohol, at zelden vlees en gaf de voorkeur aan groene groenten met maispap. Wel kleedde hij zich bij voorkeur in dure maatpakken, vervaardigd door kleermakers in Groot-Brittannië, de voormalige ­koloniale overheerser van Kenia.

Trekken van die koloniale overheersing nam Moi over toen hij, na een mislukte staatsgreep in 1982, veranderde in een dictator. Vanuit het Westen kreeg hij weinig kritiek; door Kenia’s strategische ligging was het land belangrijk voor het Westen tijdens de Koude Oorlog. Pas toen de Sovjet-Unie in het begin van de jaren negentig uiteenviel, nam de druk op Moi toe om een democratisch meerpartijensysteem in te voeren. Met de verkiezingen van 1992 ging hij overstag. Dat jaar ging ook de grondwetswijziging in, die bepaalde dat een president slechts twee termijnen kon aanblijven. In 2002 werd Moi opgevolgd door Mwai Kibaki.

De huidige president is ooit door Moi als opvolger aangewezen

De politieke erfenis van de nu overleden president is nog steeds aanwezig. De invloedrijkste politici van nu hebben allemaal op enig moment een functie in zijn regering of partij bezet. Hij wordt dan ook gezien als de politieke vader van velen. Zijn ­opvolger Kibaki (namens de oppositie) diende enige tijd als minister van financiën onder Moi. De huidige president Uhuru Kenyatta, door Moi als opvolger aangewezen, verloor weliswaar de verkiezingen in 2002, maar won in 2013 en 2017. En Raila Odinga, de belangrijkste oppositieleider, was ooit minister van energie in Moi’s bewind. 

Tijdens zijn regeerperiode veroorzaakte Moi vaak files. Als hij op pad ging werd het verkeer stilgelegd en zijn begeleiding bestond uit een enorme colonne auto’s en motorrijders van de politie. Iedereen moest aan de kant wachten tot hij voorbij was. Gisterochtend zorgde hij voor het laatst voor verkeerschaos toen vele honderden mensen en hun auto’s zich verzamelden bij het uitvaartcentrum waar zijn stoffelijk overschot naartoe was gebracht.

Lees ook:

King Kaka rapt corrupte Keniaanse politici de waarheid

Met een lied over de welig tierende corruptie in zijn land scoort de Keniaanse rapper King Kaka een grote hit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden