Vondst

‘Verbluffende’ ontdekking bij Stonehenge: Een complex stelsel van schachten

Rondom Stonehenge is een cirkel van schachten ontdekt. Op deze tekening is te zien hoe precies de bouwers 4500 jaar geleden te werk zijn gegaan. Beeld  University Of Bradford via REUTERS
Rondom Stonehenge is een cirkel van schachten ontdekt. Op deze tekening is te zien hoe precies de bouwers 4500 jaar geleden te werk zijn gegaan.Beeld University Of Bradford via REUTERS

De prehistorische mens kon klaarblijkelijk aardig tellen. Dat moet wel, zeggen Britse, Oostenrijkse en Schotse archeologen, anders zou het nooit mogelijk geweest zijn om een gigantische cirkel van schachten bij Stonehenge te bouwen.

De ontdekking van die putten, 5 meter diep en 10 meter breed, werd maandag bekend gemaakt. Richard Bates, geoloog aan de Schotse universiteit van St Andrews, zei dat de ontdekking tot het inzicht leidt dat “de culturele rijkdom van het verleden groter was dan we ooit hadden gedacht”. De putten werden 4500 jaar geleden uitgegraven met de hand.

Het monumentale Stonehenge gold altijd al als een meesterwerk van technisch vernuft van de prehistorische Britten. Nu blijken ze niet alleen een bouwwerk van een soort opwaarts gerichte hunebedden naar de zon te hebben opgericht. Vlakbij wisten ze ook een stelsel van meer dan twintig gaten te graven die samen een enorme cirkel vormen met een diameter van 2 kilometer.

Afstanden meten

Wat daar precies de bedoeling van was, is nog niet helemaal duidelijk. Maar precies in het midden van de cirkel ligt een al eerder gevonden monument van palen, dat de Durrington Walls heet. Misschien was het de bedoeling dat mensen via de schachten naar dat centrum werden geleid, of moesten ze er juist uit weg blijven.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Professor Vincent Gaffney, een van de archeologen die het onderzoek leidde, zei maandag tegen The Guardian dat de vondst van de schachten in Engeland zijn weerga niet kent. Hij vertelde dat zijn team van onderzoekers verbluft was: door de schaal van de cirkel in eerste instantie. Maar ook door het feit dat zoiets immens zo vlakbij de meest onderzochte prehistorische plek van het hele land nooit eerder was ontdekt.

De schachten heten nu de Durrington Shafts en de archeologen zijn het erover eens dat ze alleen gebouwd konden worden als de prehistorische mensen op één of andere manier afstanden konden meten. Om hun plek te bepalen moesten de bouwers in verschillende richtingen meer dan 800 meter vanaf de Durrington Walls afleggen.

Moderne archeologische technieken

Gaffney: ‘Het is een waanzinnige krachtproef geweest om dergelijke schachten te graven met alleen maar gereedschap van steen, hout en bot”. Dat de vroege bewoners van de plaats tot veel in staat waren was al bekend: de blauwe hardstenen megalieten, de stenen waaruit Stonehenge bestaat, komen uit zuidwest-Wales, ongeveer 150 kilometer verderop.

Jaren werden de ondieptes in de buurt van Stonehenge aangezien voor poeltjes, tot afgelopen jaar een groep wetenschappers er een nieuwe techniek op losliet. Toen bleken de lager gelegen delen die met het blote oog al te zien waren, de overblijfselen van het nu gevonden systeem van schachten.

Ze werden in kaart gebracht met moderne archeologische technieken als ‘geofysische prospectie’, waarmee de samenstelling van grond wordt gemeten zonder te graven, bodemradar en ‘magnetometrie’, een methode om holtes op te sporen. “Daardoor kunnen we dingen zien die we nooit hadden kunnen vinden met standaard archeologie”, zegt Gaffney.

Hij vermoedt dat Stonehenge de seizoenen en de zonnewende eert en dat de schachten daarbij een ‘kosmologisch statement’ vormen.

Lees ook:

Stonehenge geeft een geheim prijs: wie lagen er onder die megaliet?

Verhalen over Stonehenge gaan bijna altijd over het monumentale bouwwerk. Waar kwamen de stenen vandaan, hoe zijn ze versleept en neergezet? Maar Stonehenge was ook een begraafplaats. Wetenschappers geven ons nu een glimp van het verhaal van de doden.

Man geeft na zestig jaar gestolen stukje Stonehenge terug

Zestig jaar lang had Robert Phillips een langwerpige steen aan zijn muur hangen. Die zag eruit als een soort prehistorische speer: rond en meer dan een meter lang, maar zonder punt. Die steen was een stuk van Stonehenge, biecht hij op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden