Rondje EuropaPolen

Veertig jaar lang was radiozender Trójka is Poolse machthebbers te slim af - tot nu

Politieagenten houden de wachten tijdens een demonstratie bij het gebouw van Trójka Radio. Beeld AP

In het communistische Polen van de jaren tachtig mocht er veel niet, maar één ding lieten de machthebbers ongemoeid: muziek. Ze keken wel uit, want ze wisten dat muziek de frustratie en de woede van de jeugd kanaliseerde. Dus stonden ze radiozender Trójka toe, de Poolse zender voor populaire muziek. Alles mocht daar: punk, rock, protestmuziek. De hitlijst van Trójka was en bleef – ook na de val van het communisme – legendarisch. 

Tot afgelopen week de luisteraars het (heel recente) protestnummer ‘Jouw pijn is beter dan de mijne’ van de Poolse artiest Kazik kozen tot het beste liedje aller tijden. Het nummer neemt de machtigste politicus van het land, Jaroslaw Kaczynski, op de korrel. Want terwijl alle kerkhoven afgesloten waren als maatregel tegen het coronavirus, bezocht Kaczynski de graven van politieke medestanders (onder wie zijn tweelingbroer) die tien jaar geleden omkwamen bij een vliegtuigramp in Smolensk. Sterker nog, de kranslegging werd uitgebreid getoond op de staatstelevisie. 

Beeld RV

Gevoelige snaar

Jouw pijn is beter dan de mijne raakte een gevoelige snaar. Bij gewone Polen die regelmatig langsgaan bij hun overleden familieleden, maar die dat nu niet mochten. Maar ook bij de machthebbers, die dit loopje met hun leider niet onbestraft lieten. Trójka is een publieke zender. De directie, benoemd door de regering, verklaarde de muzikale verkiezingen ongeldig. In plaats van de hitlijst toonde de Trójka-website een communiqué: ‘Er is gemanipuleerd bij het tellen van de stemmen’. 

Een storm van protest stak op. Dat de conservatief-nationalistische regering zonder pardon hele nieuwsredacties vervangt door ja-knikkers, daar zijn de Polen de afgelopen jaren al aan gewend. Maar muziek op Trójka, daar kwamen zelfs de communisten niet aan. Ja één keer, toen een Poolse band weigerde te spelen op een partijcongres. Maar ook toen was Trójka de machthebbers te slim af; ze destilleerden uit het bekendste nummer van de weigerband een pakkende jingle die het nummer populairder maakte dan ooit. 

Afgelopen week viel toch het doek. De laatste oudgedienden stapten op uit protest tegen de censuur; journalisten die bijna veertig jaar lang Trójka maakten. Ze kregen steun van internationale artiesten en platenmaatschappijen die niet willen dat hun muziek nog langer op de zender te horen is. Als er geen liedje over Kaczynski mag klinken, dan ook geen Nick Cave meer, geen Marillion, geen Deep Purple en geen Lao Che.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden