Verenigde StatenRuth Bader Ginsburg

Van ‘kan een vrouw dat wel?’ tot rechter die voor vrouwen opkwam

Ruth Bader Ginsburg tijdens een evenement bij New York Law School in 2018.Beeld EPA

De vrijdag overleden Ruth Bader Ginsbourg vocht onvermoeibaar voor gelijke rechten. Daarmee werd ze een icoon voor progressief Amerika. 

Pas na lang zoeken vond Ruth Bader Ginsburg na haar rechtenstudie een plek als assistent van een rechter. Niet, zoals te verwachten voor een topstudent aan twee top-universiteiten, Harvard en Columbia, bij een lid van het Hooggerechtshof. Daar werd ze geweigerd. Een gewone rechter wilde het wel met haar proberen, mits de docent die hem over de streep haalde een andere, mannelijke, student paraat had. Voor als de klus toch te zwaar voor haar zou blijken.

Dat was in 1960. In 1993 werd Bader Ginsburg zelf lid van het Hooggerechtshof, als tweede vrouw ooit. En dat werk deed ze bijna tot de dag van haar overlijden, vrijdag, op 87-jarige leeftijd. Deze week zal president Donald Trump iemand voordragen om haar op te volgen. En hij heeft beloofd, ongetwijfeld met het oog op de komende verkiezingen, dat het een vrouw zal zijn.

‘Joods, vrouw en moeder’

Aan die enorme verandering in de positie van de vrouw in de VS heeft Bader Ginsburg zelf veel bijgedragen, en niet alleen als rechter. Maar daar zag het in het begin niet naar uit. Na haar assistentschap solliciteerde ze vergeefs bij advocatenkantoren. “Er waren drie dingen tegen me”, zei ze daarover. “Ik was Joods, een vrouw en een moeder.”

In plaats daarvan ging ze rechten doceren aan de Rutgers Universiteit. Daar voerde ze met vrouwelijke collega’s actie om even gelijk betaald te worden met de mannen. In 1972 stapte ze over naar Columbia University. En ze maakte toch haar opwachting in de rechtszaal: voor burgerrechtenorganisatie ACLU pleitte ze bij het Hooggerechtshof in zes rechtszaken over discriminatie van vrouwen, waarvan ze er vijf won. 

Maar een van haar bekendste zaken diende voor het Hof van Beroep in Denver, waar haar cliënt een man was. Hij mocht de verzorgingskosten van zijn moeder niet van de belastingen aftrekken; als hij een vrouw was geweest had het wel gemogen. Het hof besliste dat dit onderscheid ongrondwettig was. 

Negatief stemadvies over Trump

Ginsburgs carrière tot en met die overwinning werd in 2018 verfilmd. ‘On the Basis of Sex’ maakte haar niet beroemd, dat was ze al. Haar strijd voor vrouwenrechten als lid van het Hooggerechtshof, en de openhartigheid waarmee ze uitkwam voor haar progressieve standpunten - inclusief een negatief stemadvies over Trump in 2016 - bezorgden haar een voor een rechter ongewone populariteit. Het magere hoofd, gekroond, met daaronder een van de markante kragen die ze op haar toga droeg, verscheen als een icoon op T-shirts, en ze kreeg de aan een rappersnaam ontleende eretitel ‘The Notorious R.B.G’.

Leden van het Hooggerechtshof worden voor het leven benoemd, en Bader Ginsburg wilde van geen ophouden weten. Haar hoge leeftijd en zwakker wordende gezondheid maakten de Democraten steeds ongeruster over de mogelijkheid dat president Trump haar vervanger zou mogen aanwijzen, en daarmee voor de derde maal een opperrechter kon kiezen Het satirische programma ‘Saturday Night Live’ liet haar, gespeeld door Kate McKinnon, een agenda omhoog houden waarin maar één afspraak stond: ‘Niet doodgaan’.

Zelf maakte ze zich ook zorgen. “Het is mijn vurige hoop dat ik niet zal worden vervangen voordat er een nieuwe president is geïnstalleerd”, liet ze voor haar dood optekenen. Als het aan Donald Trump en de Republikeinen ligt, gaat die wens niet in vervulling.

Lees ook: 

Met de dood van opperechter Ruth Bader Ginsburg kan Trump zijn kans grijpen in het hooggerechtshof

Met het overlijden van Ruth Bader Ginsburg krijgt president Donald Trump een unieke kans in de schoot geworpen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden