Syrië

Turkse invasie stokt na schoolpleindiplomatie Trump

De dreigbrief van Trump aan Erdogan. Gaf die de doorslag? Beeld Reuters

Turkije schort de invasie van Noord-Syrië op, onder zware druk van de VS. President Erdogan krijgt wel zijn ‘veiligheidszone’.

Turkije heeft ingestemd met een tijdelijke stopzetting van de invasie in Noord-Syrië. De Turken hebben dat afgesproken na onderhandelingen met de Verenigde Staten. De Amerikaanse vicepresident Mike Pence was speciaal naar Ankara afgereisd om de Turkse president Erdogan tot een wapenstilstand te bewegen.

De Amerikanen beschouwen de onderbreking van de invasie als een groot diplomatiek succes. President Trump kondigde het ‘geweldige nieuws’ aan op Twitter, nog voordat Pence en Erdogan de kans kregen de pers te woord te staan. Volgens Trump zijn met de wapenstilstand ‘miljoenen levens’ gered.

De Turkse buitenlandminister Mevlüt Çavuşoğlu waarschuwde dat de invasie alleen ‘wordt onderbroken’, maar niet ‘stopgezet’. Volgens hem is er ook geen sprake van een ‘wapenstilstand’. Pas als alle Koerdische strijders zijn vertrokken uit Noord-Syrië wordt Operatie Vredesbron, zoals de Turken de invasie noemen, echt beëindigd, aldus Çavuşoğlu. Volgens de deal krijgen de Koerdische strijders vijf dagen de tijd om zich terug te trekken uit het gebied waar Erdogan een ‘veiligheidszone’ wil instellen. Çavuşoğlu liet ook weten dat die zone er alsnog komt.

Eerder nog was de politieke stemming allerminst optimistisch. Woensdag maakte het Witte Huis een brief van Trump aan zijn Turkse collega Erdogan openbaar, waarin hij hem waarschuwt om ‘niet de stoere vent’ (3) uit te hangen, en op ondubbelzinnige wijze dreigt de Turkse economie dreigt te verwoesten.

De brief van Trump aan Erdogan, hier letterlijk vertaald. Beeld Sander Soewargana

De brief dateert van 9 oktober, en gaat over de Turkse invasie. Trump waarschuwt Erdogan zich te gedragen in Syrië. Dat is in Erdogans belang, zo schrijft Trump, want ‘ik wil niet verantwoordelijk zijn voor het vernietigen van de Turkse economie – en dat zal ik wel doen’. (1)

Om Erdogan te overtuigen dat het hem menens is, frist hij diens geheugen op. Trump wijst op zijn besluit in 2018 sancties tegen Turkije in te stellen, toen dat land weigerde de Amerikaanse dominee Andrew Brunson vrij te laten. Trump schrijft dat dit slechts ‘een voorproefje’ (2) was van wat Turkije te wachten staat als Erdogan niet luistert. “Wees geen dwaas!”, aldus Trump. (4)

In de prullebak

De dreigbrief was in goede orde ontvangen, maar viel niet bepaald in de smaak bij de Turkse president. Erdogan heeft de brief ‘in de prullenbak’ gegooid, zo meldde een medewerker van Erdogan aan de BBC. Een Turkse regeringsfunctionaris zei gisteren tegen persbureau Reuters dat Trumps brief niet het gewenste effect heeft bereikt ‘omdat er niets in stond dat serieus genomen kon worden.”

Maar blijkbaar nam Erdogan de dreigementen van Trump toch serieus. Erdogan weet dat Amerika wel degelijk in staat en bereid is om de Turkse economie in grote problemen te brengen. De Turkse economie bevindt zich al in zwaar weer en bij iedere botsing tussen de VS en Turkije keldert de waarde van de kwetsbare munt. Turkije is bovendien economisch voor een groot deel afhankelijk van Amerika en de EU, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Iran. Dus hebben sancties (en zelfs de dreiging ermee) onmiddellijk effect op de Turkse economie en indirect op Erdogans positie.

De schoolpleindiplomatie van Trump leek aanvankelijk het werk te bemoeilijken van zijn vicepresident Mike Pence die gisteren in Ankara arriveerde om met Erdogan te overleggen over Syrië. Tijdens hun ontmoeting was op geen van beide gezichten een lachje te bespeuren, ook niet toen zij elkaar de hand schudden voor alle camera’s.

Trump prees gisteravond op Twitter zijn eigen diplomatieke aanpak: “Er was een beetje ‘ruwe’ liefde nodig om de klus te klaren.” Hij zei trots te zijn op de VS omdat zijn land hem steunt in zijn ‘beetje onconventionele koers’.

De vraag is wat de VS precies hebben gewonnen. Het Amerikaanse voorstel lijkt veel op dat van Rusland. Eerder op de dag liet het Russische ministerie van buitenlandse zaken aan Turkije weten dat Rusland er samen met Assad voor zal zorgen dat de Koerdische militie YPG niet meer langs de Syrische grens met Turkije zal opereren.

Irak wil geen Europese Syrië-gangers berechten

In Bagdad is topoverleg gevoerd over de mogelijkheid buitenlandse jihadisten uit Noord-Syrië te halen en te berechten in Irak. De Franse minister Jean-Yves Le Drian (buitenlandse zaken) besprak de kwestie met Iraakse leiders.

Maar het Iraakse ministerie van buitenlandse zaken liet weten niet geïnteresseerd te zijn in het berechten van Europese jihadisten, ook niet tegen betaling. De Irake­zen willen alleen nog hun eigen burgers berechten. Wat er gebeurt met de andere jihadisten is de verantwoordelijkheid van hun eigen regeringen. 

In het noorden van Syrië worden duizenden IS-strijders, onder wie ook veel buitenlanders, vastgehouden door Syrisch-Koerdische milities. Die hebben inmiddels de handen vol aan een Turkse inval. Er wordt gevreesd dat aanhangers van Islamitische Staat de gelegenheid aangrijpen om massaal te ontsnappen.

Lees ook:

Rusland is lachende derde in Noord-Syrië

Terwijl de VS en Turkije met elkaar blijven ruziën over Syrië, zet Rusland de twee landen buitenspel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden