Analyse

Turkse president Erdogan claimt stukken Middellandse zee tot woede van Cyprus

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan (rechts) afgelopen zondag met Fayez al-Sarraf, het hoofd van de zwakke, in Tripoli zetelende Libische regering.Beeld AFP

De wankele Libische regering geeft Turken stukken zee in ruil voor wapens. Ankara wil er naar olie en gas gaan zoeken.

Turkije blijft zijn buren rond de Middellandse Zee tarten. Maandag landde er een drone in het door Ankara bezette noordelijke deel van Cyprus, die moet gaan helpen bij het zoeken naar gas in zee. Dat is tegen het zere been van de internationaal erkende regering van Cyprus, die vindt dat Ankara niets in zijn wateren te zoeken heeft. En Turkije ligt ook in de clinch met Griekenland vanwege een akkoord met Libië over de verdeling van de zee. Daarin krijgt Turkije, in ruil voor wapensteun aan Tripoli, hele stukken toebedeeld die volgens Athene aan Griekenland toebehoren.

Vanwege die deal stapte Griekenland vorige week naar de Verenigde Naties. De wateren van Turkije en Libië grenzen niet eens aan elkaar, en het akkoord is niet in overeenstemming met het zeerecht, zegt de regering. Daarbij krijgt ze steun van de EU, en ook van de Verenigde Staten, Rusland en andere landen in de regio. Die hebben het akkoord allemaal veroordeeld en ongeldig verklaard.

Bodemonderzoek

Maar de Turkse president Recep Tayyip Erdogan lijkt vooralsnog niet onder de indruk. Hij verscheen zondag op de televisie, zittend voor een grote kaart. Daarop was te zien dat de Turkse zeezone loopt tot vrijwel aan de kust van Kreta en Rhodos, en dat deze ook de wateren rondom het afgelegen, maar bewoonde Griekse eiland Kastelorizo omvat. “Hier kunnen we bodemonderzoek doen en daarna kunnen we er boren”, zei Erdogan, verwijzend naar een punt onder Kreta waar volgens het akkoord de Turkse zee de Libische raakt.

Complicerende factor is dat de internationaal erkende regering in de Libische hoofdstad Tripoli niet het hele land in handen heeft. Het regime van de concurrerende ‘veldmaarschalk’ Haftar heeft het akkoord veroordeeld en kiest de kant van Griekenland. Athene heeft de officiële ambassadeur van Libië inmiddels het land uitgezet.

Verjaagd

Ook Cyprus krijgt steun van de internationale gemeenschap. De Europese Unie heeft sancties in voorbereiding vanwege de activiteiten in Cypriotische wateren, waar al twee Turkse onderzoeksschepen varen. Dit weekend werd bekend dat de Turkse marine een Israëlisch schip, dat met toestemming van de Cypriotische autoriteiten bij de eilandstaat onderzoek deed, heeft verjaagd. Nicosia kondigde eerder deze maand aan dat het naar het Internationaal Gerechtshof in Den Haag stapt om de zaak aan te kaarten.

Ankara staat vrijwel alleen in zijn interpretatie van de grenzen op de Middellandse Zee. Dat het daarin ver kan gaan, bleek in 1996, toen het bijna tot een gewapend conflict kwam met Griekenland over twee onbewoonde rotsen. Turkse straaljagers vliegen ook voortdurend het Griekse luchtruim binnen – dit jaar meer dan vierduizend keer, volgens de Grieken.

Machtsvertoon Erdogan

Toch lijkt de kans klein dat het echt tot een oorlog komt tussen de Navo-bondgenoten, aangezien Turkije alleen staat. Aannemelijker is dat Erdogan zijn macht toont om concessies af te dwingen, of voor binnenlands politiek gewin.

Op zijn beurt beroept Turkije zich op het internationaal recht om Griekenland de les te lezen, en wel op het gebied van vluchtelingen. Volgens Ankara heeft zijn westerbuur in de loop der jaren 60.000 vluchtelingen gedwongen terug de grens over gezet, wat internationaal verboden is.

Ondanks diverse getuigenissen ontkent Athene die praktijken. Maar dit weekend publiceerde het Duitse weekblad Der Spiegel elf video’s, gemaakt met Turkse beveiligingscamera’s en telefoons. Daarop is te zien hoe gemaskerde mannen migranten vanaf de Griekse kant de grensrivier Evros overvaren. Volgens Der Spiegel toont analyse door experts aan dat de beelden authentiek zijn.

Lees ook:

De burgeroorlog in Libië draait op buitenlandse wapensteun 

Terwijl de oorlog in Libië verder oplaait, schroeven Egypte en Turkije de militaire hulp aan strijdende partijen op.

Generaal Haftar probeert weer Tripoli in te nemen

In het Noord-Afrikaanse Libië zijn afgelopen weekend bij de hoofdstad Tripoli opnieuw hevige gevechten uitgebroken tussen milities gelieerd aan de centrale regering en strijders van krijgsheer Khalifa Haftar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden