Ursula von der Leyen.

Oorlog in OekraïneEuropese Commissie

Ursula von der Leyen: Iedereen die vlucht voor Poetins bommen is welkom

Ursula von der Leyen.Beeld AP

De EU verwelkomt vluchtelingen uit Oekraïne. Hun aantal loopt snel op richting een miljoen.

Gijs Moes

Vluchtelingen uit Oekraïne moeten in de landen van de Europese Unie een speciale status krijgen. Die regelt dat ze tenminste een jaar kunnen blijven, werken en gebruikmaken van de voorzieningen in die landen, zonder de gebruikelijke asielprocedure te doorlopen. Dit voorstel van de Europese Commissie wordt donderdag besproken door de lidstaten.

“Iedereen die vlucht voor Poetins bommen is welkom in Europa”, zei commissievoorzitter Ursula von der Leyen woensdag in Brussel. De speciale status kan verlengd worden tot drie jaar, tenzij de situatie zodanig verbetert dat de Oekraïners weer veilig terug kunnen. Dit geldt voor alle Oekraïense burgers en mensen die een verblijfsstatus hebben in dat land.

Mogelijk miljoenen vluchtelingen

De betrokken ministers van de lidstaten hebben vorige week al in grote lijnen ingestemd met het commissievoorstel. De regeling, die volgens het commissievoorstel in alle EU-landen moet gelden, is gebaseerd op een speciale voorziening die na de oorlog in het voormalig Joegoslavië in de jaren negentig is ingesteld en sindsdien niet meer is gebruikt.

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Volgens schattingen van de EU zijn er mogelijk vier miljoen mensen in Oekraïne die het land willen verlaten, op een bevolking van 44 miljoen. Meer dan 874.000 mensen zijn de afgelopen week al gevlucht uit Oekraïne, zo maakte de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR woensdag bekend. De grote meerderheid van hen zijn vrouwen en kinderen, omdat Oekraïne mannen tussen de 18 en 60 jaar verbiedt het land te verlaten. Zij moeten dienst nemen in het leger, nu er in Oekraïne een algemene mobilisatie geldt.

De meeste vluchtelingen reizen naar Polen en volgens de regering van dat land arriveren er dagelijks nog circa 50.000 Oekraïners. Kleinere aantallen gaan naar de andere buurlanden Slowakije, Hongarije, Roemenië en Moldavië.

Slowaakse vrijwilligers in Vysne Nemecke, aan de grens met Oekraïne.  Beeld AFP
Slowaakse vrijwilligers in Vysne Nemecke, aan de grens met Oekraïne.Beeld AFP

Discriminatie aan de grens

Vooral aan de grote grensovergangen zijn de afgelopen dagen lange rijen ontstaan, waar mensen soms dagen moeten wachten. Veel Oekraïners hebben hun auto langs de kant van de weg laten staan en zijn te voet de grens overgestoken. Treinen vanuit steden in Oekraïne naar de buurlanden zijn vaak overvol.

Polen heeft tijdelijke opvangcentra ingericht voor vluchtelingen die geen onderdak kunnen vinden. Veel Oekraïners hebben familie in Polen en anderen kunnen terecht bij mensen die hun huizen openstellen. Polen verstrekt ook voedsel en medische zorg, Hongarije en Roemenië geven geld aan de vluchtelingen waarmee ze in hun onderhoud kunnen voorzien.

Na berichten van Afrikaanse immigranten in Oekraïne – veelal studenten – die bij hun vlucht tegengehouden werden aan de grens, heeft de EU de buurlanden opgeroepen iedereen door te laten en niet te discrimineren. “We verzekeren een veilige doorgang voor iedereen die de grens wil oversteken”, zei Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad, na overleg met de Poolse premier Mateusz Morawiecki.

Noodsituatie van historische omvang

Ruim 50.000 Oekraïners zijn al doorgereisd naar andere EU-landen, zoals Duitsland. De Britse premier Boris Johnson heeft gezegd dat zijn land 200.000 vluchtelingen uit Oekraïne kan opnemen. Eerder was de boodschap dat alleen mensen met familie in het Verenigd Koninkrijk konden komen.

Volgens een schatting van de VN zijn zeker 160.000 mensen op de vlucht in Oekraïne zelf, volgens de EU kan dat oplopen tot 7 miljoen. “We moeten ons voorbereiden op deze noodsituatie van historische omvang”, zei Eurocommissaris Janez Lenarcic (crisisbeheer). De UNHCR probeert de interne vluchtelingen te helpen, maar wordt gehinderd door de oorlogshandelingen.

Lees ook:
Nederlanders halen Oekraïners op aan de grens: ‘Ontzettend lief, maar niet per se verstandig’

Het is ‘ontzettend lief’ maar niet per se verstandig: in de auto springen om Oekraïners op te halen. Anne-Marie Snels helpt Nederlanders om het planmatig aan te pakken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden