ReportageAfghanistan

Tussen de bedreigingen door vechten Afghaanse journalistes voor het vrije woord

Lida Malikzada Beeld Hans Jaap Melissen
Lida MalikzadaBeeld Hans Jaap Melissen

Ze mogen nog werken van de Taliban, maar daarmee is alles gezegd voor vrouwelijke journalisten in Afghanistan. ‘Ik kwam bij het ministerie van defensie, maar ze zeiden: stuur maar een man.’

Hans Jaap Melissen

Ze spreekt, ondanks de kou, af in het park vlak bij haar redactie in Kaboel. Ze komt niet alleen, maar neemt een mannelijke collega mee. Lida Malikzada werkt voor Tolo, het grootste televisiestation van Afghanistan.

Ze wil haar verhaal doen buiten het bereik van sommige chefs die, als er buitenlandse media bellen, doen alsof het meevalt met de bedreigingen tegen vrouwelijke journalisten.

“Ook in onze uitzendingen komen over onderwerpen niet altijd alle feiten naar buiten, want dan krijgen we problemen met de Taliban”, zegt Malikzada (27). “Die kunnen dat doen, want ze zijn aan de macht.”

Bedreigingen aan het adres van journalisten, man of vrouw, zijn niet nieuw, zegt ze. Collega’s wisselen al jaren regelmatig van huis of auto. In 2016 pleegden de Taliban in Kaboel een aanslag op een bus vol Tolo-medewerkers. Zeven kwamen om, onder wie drie vrouwen.

‘Als je niet stopt met je werk, doden we jou en je familie’

Nu lijken ze het vooral gemunt te hebben op die vrouwelijke journalisten. Malikzada laat een dreigbrief zien die ze thuis –ze woont nog bij haar ouders- heeft ontvangen. ‘Als je niet stopt met je werk, doden we jou en je familie’ staat erin.

Veel vrouwelijke journalisten hebben dat inderdaad gedaan. Sowieso zijn er tal van Afghaanse journalisten na de komst van de Taliban geëvacueerd. Ook zijn veel media dichtgegaan, uit geld - personeelsgebrek.

Maar Malikzada denkt niet aan stoppen. “Ik kom uit de provincie Logar, waar 80 procent van de bevolking achter de Taliban staat. Familieleden die daar wonen willen dat ik ermee ophoud. Maar ik kom uit een journalistengezin, mijn zus en broer zijn ook journalist.”

Haar ouders staan achter haar keuze. “Maar ze vinden het wel ellendig. Ze bellen mij soms tien keer per dag om te vragen waar ik ben en wat ik doe.”

Malikzada gaat nooit alleen op pad. Ze draagt ook een hoofddoek, maar dan nog krijgt ze bij checkpoints opmerkingen over haar kleren. Ook komt ze veel ministeries niet binnen. “Ik wilde vandaag langs bij het ministerie van defensie, maar ze hielden mij tegen en zeiden: stuur maar een man.”

De dreigbrief die Lida Malikzada ontving van de Taliban. Beeld Hans Jaap Melissen
De dreigbrief die Lida Malikzada ontving van de Taliban.Beeld Hans Jaap Melissen

‘Ze doen alsof ze anders zijn, maar de Taliban zijn niet veranderd’

De officiële lijn van de Taliban is dat media zich moeten houden ‘aan de religieuze en nationale waarden’. Maar volgens Malikzada willen ze nog steeds niet dat vrouwen werken. “Ze doen alsof ze anders zijn, om de internationale gemeenschap een plezier te doen, maar ze zijn niet veranderd. Ze willen op den duur alle journalisten doden, zeker de vrouwen.”

Des te opmerkelijker is het dat een paar kilometer verderop in Kaboel een groepje vrouwen in een souterrain vergadert over een herstart van Zan TV, een zender speciaal voor en grotendeels door vrouwen.

Maryam (21) moet daar een politiek programma gaan presenteren. Ze noemt zichzelf activist. “Ik heb sinds de Taliban aan de macht zijn aan een aantal demonstraties meegedaan. Toen gebruikten de Taliban geweld. Veel vrouwen durfden daarna niet meer te protesteren, ik wel.”

Drie weken geleden deed ze weer mee aan een protest dat door de Taliban uit elkaar werd gedreven. “Daarna pakten ze twee vriendinnen van mij op en we weten nog steeds niet waar die nu zijn.” Bang om een zelfde lot te ondergaan is ze wel. “Maar dan geeft mijn moeder mij een knuffel en daar krijg ik nieuwe energie van.”

Een grijze terreinwagen met Talibanstrijders

De leiding van Zan TV, dat al maanden uit de lucht is, ook vanwege geldgebrek, heeft nu overleg met de Taliban over wat wel en niet kan. Volgens de vrouwen zijn de regels niet altijd even duidelijk.

Ze zijn wel verrast dat ze nog steeds kunnen werken, want de zorgen waren na de val van Kaboel in augustus groot. “Daarom moet de internationale gemeenschap garanties blijven vragen voor vrouwenrechten voordat ze geld geven.”

Zou de Taliban ook de weg van Saudi-Arabië kunnen bewandelen, met langzaam iets meer vrijheden voor vrouwen? Lida Malikzada denkt van niet. “In Saudi-Arabië heb je te maken met geschoolde mensen. De Taliban heeft die veel te weinig. Dat zijn vaak ongeletterde jongens van 15 of 16.”

Dan moet ze weer aan het werk. Als ze het park uitloopt, schrikt ze van een grijze terreinwagen zonder nummerborden met een paar Talibanstrijders erin. “Laten we maar gauw afscheid nemen, voordat hier problemen van komen.”

De volledige naam van Maryam is bij de hoofdredactie bekend.

Lees ook:

Hulp of sancties? Het Westen weet zich geen raad met economische malaise in Afghanistan

De economische en humanitaire crisis is overal in Afghanistan voelbaar. Het Westen zit met de kwestie in de maag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden