Democratie

Van 1000 naar 600: Italië gaat het met minder parlementariërs doen

Minister-president Conte van Italië spreekt het parlement in Rome toe. Beeld Photo News

De populistische Vijfsterrenbeweging gaat haar belangrijkste programmapunt verwezenlijken: het verkleinen van het aantal parlementsleden. 

Hoeveel parlementariërs heeft een fatsoenlijke democratie nodig? In Italië was het antwoord tot nu toe: bijna duizend. Maar niet lang meer, als het aan regeringspartij Vijfsterrenbeweging ligt. Vandaag stemt het parlement over een grondwetswijziging die het totaal aantal verkozen parlementariërs naar zeshonderd terug moet brengen: vierhonderd leden voor het Huis van Afgevaardigden (was: 630), tweehonderd senatoren (was: 315). 

De Vijfsterrenbeweging heeft hard gewerkt om deze verandering, die controversieel is, erdoor te krijgen. De Camera dei Deputati, de Italiaanse Tweede Kamer, én de Senaat moeten elk twee keer vóór stemmen. Drie stemmingen zijn inmiddels gehouden, vandaag is de vierde en laatste. Vanavond verwacht de regeringspartij een feestje te kunnen bouwen.

Leider Luigi Di Maio van de Vijfsterrenbeweging zei afgelopen weekend tijdens een bezoek aan Umbrië tegen journalisten: “Ik ben echt geroerd. Dit is een gevecht waar meer dan 90 procent van de Italianen achter staat. Als we Italië vergelijken met de andere Europese landen, is het logisch dat wij in het aantal parlementariërs snijden. Vanaf nu zijn er 345 pluchen armstoelen en 345 salarissen minder.”

Verontwaardiging en afkeer van politici

De term ‘pluchen armstoel’, poltrona, staat in Italië voor hebberige politici, die hun goedbetaalde baan uit puur eigenbelang hebben en hun moeder nog zouden verkopen om op die stoel te kunnen blijven zitten. De buitengewoon hoge salarissen en riante onkostenvergoedingen van de Italiaanse parlementsleden waren in 2009 het onderwerp van de Italiaanse bestseller ‘De kaste’. Parlementariërs bleken bijna twee ton salaris te krijgen, vijf keer zo veel als de gemiddelde Italiaan. De Vijfsterrenbeweging werd dat jaar opgericht en liftte mee op de golf van verontwaardiging en afkeer van politici die het boek ontketende. Vorig jaar kreeg de partij al voor elkaar dat de genereuze pensioenen van oud-Kamerleden werden gekort.

Volgens de Vijfsterrenbeweging wordt er met de nieuwe maatregel goed geld bespaard: 100 miljoen per jaar. Maar een senator van oppositiepartij Forza Italia maakte zijn eigen berekening en kwam op een veel lager bedrag uit: 61 miljoen euro per jaar. Hij keek alleen naar de salarissen die niet langer hoeven te worden betaald, want de rest van de kosten van het parlement – personeel, gebouwen, onderhoud – gaan nauwelijks omlaag. 

Ook de bruinverbrande Giorgio Mulè, een Siciliaan die voor Forza Italia in de Camera dei Deputati zit, maakt gehakt van de grondwetswijziging. Het Kamerlid staat te bellen voor zijn werkplek: het barokke parlementsgebouw Palazzo Montecitorio van rode baksteen en wit travertijn, dat in de zeventiende eeuw in hartje Rome is neergezet. 

Italië is grootverbruiker

Met 945 gekozen parlementsleden (er is ook een handjevol senatoren dat voor het leven is benoemd) behoort Italië binnen Europa inderdaad tot de grootverbruikers onder de volksvertegenwoordigers. In Frankrijk zijn er 925 parlementariërs, maar daar wonen zeven miljoen mensen meer dan in Italië, dat 60 miljoen inwoners heeft. Duitsland, met 82 miljoen inwoners, doet het met 778 parlementariërs en in Spanje, waar 46 miljoen mensen wonen, hebben ze er 616. Het kleine Nederland heeft 225 parlementsleden in de Eerste en Tweede Kamer gezamenlijk.

Slecht voor de democratie

Wanneer hij zijn mobieltje in de zak van zijn knalblauwe pak heeft opgeborgen, zegt Mulè: “De Vijfsterrenbeweging beweert dat dit een bezuiniging is? Nou, ik kan u vertellen dat we het over een besparing van 0,00001 procent van onze overheidsuitgaven hebben. Een schijntje. En aan democratie zijn nu eenmaal kosten verbonden. Ik begrijp dat snijden in het aantal parlementariërs aanslaat bij het volk, maar dit gaat ten koste van hun vertegenwoordiging. Dat één parlementslid veel meer kiezers moet gaan vertegenwoordigen, kan alleen maar slecht voor onze democratie zijn.”

Maar Luigi Di Maio heeft meer argumenten. Hij beweert dat een kleiner parlement sneller en efficiënter werkt. In Umbrië zei hij ook: “Te veel parlementsleden zorgen voor te veel veranderingen aan wetsvoorstellen en voor wetten die te ingewikkeld worden.”

Voor de ingang van Palazzo Montecitorio staat Antonio Viscomi van de Democratische Partij, een coalitiepartner van de Vijfsterrenbeweging, op een taxi te wachten. Zijn partij stemt vandaag vóór, maar Viscomi vindt Di Maio’s beweringen kul.

De boomlange parlementariër uit het zuidelijke Calabrië zegt: “Hoe kan je snijden in het aantal parlementsleden zonder ook ons werk te reorganiseren? Een parlementaire commissie moet hetzelfde werk met veel minder leden gaan doen. Hoe? En de kieswet moet uiteraard ook op de schop, er moeten nieuwe kiesdistricten komen. Ook dat is nog helemaal niet geregeld.”

Lees ook: 

Een verstandshuwelijk uit rancune: hoe stabiel is de nieuwe regering van Italië?

Italië heeft sinds kort een nieuwe regering van Vijfsterrenbeweging en Democratische Partij (PD). Maar of die het langer uithoudt dan het voorgaande huwelijk tussen Vijfsterren en Lega moet nog maar blijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden