De Vlaamse arts Peter Aelbrecht geeft een rondleiding in zijn Marnes Health Clinic in Spanje, waar nu ook mensen met long-covidklachten terecht kunnen.

Hersteloord

Van long covid herstellen aan de Spaanse costa (maar of het helpt?)

De Vlaamse arts Peter Aelbrecht geeft een rondleiding in zijn Marnes Health Clinic in Spanje, waar nu ook mensen met long-covidklachten terecht kunnen.Beeld Eline van Nes

In de Spaanse kliniek van Peter Aelbrecht kunnen mensen terecht om op te knappen van long covid. De behandeling wordt zelfs vergoed. Maar niet iedereen is even enthousiast over de methode.

Jurriaan van Eerten

Het is even slingeren over de bergwand omhoog vanaf kustplaats Benidorm, soms langs een steile afgrond, maar eenmaal boven word je beloond met een fenomenaal uitzicht tot aan zee. De gebouwen van Marnes Health Clinic hebben witte muren, afgewerkt met bakstenen randen. Aan het zwembad liggen mensen te ontspannen, een jongen staart schijnbaar in gedachten voor zich uit. In de foyer hangen rustgevende foto’s van bospaden.

We zijn hier bij de kliniek van de Vlaamse arts Peter Aelbrecht, die in 2019 Marnes Health Clinic in Spanje opende met als doel mensen met burn-out en depressie te helpen. Erkend door de Nederlandse ggz als ­kliniek – en daardoor vergoed vanuit de ­basisverzekering voor bijvoorbeeld de ­behandeling van depressie – heeft Marnes sinds kort een nieuw behandelprogramma: long covid, de chronische klachten die ­sommige mensen ervaren na een corona-­infectie.

“Nadat de wereld op slot ging vanwege de pandemie, kwamen rondom september 2020 de eerste mailtjes binnen van mensen die vage klachten hadden”, vertelt de 56-jarige Aelbrecht in de foyer. Soms loopt een van de patiënten de foyer in, om een glas water of wat fruit te pakken. “Vermoeidheid, lusteloosheid, een vreemde prikkeling in de benen, hoofdpijn.” Aelbrecht stelt dat zijn team overeenkomsten zag met de gezondheidsproblematiek waarmee mensen soms kampen na andere infectieziektes, ­zoals de ziekte van Lyme. “Daarom besloten wij een soortgelijke behandeling aan te bieden, op maat.”

Stiltewandeling en gezond eten

Aelbrecht blijft enigszins vaag in het gesprek over de precieze inhoud van de behandeling – volgens hem omdat de klachten bij long covid en de oorzaak daarvan volgens hem nogal verschillen. De kliniek werkt met een bloedtest, waarbij wordt gekeken naar vitaminetekorten of juist de aanwezigheid van bijvoorbeeld stresshormoon cortisol. De behandeldagen bestaan uit een ­stiltewandeling in de ochtend en gezond eten. Daarnaast zijn er specialisten aanwezig: van een psychotherapeut tot een fysiotherapeut, van een persoonlijk trainer tot een ­diëtist. “Allemaal gediplomeerd”, ver­zekert Aelbrecht. Wat vooral werkt, volgens de Vlaamse dokter, is psychotherapie. “Het lijkt erop dat mensen die al kampen met psychische problemen, juist vatbaar zijn voor long covid.”

In het gesprek wordt duidelijk dat Aelbrecht kiest voor de weg van de alternatieve therapieën. Opgeleid en werkzaam als huisarts heeft hij naar eigen zeggen vanwege een burn-out zijn praktijk gestopt. Daarna schreef hij boeken over een ­holistische kijk op de menselijke energiehuishouding, waaronder bestseller Homo Energeticus. In 2008 was hij betrokken bij een chip die straling van mobiele telefoons zou neutraliseren, een project dat na enkele maanden flopte. Nadat zijn dochter een ernstig ongeluk had op een skipiste, ging hij met haar in de ­Amazonejungle naar een ­resort waar het hallucinogene ayahuasca wordt gebruikt bij officieuze therapiesessies.

Over de long-covidbehandeling van zijn kliniek heeft hij geen pretenties: “Ik zal de laatste zijn om te zeggen dat wij het weten. Dit is een nieuw syndroom, dus het is vooral een kwestie van proberen. Er zijn mensen die zich misschien 10 procent beter voelen, maar dat hadden ze zich wellicht ook gevoeld na een maand rust elders. Anderen krijgen 90 procent van hun energie terug. Wat we wel zien: iedereen gaat vooruit.”

Long covid is nog niet erkend als syndroom

Rond de zomer van 2020 deden de eerste verhalen over long covid wereldwijd de ronde. Artsen zagen zich geconfronteerd met patiënten die na Covid-19 – ook bij mild verloop zonder ziekenhuisopname – chronische klachten als extreme vermoeidheid ­behielden. Er lopen meerdere onderzoeken naar long covid, maar daarmee is het nog niet officieel erkend als syndroom. Het is überhaupt niet sluitend bewezen dat de aanhoudende klachten iets met corona­besmetting te maken hebben.

Intussen bieden steeds meer klinieken en resorts een long-covidbehandeling aan – van simpelweg rust en stilte, tot meer experimentele of alternatieve medische behandelingen. Wie naar Azië wil vliegen kan terecht in een resort in Bangkok, in Tsjechië biedt een spaketen behandelingen aan, in het Oostenrijkse Tirol kunnen ademhalingsoefeningen worden gedaan in een wellnesscentrum in de frisse berglucht. De bedragen lopen al snel op tot enkele duizenden euro’s voor een verblijf van een week.

‘Ik ben een wrak’

De Nederlander Marco Wissink werd afgelopen zomer door een coronabesmetting ziek met relatief milde klachten – hij hoefde niet opgenomen te worden. Na een week trokken de spierpijn en de verhoging weg, maar daarna behield hij een ongemakkelijke onrust in zijn lichaam die leidde tot slaapproblemen. De arts schreef hem een slaapmiddel voor, maar daarnaast bleef hij met klachten lopen: pijn achter de ogen, moeite om te concentreren, verminderd kortetermijngeheugen.

“Voor mij was het duidelijk, vóór de ­besmetting was het een heel ander leven”, vertelt Wissink over de telefoon. “Sinds ­augustus zit ik volledig in de ziektewet. Ik ben gewoon een wrak. En als artsen zeggen dat ze het niet weten, ja, dat is lastig.”

Buitenruimte van de Marnes Health Clinic in Spanje. Beeld Eline van Nes
Buitenruimte van de Marnes Health Clinic in Spanje.Beeld Eline van Nes

Wissink zocht verder naar hulp, en zo kwam hij bij Marnes Health Clinic terecht. In oktober deed hij een intake bij ­Aelbrecht, waarna hij een afspraak maakte voor een verblijf. Nog steeds is Wissink onder de indruk van de maand die hij daar doorbracht: het gezonde eten en de buitenlucht, de massages, alle medewerkers die de tijd voor hem namen. Wat hem betreft was het ­bezoek de kosten waard.

Terug in Nederland heeft Wissink het ­gevoel dat het beter met hem gaat. “Er is meer lichtere lucht. Ik voel me over het ­algemeen ook energieker. Het lijkt wel of er iets is ­begonnen, een proces van genezing. Maar het is nog steeds lastig elke dag, dat zeg ik je eerlijk.”

Langzaamaan denkt Wissink erover na weer te beginnen met werken, nu hij ook beter in staat lijkt naar een beeldscherm te kijken. “Sinds de besmetting heb ik veel moeite gehad te focussen en dat lijkt nu ook iets weg te trekken.”

Richtlijnen ontbreken nog

Eline Hofman, huisarts en verbonden aan C-support – door de Nederlandse overheid in het leven geroepen voor patiënten die ­lijden aan long covid – stelt dat er momenteel nog veel onduidelijk is over long covid. “Het is relatief nieuw en daarom is er nog geen evidencebased behandeling”, vertelt Hofman over de telefoon. “Momenteel wordt er gewerkt aan een richtlijn voor de patiëntengroep, die wordt verwacht in het voorjaar van 2022. In de tussentijd bouwen huisartsen kennis en ervaring op.”

C-support heeft intussen contact met een kleine tienduizend Nederlanders die aanhoudend klachten hebben na een corona-infectie, die zij voorlichting en ondersteuning geven. Hofman wil het belang ­benadrukken van verder onderzoek naar ­behandeling bij long covid, omdat kennis over de aandoening nog onvolledig is. Patiënten met aanhoudende klachten worden nu zo nodig doorverwezen naar specialisten, veelal om andere aandoeningen en schade op­gelopen door Covid-19 uit te sluiten. Daarnaast is er de herstelzorg: onder andere ­fysiotherapie, ergotherapie, logopedie. Waar nodig wordt de patiënt ook doorverwezen naar bijvoorbeeld een psycholoog.

null Beeld Eline van Nes
Beeld Eline van Nes

“Vaak zijn er meerdere consulten vereist om alle klachten goed in kaart te brengen en samen met de patiënt te kijken wat er nodig is”, stelt Hofman. “Nog zijn er mensen die met klachten blijven zitten na alle reguliere behandelingen. ‘Mijn huisarts weet het niet meer’, vertellen zij ons. We hebben voor hen geen medicijnen of andere behandelingen die bewezen effectief zijn. Een deel van die patiënten zoekt het in het alternatieve circuit. We krijgen veel vragen over dingen als acupunctuur en voedingssupplementen. Als je gaat googelen kom je al snel bij aanbieders van alternatieve therapie voor long covid, therapieën waarvoor geen bewijs is.”

Het deel van de behandeling van Marnes waarbij een infuus met vitaminen wordt ­gebruikt en een vorm van stamceltherapie – door Aelbrecht zelf omschreven als het ­inspuiten van peptiden (verbinding van aminozuren) die bepaalde delen van het ­lichaam zouden versterken – keurt Hofman resoluut af. “Dit vind ik echt onverstandig. Gewoon niet doen.”

‘Met veel geld kun je veel onzin kopen’

Psychiater Michiel Hengeveld, oud-hoog­leraar/afdelingshoofd bij het Erasmus MC te Rotterdam en bestuurslid van de Vereniging tegen de Kwakzalverij, plaatst over de telefoon vooral vraagtekens bij de kosten van de behandeling. “Het idee van die dokter dat het vaak mensen zijn die al enige kwetsbaarheden hebben, dat wil ik graag geloven”, zegt Hengeveld. “Er is blijkbaar een groep mensen die klachten krijgt bij bepaalde aanleidingen. En dan lijkt het erop dat covid ook weer een trigger is, misschien ­fysiek of misschien vooral psychisch, die tot dat soort chronische klachten leidt.”

Hengeveld schaart long covid onder de noemer aanhoudende lichamelijke klachten (ALK) die geen duidelijke oorzaak hebben. “Ongetwijfeld helpen de aandacht en tijd die iemand bij dit soort behandelingen krijgt, maar dat heeft een hoog placebo­gehalte. Vooral omdat het om een hoog ­bedrag gaat. Wie een dure auto koopt, wil die daarna ook echt mooi vinden. Het placebo-effect is overigens ook zichtbaar in de hersenen.”

Hengeveld is er resoluut in: “Met veel geld kun je veel onzin kopen en dat kan ook zo’n behandeling zijn. Het zijn behandelingen die niet wetenschappelijk onderzocht zijn. Mensen zullen ongetwijfeld minder klachten hebben, maar of dat ook blijvend is? Het is zorg voor veel geld, waarvan het effect niet is aangetoond, en dat kun je beschouwen als kwakzalverij.”

Het verbaast Hengeveld dan ook dat Marnes Health Clinic is erkend door de ggz, waardoor bijvoorbeeld de behandeling voor depressie vergoed wordt. “Ik snap nooit waarom dat allemaal in het buitenland moet en voor zoveel geld. Dat is namelijk mijn premiegeld dat daarheen gaat.”

Pionieren zonder consensus

In Alicante geeft Peter Aelbrecht toe dat de kosten het inderdaad lastig maken voor mensen om naar zijn kliniek te komen voor een long-covidbehandeling. “Daarvoor is geen vergoeding, aangezien het officieel nog niet bestaat.” Maar volgens de Vlaamse arts valt aan die vergoeding wel een mouw te passen. “Ik weet niet of je dit moet opschrijven, maar... de hoofddiagnose telt bij de vergoeding. Dus als ik hier iemand heb met hoofddiagnose long covid, dan proberen wij tot een hoofddiagnose posttraumatische stressstoornis te komen. Anders kan hij het niet betalen. Als een ziekte niet bestaat, dan heb je ook geen vergoeding.”

Kortom: een behandeling voor long covid aan de Spaanse kust wordt op deze manier niet vergoed. Maar als Peter Aelbrecht een diagnose opstelt voor een aandoening die wel wordt vergoed, kan die gebruikt worden om mensen het behandeltraject van long covid hier in Spanje te laten doormaken.

De Vlaamse arts vindt het terecht dat zijn kliniek wat speelt met de vergoeding voor long covid. “Voor iets waar een behandelprotocol voor is, waarover consensus ­bestaat, weet je hoe je het moet aanpakken. Maar als er nog geen consensus is, heb je ­pioniers nodig. Toen wij begonnen met long covid, werd daar nog niet eens over gesproken. Het bestond nog niet eens. Maar bij ons hoeft de patiënt niet te bewijzen dat-ie ziek is. Wij nemen de patiënt zoals die komt.”

Lees ook:

Fenne Esseveld (23) heeft al negen maanden last van long covid. ‘Ik ben al kapot van een half uurtje fysio’

Fenne Esseveld (23) kreeg long covid. De gevolgen voor haar zijn groot. ‘Werken, studeren en sociaal doen op één dag kan ik niet meer.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden