ReportageIvoorkust

Van de oppositie is in Ivoorkust vlak voor de verkiezingen geen spoor te bekennen

De oppositie in Ivoorkust roept op tot een boycot van de presidentsverkiezingen.Beeld Joost Bastmeijer

Vandaag kunnen inwoners van Ivoorkust naar de stembus, maar de twee belangrijkste oppositie-kandidaten roepen op tot een algehele verkiezingsboycot.

Op zoek naar lege muurtjes rijdt een groep brommertjes over de brede boulevards van Yamoussoukro, een rol posters en een petfles vol lijm in de aanslag. Aanplakbiljetten domineren het straatbeeld van de hoofdstad: zo kan de brede lach van Alassane Ouattara (78) geen enkele voorbijganger ontgaan.

“Hij is de kandidaat van de hoop”, zegt Judicaël Yao (37), jeugdcoördinator voor Ouattara’s partij NHDP. “Hij is de waardige zoon van Houphouët-Boigny, de grondlegger van het moderne Ivoorkust.” Later die dag zal Yao op drie verschillende ­locaties bijeenkomsten leiden, waar inwoners uitleg krijgen over hoe ze zaterdag kunnen stemmen. Ter illustratie gaat een voorbeeld van het stembiljet rond, onder Ouattara’s naam staat al een kruisje getekend. Een aantal gelukkigen krijgt een ­T- shirt met het partijlogo cadeau.

Op het eerste gezicht lijkt het ­alsof in heel Ivoorkust verkiezingskoorts heerst. Maar op de zee van oranje Ouattara-affiches na, ontbreekt van andere kandidaten op straat ieder spoor. De twee belangrijkste oppositiekandidaten hebben hun campagne stilgelegd, en roepen op tot een algehele verkiezings­boycot. Zij hebben geen vertrouwen in de onafhankelijkheid van de ­n­ationale kiescommissie en eisen het aftreden van Ouattara.

Posters ophangen met Judicaël Yao van regeringspartij NHDP in de hoofdstad Yamoussokro van Ivoorkust.Beeld Joost Bastmeijer

Sommige Ivorianen nemen het heft in eigen hand en hebben wegversperringen opgetrokken

De politieke spanningen die Ivoorkust al decennialang teisteren, zijn terug. Bij opstootjes zijn al ruim dertig doden gevallen. En dat terwijl 2020 eigenlijk een ­politiek optimistisch jaar had moeten worden. In maart kondigde Ouattara nog aan dat hij zich niet verkiesbaar zou stellen. “We moeten plaatsmaken voor een nieuwe, jonge generatie”, zei hij.

Hij leek te breken met een traditie van Ivoriaanse leiders die, nadat hun ambtstermijn erop zit, de macht weigeren af te staan – een eigenschap die al meerdere keren heeft geleid tot een burgeroorlog in het land. Maar zijn beoogde opvolger, de 61-jarige premier Couli­baly overleed ­afgelopen zomer. Dat Ouattara zichzelf daarna toch weer als kandidaat opwerpt, is volgens hem een ­geval van force majeure: van overmacht. Hij beroept zich op een grondwetswijziging, waardoor hij zich voor een derde maal kandidaat mag stellen. “Het is zijn eerste mandaat onder de derde republiek”, legt Yao uit, zichtbaar geïrriteerd dat niet iedereen dat meteen begrijpt. “De grondwet heeft de teller op nul gezet.”

Terwijl de Ouattara-aanhang zich opmaakt voor de eerste stemronde, wachten volgers van de oppositie op verdere instructies van hun kopstukken. Sommige Ivorianen nemen het heft in eigen hand en hebben wegversperringen opgetrokken.

Beeld Sander Soewargana

‘Alle Ivorianen noemen zichzelf houphouëtistes’ 

In Yamoussoukro is het nog rustig. In een buitenwijk zitten leden van de jeugdafdeling van de PDCI, de partij van de oppositieleider Henri Konan Bédié, verveeld onder een mangoboom. Tot een paar jaar geleden werkte hun partij nog samen met de president. Maar in Ivoorkust zijn allianties grillig, en worden ze vaak even snel ontbonden als dat ze waren ­gesmeed. Tegenwoordig heeft de PDCI-jeugd een hekel aan de president. “Ouattara speelt een vies ­spelletje”, zegt Fulgence Kouame (28). “Hij besmeurt de naam van Houphouët-Boigny.” De rest van de groep knikt instemmend.

In de verte torent de basiliek van Onze-­Lieve-Vrouw van de Vrede boven het groen van hoofdstad Yamoussokro in Ivoorkust uit.Beeld Joost Bastmeijer

Uiteindelijk leidt elk politiek gesprek naar Félix ­Houphouët-Boigny, de eerste president na de onafhankelijkheid. Ruim 25 jaar na zijn dood lijkt hij de enige die politieke voor- en tegenstanders met elkaar weet te verenigen. “Alle Ivorianen noemen zichzelf houphouëtistes”, zegt Jean-Noël Loucou, hoofd van de Stichting Félix Houphouët-Boigny voor Vredes­onderzoek. Vanaf het balkon van het instituut wijst Loucou naar de trekpleisters: in het noorden staat het presidentieel paleis, met aan de voet een beruchte krokodillenvijver. Aan de rand van de stad ­torent de hoogste kerk ter wereld boven het groen uit: de basiliek van Onze-Lieve-Vrouw van de Vrede, waar sinds deze maand dagelijks wordt gebeden voor vredige verkiezingen.

“Ivoorkust en vrede zijn nauw met elkaar verbonden,” zegt pater Franck Allatin, die een rondleiding geeft langs de metershoge glas-in-loodramen. Op een ervan staat de oud-­president afgebeeld, knielend voor Jezus die Jeruzalem binnenrijdt.

Houphouët-Boigny regeerde ruim dertig jaar. Ondanks zijn autocratische stijl en zijn megalomane bouwlust, herdenken de Ivorianen hem vooral als een man van vrede, dialoog en stabiliteit. Deze woorden ­zitten dan ook verpakt in de verkiezings­retoriek van alle kandi­daten, ongeacht hun politieke kleur. Maar, zegt Allatin met spijt in zijn stem: “Helaas zet die boodschap tot nu toe niet echt door”.

Jean-Noel Loucou, hoofd van de Stichting Félix Houphouët-Boigny voor Vredes­onderzoek in IvoorkustBeeld Joost Bastmeijer

Politieke dinosaurussen

Verkiezingen in Ivoorkust zijn een strijd tussen politieke dinosaurussen, die al decennialang met elkaar overhoop liggen. Naast president Alassane Ouattara (78) zijn de twee belangrijkste oppositiekandidaten Henri Konan Bédié (86), die in de jaren negentig president was en Pascal Affi N’Guessan (67), begin deze eeuw nog premier. N’Guessan zit bij dezelfde partij als Laurent Gbagbo, de oud-president die in 2010 zijn verlies tegen Ouattara niet erkende, wat uitmondde in een burgeroorlog waarbij ruim drieduizend mensen om het leven kwamen. Het land heeft sinds de onafhankelijkheid in 1960 nog geen vredige machtsoverdracht gekend.

Lees ook:

Een verontrustende trend in Afrika: presidenten zijn steeds langer aan de macht

Het is geen onbekende trend, maar de laatste vijf jaar steekt hij weer de kop op: Afrikaanse leiders blijven langer zitten, bijvoorbeeld door de grondwet te veranderen. Kritiek van de buurlanden blijft bovendien uit.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden