Verenigd Koninkrijk

Truss belooft het VK te zullen regeren als echte Conservatief

Liz Truss  tijdens haar eerste toespraak als premier.  Beeld REUTERS
Liz Truss tijdens haar eerste toespraak als premier.Beeld REUTERS

Een waslijst aan problemen ligt klaar voor de nieuwe Britse premier Liz Truss. Na weken van uitgelekte proefballonnetjes belooft ze nu te zullen leveren.

Niels Posthumus

Liz Truss (47) zal dinsdag als derde vrouw ooit premier van het Verenigd Koninkrijk worden – na Margaret Thatcher (1979-1990) en Theresa May (2016-2019). Ze is bovendien alweer de vierde Conservatieve premier in zes jaar tijd. Ze versloeg in de strijd om het leiderschap van haar regeringspartij Rishi Sunak met 57 tegen 43 procent van de stemmen van leden van de Conservatieve Partij. Een kleinere marge dan was voorspeld. Toch toonde Truss zich strijdbaar. Ze zei te willen regeren ‘als een Conservatief’. En ze wil ‘dingen voor elkaar krijgen’, herhaalde ze vele malen in haar overwinningsspeech.

Dat laatste zal nog niet gemakkelijk worden. Want de waslijst aan problemen die zij moet zien op te lossen is reusachtig: torenhoge inflatie, energieprijzen die in oktober opnieuw met 80 procent dreigen te stijgen, een recessie die volgens analisten tot eind 2023 kan aanhouden, stakingen die elkaar rap opvolgen. En dat is alleen nog maar de economie. Ook staan miljoenen Britten op wachtlijsten voor behandelingen bij ziekenhuizen. Truss zal met de Europese Unie in conclaaf moeten over het complexe Noord-Ierland-protocol. En uiteraard is er de oorlog in Oekraïne.

Pijnlijke politieke besluiten zijn onontkoombaar. Maar Truss zal die moeten nemen als premier namens een diep verdeelde Conservatieve Partij. Een meerderheid van de parlementsfractie had zelfs liever een andere politiek leider gehad. Over iets meer dan twee jaar staan echter nationale verkiezingen gepland. Truss moet haast maken met het herstellen van het vertrouwen in de Britse politiek en de economie. De meeste mensen lijken nog niet echt overtuigd. Een recente peiling laat zien dat maar 12 procent van de Britten verwacht dat Truss een goede premier zal zijn.

Belastingverlaging

Trussonomics’ werden haar plannen voor belastingverlaging en stimulering van de economie trots genoemd aan het begin van de leiderschapscampagne. Maar de glans is daar alweer grotendeels van af. De kritiek groeide naarmate de economische voorspellingen de afgelopen weken verslechterden. Want is het wel verstandig om juist in tijden van hoge inflatie via belastingverlaging meer geld in de economie te pompen? En is het eerlijk om dat deels te doen via een verlaging van de inkomensafhankelijke belasting voor nationale verzekeringen? Dat zal een voltijdwerker met minimumloon volgens berekeningen van de krant The Times hooguit zo’n 100 euro aan lastenverlichting per jaar opleveren. Een Brit met een inkomen van 115.000 euro gaat erdoor ruim 1200 euro op vooruit.

Naast belastingverlaging beloofde Truss de afgelopen dagen ook een steunpakket voor burgers en bedrijven dat moet helpen met de steeds verder oplopende energierekeningen. In detail trad ze nog niet. Maar afgelopen weekend staken er geruchten de kop op dat ze de prijs voor energie zou willen bevriezen. Dat zou alleen wel tientallen miljarden euro’s kosten. Ook zou ze overwegen de btw te verlagen. En dat is al niet veel goedkoper. Ze heeft gezegd op korte termijn meer duidelijkheid te zullen scheppen.

Bedrijfsbelasting

Als paal boven water staat echter dat zij – als echte Conservatief – bedrijven zoveel mogelijk wil ontzien. Zo zal ze een geplande verhoging van de bedrijfsbelasting van 19 naar 25 procent tegenhouden. Want alleen door extra investeerders aan te trekken kan het VK uit de economische crisis groeien, is haar gedachte. Ook het milieu heeft even minder prioriteit. Truss ziet bijvoorbeeld ook het opschalen van olie- en gasboringen in de Noordzee als een oplossing voor de energiecrisis. En ze wil af van een toeslag op de energierekening die ten goede komt aan de productie van groene stroom.

De krant Financial Times berekende afgelopen weekend dat Trussonomics een gat van wel 70 miljard euro kan slaan in de Britse overheidsfinanciën. En daarin was een eventuele bevriezing van energieprijzen en bijbehorende overheidscompensatie voor energiebedrijven nog niet eens meegenomen. Veel van dat geld moet worden geleend. Truss’ beoogde nieuwe minister van financiën, Kwasi Kwarteng, bevestigde dit maandag. Maar hij stelde dat dit op een ‘fiscaal verantwoorde manier’ kan gebeuren. In vergelijking met de meeste andere leden van de G7, de zeven grootste westerse economieën, heeft het VK namelijk nu nog een relatief lage staatsschuld, zo relativeerde hij.

Lees ook:

Truss impopulair in ‘eigen’ Leeds. ‘Ze belichaamt alles wat mis is met de Conservatieve Partij’

Liz Truss doet zich voor als iemand die de problemen van ‘de gewone Brit’ begrijpt en haalt daarbij graag haar jeugd in Leeds aan. Maar veel inwoners van die stad zijn daar helemaal niet blij mee. ‘Het is niet oprecht.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden