Impeachment

Trumps stuwdam tegen een impeachment vertoont barsten

Nancy Pelosi, leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden, geeft een persconferentie, geflankeerd door Adam Schiff, de voorzitter van de inlichtingencommissie van het Huis. Beeld AFP

Ook zonder officiële medewerking brengt het impeachment-onderzoek tegen president Trump steeds meer belastende details naar boven over diens Oekraïne-beleid.

“Rudy Giuliani is een handgranaat die ons allemaal op gaat blazen!”, zou John Bolton in juli geroepen hebben, na een overleg over Oekraïne. De toenmalige nationaal veiligheidsadviseur van president Trump werd steeds wanhopiger van de parallelle diplomatie die werd opgezet op instigatie van Giuliani, de persoonlijk advocaat van Trump zonder officiële functie, met als doel om Oekraïne zo ver te krijgen dat het land een onderzoek zou openen naar de zoon van Joe Biden. Bolton wilde niets te maken hebben met ‘die drugsdeal’, zoals hij het genoemd zou hebben.

Saillante details

Die saillante details lekten uit nadat Fiona Hill, die bij de nationale veiligheidsraad lang verantwoordelijk was voor Europa en Rusland, maandag had getuigd in het impeachment-onderzoek dat de Democraten geopend hebben tegen president Trump. Ze vormden een verdere inkleuring van het beeld dat al werd geschetst door een anonieme klokkenluider bij de inlichtingendiensten: Trump misbruikte zijn ambt als president om zijn politieke concurrent Joe Biden dwars te zitten, en richtte daarvoor een soort schaduw-diplomatie op, buiten de gebruikelijke kanalen. De aanstichter van die pogingen zou Giuliani zijn geweest.

Van Giuliani zelf zullen we voorlopig niets onder ede horen, want hij liet deze week ostentatief een deadline passeren om mee te werken aan het impeachment-onderzoek. Ook vicepresident Mike Pence en het Pentagon deden dat. Ze sloten zich daarmee aan bij een strategie die het Witte Huis vorige week had geopenbaard: het staakt alle medewerking aan het onderzoek, omdat deze impeachment ‘grondwettelijk ongeldig’ zou zijn.

Daarmee leken ze de Democraten voor het blok te zetten: er dreigde een slepende juridische strijd om de regering zo ver te krijgen om mee te werken. Maar de afgelopen dagen bleek dat die misschien niet nodig is, omdat de stuwdam die het Witte Huis heeft opgeworpen, flinke barsten vertoont. Veel individuele overheidsfunctionarissen, zoals Fiona Hill, die worden opgeroepen om te getuigen, weerstaan de druk van hun werkgever, en geven toch gehoor aan de officiële oproep van het Congres. Die heeft namelijk kracht van wet, en kennelijk schatten ze in dat hun problemen groter zullen zijn als ze daar niet aan meewerken.

Georganiseerde campagne

Zo kwam afgelopen vrijdag de voormalige Amerikaanse ambassadeur in Oekraïne, Marie Yovanovitch, achter gesloten deuren getuigen. Dat zij werd teruggeroepen, zou ze zelf wijten aan een georganiseerde campagne door de kring rondom Giuliani, zo lekte al uit uit dat verhoor. Ze zou verder getuigd hebben dat het Amerikaanse beleid in Oekraïne er onder invloed van die kring eerder op gericht was om juist niet al te hard op te treden tegen corruptie. Dinsdag verscheen George Kent, een hoge ambtenaar bij Buitenlandse Zaken, in het Huis. Ook hij zou zich zorgen hebben gemaakt over de invloed van Giuliani op het Oekraïne-beleid.

Donderdag volgt mogelijk de grootste vis die de Democraten tot nu toe hebben kunnen vangen: Gordon Sondland. Hij is een geldschieter van de campagne van Trump, die als beloning tot ambassadeur voor de EU werd benoemd, hoewel hij geen diplomatieke ervaring bezat. Hij lijkt een cruciale rol te hebben gespeeld in de schaduwdiplomatie met Oekraïne. Maar Amerikaanse media melden dat hij geen zin heeft om zelf de verantwoordelijkheid voor dat beleid te dragen, en op wil komen dagen voor het verhoor, nadat hij eerder afgezegd had onder druk van zijn werkgever.

Waarschijnlijk kan ook Bolton binnenkort een dagvaarding tegemoet zien om te komen getuigen over wat hij weet van het Oekraïne-beleid. Vorige maand vertrok hij in onmin als nationaal veiligheidsadviseur. Door de onthullingen deze week komt dat vertrek in een nieuw licht te staan.

Lees ook:

In de VS dreigt een constitutionele crisis, nu Trump impeachment niet erkent

Het Witte Huis staakt zijn medewerking aan het impeachment-onderzoek tegen president Trump. Daarmee komt Amerika in onbekend constitutioneel vaarwater.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden