Verkiezingen

Van alle mooie beloftes is niets over in Myanmar, vijf jaar na de eerste vrije verkiezingen

Een ambtenaar  in beschermende kleding draagt ​​een stembus om vroege stemmen te verzamelen van coronapatiënten. Beeld AFP
Een ambtenaar in beschermende kleding draagt ​​een stembus om vroege stemmen te verzamelen van coronapatiënten.Beeld AFP

Toen de partij van Aung San Suu Kyi vijf jaar geleden aan de macht kwam in Myanmar zou alles beter en democratischer worden. Daar is weinig van terechtgekomen.

Ate Hoekstra

Vrede, nationale verzoening en een nieuwe grondwet. Het waren de belangrijkste beloftes van de Myanmarese leidster Aung San Suu Kyi, voordat zij vijf jaar geleden met de National League for Democracy (NLD) Myanmars eerste vrije verkiezingen in 25 jaar won.

Myanmar gaat zondag opnieuw naar de stembus. En net als in 2015 kan de overwinning Suu Kyi amper ontgaan. Maar het enthousiasme over de beloofde democratische hervormingen is getemperd. En de stembusgang wordt deels overschaduwd door het coronavirus en het uitsluiten van een grote groep kiezers.

Van de ruim 37 miljoen stemgerechtigden mogen 1,5 miljoen tot 2 miljoen Myanmarezen zondag geen stembiljet invullen. Zij wonen op plekken die de verkiezingscommissie te gevaarlijk acht om verkiezingen te houden. Het gaat dan bijvoorbeeld om conflictgebieden in de deelstaten Kachin, Shan en Rakhine.

Gewapende strijd

Dat is op zich geen verrassing. Etnische minderheidsgroepen voeren al jaren een gewapende strijd om meer autonomie in Myanmarese grensgebieden. Vijf jaar geleden werden daarom eveneens gebieden als te gevaarlijk beschouwd om te stemmen. Maar het aantal plekken dat is uitgesloten is meer dan verdubbeld, aldus Min Zaw Oo, de directeur van de in Yangon gevestigde denktank Myanmar Institute for Peace and Security. “Dit laat zien dat de veiligheidssituatie sinds 2015 behoorlijk is verslechterd”, zegt hij. “Het uitsluiten van kiezers kan leiden tot meer woede, meer frustratie en meer extremisme.”

Het zal de onvrede van etnische minderheidsgroepen niet ten goede komen. Zij zagen aanvankelijk een bondgenoot in de NLD, maar nu de regerende partij geregeld de samenwerking zoekt met de militairen blijven zij gedesillusioneerd achter. “Een overwinning van de NLD betekent daarom voor hen nu iets anders dan in 2015”, vertelt Richard Horsey, een in Yangon gevestigde politiek analist. “Zij hebben nu het gevoel dat de NLD niet met hen wil samenwerken en juist de baas over hen wil zijn.”

Herschrijven van de grondwet

Teleurstelling is er ook als het gaat om het herschrijven van de grondwet. De Myanmarese constitutie, destijds geschreven door de militaire junta, stelt dat 25 procent van de parlementszetels toebehoort aan het leger en dat het leger controle heeft over de ministeries van defensie, binnenlandse zaken en grenszaken. Ondanks beloftes, zijn er voor zover bekend nog geen concrete stappen gezet om de grondwet te democratiseren.

En dan is er nog het coronavirus. Leek Myanmar aanvankelijk de dans te ontspringen, in de afgelopen twee maanden steeg het aantal coronabesmettingen in rap tempo naar meer dan 56.000. Met een groot gebrek aan ic-bedden en bekwaam zorgpersoneel stelt dit het onderontwikkelde land voor een enorme uitdaging.

Uitstellen van de stembusgang

Oppositiepartijen riepen vanwege de pandemie op tot het uitstellen van de stembusgang. Maar daar wilden de verkiezingscommissie en de regerende partij niets van weten. “Het is moeilijk te zeggen wat voor impact dat heeft op de opkomst, maar het virus heeft in ieder geval het campagnevoeren beperkt. Vooral kleinere partijen zeggen dat dit hen benadeelt”, aldus analist Horsey.

Veel kiezers lijkt het om het even te zijn. Een door de People's Alliance for Credible Elections, een organisatie die de verkiezingen monitort, uitgevoerde opiniepeiling toont dat maar 30 procent van de ondervraagden interesse heeft in politiek. Minder dan de helft zegt zondag zeker te gaan stemmen. Veel anderen twijfelen nog.

Positief

Toch is er volgens Horsey wel degelijk reden om positief te zijn. “Myanmar had pas in 2015 zijn eerste vrije verkiezingen in vijftig jaar. Vanuit dat perspectief bekeken is er in tien jaar veel vooruitgang geboekt.”

Het land heeft echter nog een lange weg te gaan voor het zich echt een democratie mag noemen, zegt denktank-directeur Min Zaw Oo. “Dan gaat het om veel meer dan verkiezingen, bijvoorbeeld om het opzetten van een rechtsstaat en het uitbannen van corruptie. Dat kan wel dertig jaar duren.”

Lees ook:

Hoe icoon van de mensenrechten Aung San Suu Kyi van haar voetstuk viel

Ze was het icoon van de mensenrechten. Maar het imago van Aung San Suu Kyi vertoont barstjes. Toch wint ze zondag waarschijnlijk de stembusstrijd in Myanmar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden