ReportageToerisme

Venetië is voor eventjes weer van de bewoners. ‘Wat is onze stad nu fantastisch’

Beeld REUTERS

Toerisme is de kurk waarop de lagunestad Venetië drijft. De dagelijkse aanwezigheid van hordes bezoekers worden óók als een plaag ervaren. Nu die noodgedwongen wegblijven, behoort de stad voor eventjes weer aan de bewoners toe.

Als er één stad is waar de term ‘overtoerisme’ op van toepassing is, dan is het Venetië. In de fragiele palazzi op het groepje eilanden wonen nog maar 53.000 mensen. Ze worden jaarlijks overspoeld door meer dan twintig miljoen miljoen toeristen.

Beeld EPA

Sinds de jaren tachtig is de lagunestad stukje bij beetje volledig in de greep van het toerisme gekomen: de winkels, de vaporetti die het openbaar vervoer over de kanalen verzorgen, de cafés en de restaurants zijn allemaal op gigantische massa’s bezoekers gericht. De economie van de stad drijft erop.

De hordes toeristen zijn verdwenen uit het straatbeeld van Venetië.Beeld EPA

Verreweg de meeste toeristen overnachten er niet. Voor degenen die er wel overnachten, staan er bijna net zoveel hotelbedden klaar als er inwoners zijn.

Beeld Getty Images

Eind februari is die vloedgolf abrupt gebroken: vanwege het virus moest de stad op slot. Veel Venetianen hebben nu een dubbel gevoel: aan de ene kant maken zij zich grote zorgen over hun inkomen en aan de andere kant zijn ze heel blij dat de stad weer van hen is.

Dario CestaroBeeld Pauline Valkenet

Dario CestaroZelfs de zeepaardjes zijn terug

Dario Cestaro doceert papiertechnieken aan de plaatselijke kunstacademie en maakt driedimensionale boeken: “Zo zonder toeristen ben ik verdrietig, want ik besef dat zich hier een economische ramp voltrekt. Tegelijkertijd voelde ik me met al die bezoekers als een mier in een pretpark. Omdat onze stad uit een paar eilanden bestaat, kunnen we niet uitbreiden om de steeds grotere stroom toeristen op te vangen. We kunnen geen buitenwijken bouwen. Daardoor was het alsof ik in een kamer zat met een ballon die steeds groter werd opgeblazen, waardoor er steeds minder ruimte voor mij was. Het voelde alsof ik in de weg zat. We hebben nu stadsbestuurders nodig die vooruit kunnen kijken en deze crisis aangrijpen om te vernieuwen, om de stroom in te dammen.

“Ik wandel rond en zie gebouwen en ramen en terrassen die ik nooit eerder had opgemerkt vanwege die eeuwige rivier aan mensen. Venetië is nu op zijn allermooist. Er varen weinig boten, dus soms is het water in de kanalen zo glad als een spiegel. Dat had ik nog nooit gezien. Het is ook schitterend hoe de platte gevels dan worden weerspiegeld in het water, net als de zon en de zonsondergang. Vrienden sturen me filmpjes van eenden die op de kades lopen, en van visjes en inktvissen die weer in de kanalen rondzwemmen. Zelfs de zeepaardjes zijn terug.”

Anna FrentinBeeld Pauline Valkenet

Anna Frentin: Op straat kom ik zo veel bekenden tegen

Anna Frentin is violiste in het orkest van theater La Fenice: “La Fenice is dicht en we hebben geen idee wanneer we weer opengaan. Ik zit in de WW. De dag van morgen maakt me bang. Want ook ons theater is helemaal afhankelijk van het toerisme. Dat is waarom wij altijd alleen maar populaire opera’s als ‘La Traviata’ en ‘De barbier van Sevilla’ spelen. Helaas kunnen wij niet zonder de toeristen; er zijn te weinig Venetianen die naar een klassiek concert of opera gaan.

“Maar wat is onze stad nu fantastisch. Ik vind het heerlijk. Venetië is schoner, er is minder vuilnis en smog. Ik hoor de stilte weer. Ik hoor water klotsen, en de voetstappen op de kades en de gesprekken die de ­buren verderop op de kade voeren. Het constante achtergrondgezoem van de mensenmassa, als het geronk van een motor, is verdwenen. Op straat kom ik zo ontzettend veel mensen tegen die ik ken! Ze verdwenen altijd in de mensenmassa, maar nu zie ik ze. We kletsen wat af; boodschappen doen duurt nu drie uur in plaats van twintig minuten.”

Maurizio CarlottoBeeld Pauline Valkenet

Maurizio Carlotto: Ik hoorde alleen het geluid van mijn riemen in het water

Maurizio Carlotto is een geboren en getogen Venetiaan en een van de 649 gondeliers: “Over mijn gondel ligt nu een blauw zeil. Ik ga elke week even kijken hoe ze erbij ligt. Vorige week regende het, daarna ben ik gaan hozen, want anders verrot het hout.

“Gondeliers geven per jaar tussen de 35.000 en 60.000 euro aan de belasting op. Dit jaar denk ik niets te verdienen. 65 procent van mijn klanten komt uit Zuid-Korea, Japan en China. Die mensen kunnen hier niet meer komen, er zijn geen vluchten. Omdat ik zzp’er ben, heb ik in april 600 euro staatssteun gekregen. Er wordt nu gesproken over 800 euro voor de maand mei. Mijn vrouw en ik zullen dan wel zorgen dat we daarvan rondkomen. Ik hoop op wat toeristen in juni, maar in de krant las ik dat we pas in 2023 weer op het ­niveau van 2019 zullen zitten.

“Laatst ben ik ’s avonds, wanneer Venetië op zijn mooist is, een stukje gaan varen. Het was doodstil op straat. Ik voer door kleine kanalen en hoorde alleen het geluid van mijn riemen in het water. Een mooiere sensatie is er niet.”

Lees ook: 

Opblaasbare dammen moeten Venetië redden

Al 20 jaar praten de Italianen over een systeem van mobiele dammen om Venetië te beschermen tegen het water van de Adriatische Zee. De regering heeft nu ja gezegd tegen het project. Morgen gooit premier Berlusconi de eerste steen in de lagune.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden