Sanctie

Unicum in de Unie: Hongarije dreigt subsidiemiljarden te verliezen

Europees Commissaris Johannes Hahn, zondag. Beeld ANP / EPA
Europees Commissaris Johannes Hahn, zondag.Beeld ANP / EPA

De Europese Commissie draait Hongarije de duimschroeven aan. Het land riskeert 7,5 miljard aan Europees geld te verliezen.

Romana Abels

De Europese Commissie accepteert niet langer hoe Hongarije een loopje neemt met Europese regels. Jaar na jaar verschijnen er rapporten over corruptie, vriendjespolitiek en gesjoemel met Europees geld. Nu is het Brussel menens: als Hongarije niet voor 19 november een reeks van zeventien verbeteringen heeft doorgevoerd, dan krijgt het voortaan 65 procent minder uit het zogenaamde ‘cohesiefonds’.

Het cohesiefonds zit geld dat bestemd is voor armere Europese landen, die het kunnen besteden om hun economie te laten groeien.

Hongarije lijkt op het oog onder de indruk te zijn van de dreigementen uit Brussel. Toen het land in april de eerste brief kreeg over de mogelijke inhouding van het geld, begon het meteen nieuwe wetsvoorstellen te maken. Inmiddels heeft Hongarije voor alle bezwaren uit Brussel een oplossing bedacht, maar dat betekent nog niet dat alle plannen ook zijn uitgevoerd.

De Europese Commissie wil daarom de druk op de ketel houden en stelt voor dat de lidstaten akkoord gaan met het inhouden van 65 procent van het geld, ongeveer 7,5 miljard euro. Als de lidstaten daar nog twee maanden de tijd voor nemen zal duidelijk zijn in hoeverre het Hongarije ernst is met zijn veranderingen, en dan zal het geld misschien alsnog niet te hoeven worden ingehouden.

Niet langer een democratie

Hongarije maakt al jaren een potje van de regels die Brussel stelt bij subsidie-uitkering. Zo is al veel Europees geld in de zakken van premier Orban en diens kornuiten beland. Afgelopen zomer uitte de Europese Commissie in zijn jaarlijkse rapport over de staat van de rechtsstaat nog tal van zorgen: behalve over de onafhankelijkheid van de rechtspraak, was het risico op corruptie eerder toegenomen dan verminderd, bleek de Europese fraudebestrijdingsdienst vaker op de trein naar Boedapest te moeten stappen dan naar andere Europese landen en hebben dezelfde mensen steeds sleutelposities.

De situatie in Hongarije is dermate ernstig, dat het Europees Parlement afgelopen donderdag vaststelde dat het land niet langer een democratie is.

Corruptiebestrijding en integriteitsautoriteit

De Europese Commissie kan sinds januari 2021 de bijdrage van een lidstaat inhouden als de rechtsstaat er onder druk staat. Het Europese Hof zegt echter dat dat alleen kan, als daardoor ook het Europese budget gevaar loopt.

De Commissie heeft nu onderzocht waar het budget het meeste risico loopt. Dat is daar waar bijvoorbeeld openbare aanbestedingen maar één inschrijving kennen, wat extreem vaak het geval is in Hongarije.

In april van dit jaar schreef Eurocommissaris Johannes Hahn aan Boedapest dat hij van plan was om 65 procent van het budget uit het cohesiefonds in te houden. Hongarije kwam meteen in actie. Het heeft in totaal 17 hervormingen voorgesteld die aan de problemen een einde moeten maken.

Het land wil voortaan bijvoorbeeld beter samenwerken met fraudebestrijdingsdienst Olaf en ook zal het openbare aanbestedingen via een elektronisch platform breder onder de aandacht gaan brengen. Er komt een corruptiebestrijdingsdienst in het land en een integriteitsautoriteit.

Veel van deze plannen zijn nog niet in werking getreden. Daarom wil de Commissie dat de Raad nog twee maanden wacht met zijn besluit.

Miljarden zonder criteria

Mocht Hongarije na invoering van de verbeteringen later weer terugvallen in zijn oude fouten, dan herhaalt de Commissie zijn actie in 2023. Maar het heeft goede hoop dat Hongarije zijn leven betert, omdat het ook nog een ruime 7 miljard uit het coronaherstelfonds moet krijgen.

De bedragen uit dat fonds worden in gedeeltes uitgekeerd, tot 2026. Het is denkbaar dat Brussel als voorwaarde aan dat geld gaat stellen dat Hongarije zijn hervormingen moet doorzetten.

Het is voor het eerst dat de Europese Commissie een land dat zich niet aan de regels houdt, zo wil straffen. Maar critici wijzen erop dat er nog altijd 65 miljard euro uit andere Europese fondsen naar Hongarije vloeien, zonder dat daar zulke strenge maatregelen bij gelden.

Lees ook:

Hongarije is geen volwaardige democratie meer, zegt Europarlement

EU-land Hongarije kan niet langer worden beschouwd als een volwaardige democratie, stelt het Europees Parlement. Het is tijd om hard in te grijpen en geen geld uit het coronaherstelfonds naar Boedapest te sturen tot Hongarije voldoet aan de afspraken over de rechtsstaat, vindt het parlement.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden