Nieuwe premier

Veel Britten willen nu verkiezingen, maar die komen er waarschijnlijk niet

Liz Truss kondigde donderdag haar aftreden aan als premier. Beeld AFP
Liz Truss kondigde donderdag haar aftreden aan als premier.Beeld AFP

Britse kiezers, ook uit conservatieve hoek, vinden het tijd voor nieuwe verkiezingen nu de ‘zoveelste’ Conservatieve leider mislukt als premier. Maar: die komen er pas over twee jaar.

Marten van de Wier en Judith Harmsen

Honderd Britten zitten in de theaterzaal waar het BBC-programma Question Time wordt opgenomen. Mensen die zo zijn geselecteerd dat ze gezamenlijk het electoraat van Engeland vertegenwoordigen. “Dus meer van jullie stemden conservatief dan voor welke andere partij dan ook”, zegt de presentatrice van het programma, Fiona Bruce. “Mag ik handen zien, wie hier zou graag algemene verkiezingen willen?”

Op het moment van de uitzending heeft premier Liz Truss net haar aftreden bekend gemaakt. Voor de tweede keer in nog geen vier maanden tijd zal de regerende Conservatieve Partij op zoek gaan naar een nieuwe leider. Een leider die automatisch ook de premier van het Verenigd Koninkrijk zal worden. Zonder dat kiezers om hun mening wordt gevraagd.

Daar zijn lang niet alle Britten het mee eens. In kranten en op sociale media roepen bekende en minder bekende mensen op om tóch verkiezingen te houden. Een petitie die iemand daarvoor opende via de website van het Britse parlement, was vrijdagochtend al ruim 700.000 keer ondertekend.

‘De Tories lijken niet in staat tot een functionerende regering’

Ook tijdens de uitzending van Question Time leidt het onderwerp tot wrevel. “De Tories (de Conservatieven red.) lijken niet in staat een functionerende regering te vormen”, zegt een vrouw in een bloemetjesblouse tegen het aanwezige panel van politici en opiniemakers. “Het lijkt lang, lang geleden dat het kabinet werkte voor dit land. Ik heb het gevoel dat het mandaat dat ze hadden in 2019 niet meer relevant is, vandaag de dag. Ik denk dat het tijd is dat wij ons mogen uitspreken.”

Dat ook Conservatieve kiezers dat met haar eens zijn blijkt wanneer het publiek massaal de handen laat zien na de vraag over de verkiezingen van presentatrice Bruce. Slechts een kleine minderheid houdt de armen over elkaar. Ook de vrouw in het rood op de eerste rij, die zelf zei ‘een levenslange conservatief’ te zijn, steekt haar vinger in de lucht.

Britse premier beslist wanneer er tussentijdse verkiezingen komen

De vraag is of de roep om verkiezingen succes zal hebben. In de Britse politiek leidt het aftreden van een premier zelden tot nieuwe verkiezingen. Verkiezingen vinden iedere vijf jaar plaats, of tussentijds, als de zittende premier daarvoor kiest of als er geen regering gevormd kan worden die steun krijgt van een meerderheid van het Lagerhuis (de Britse Tweede Kamer).

De Conservatieve Partij heeft nu de meerderheid, en het is voor haar weinig aantrekkelijk om die met tussentijdse verkiezingen op het spel te zetten. Zeker in een tijd waarin veel kiezers ontevreden zijn over de prestaties van de Conservatieven. De laatste verkiezingen werden in 2019 door de vorige premier Boris Johnson uitgeschreven. De volgende verkiezingen zijn volgens de Britse regels pas over ruim twee jaar.

Toch klonk toen Johnson in juli zijn aftreden bekend maakte her en der de roep om tussentijdse verkiezingen. Nu zijn opvolger Truss al na 45 dagen het veld ruimt, wordt die roep luider. Ook de linkse tabloid The Mirror opende donderdag een eigen petitie. “De Tories behandelen dit land met minachting”, vindt de krant, die het met lede ogen aanziet dat de Conservatieve Partij na een reeks ‘falende leiders’ weer mag beslissen wie de premier wordt. “Dit misbruik van de democratie moet stoppen. Het Britse volk moet beslissen wie dit land bestuurt.”

Lees ook:

Hoe de Britten Liz Truss, de kortst zittende premier ooit, op de hak nemen

De ochtend na het vroegtijdige vertrek van de Britse premier Liz Truss staan de kranten (en het internet) vol met nieuws over haar. En zoals het de Britse pers betaamt gaat dat gepaard met de nodige grappen en sneren.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden