null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnBas den Hond

Trumps presidentschap duurt nog tot 20 januari – en de waanzin dus ook

“Mijnheer de president, stop de waanzin.” De kop op de voorpagina van de New York Post was even duidelijk als verrassend. Tot dan toe had de New Yorkse krant, een schreeuwerige tabloid Engelse stijl, de president door dik en dun gesteund, ook dus in zijn nu al bijna twee maanden durende gevecht tegen de verkiezingsuitslag. Maar de Post zag er geen gat meer in. “U heeft getwitterd dat, als de Republikeinen maar ‘moed’ hebben, ze de uitslag teniet kunnen doen en u nog vier jaar in het ambt geven. Met andere woorden: u moedigt hen aan tot een ondemocratische staatsgreep”, schrijft de hoofdredactie streng.

Eerder bezweek ook een andere conservatieve steunpilaar van Trump in de media: de zakenkrant The Wall Street Journal. En tv-zender Fox News moest beschuldigingen aan een fabrikant van stemcomputers rectificeren. Net als de Post zijn die media eigendom van mediamagnaat Rupert Murdoch, die nu definitief zijn handen van Trump af lijkt te trekken.

De Democraten in het Congres, en een toenemend aantal Republikeinen, zien verlangend uit naar de duidelijkheid en relatieve rust van het post-Trump tijdperk. Maar dat breekt pas echt aan als op 20 januari Joe Biden de eed aflegt.

Voor die tijd gaat, de oproep van de New York Post ten spijt, de waanzin gewoon door. Het lijkt er bijvoorbeeld op dat komende woensdag, 6 januari, de uitslagen van de presidentsverkiezingen uit de 50 staten en de hoofdstad Washington DC niet zonder slag of stoot zullen worden geaccepteerd.

Volgens de wet die de procedures rond de presidentiële opvolging regelt, opent de vice-president, dit jaar dus Mike Pence, op die dag in een verenigde vergadering van het Huis van Afgevaardigden en de Senaat brieven van al die staten, waarin zij rapporteren welke stemmen hun leden van het kiescollege hebben uitgebracht. In de meeste gevallen was dat, conform de regels van die staat, unaniem voor Trump of voor Biden. En in totaal, dat weten we al, wint Biden met 306 tegen 232 stemmen.

Reken maar dat er op 6 januari bezwaren komen

Maar tegen de uitslagen van sommige staten kunnen bezwaren komen. Ook dat regelt de wet. Zo’n bezwaar mag Pence alleen accepteren als het wordt ingediend door minstens een lid van het Huis van Afgevaardigden en een senator.

In dat geval eindigt de verenigde vergadering tijdelijk. Beide huizen komen apart bijeen, debatteren maximaal twee uur over de kwestie, stemmen en hervatten de gezamenlijke vergadering. Alleen als beide huizen het bezwaar onderschrijven, worden de stemmen uit een staat verworpen.

Gaan er op 6 januari bezwaren komen? Reken maar. Het was te verwachten dat in het Huis van Afgevaardigden verscheidene aanhangers van Trump dat van plan zijn. In de Senaat, die minder leden heeft die bovendien traditioneel wat rustiger opereren, was dat nog een tijd de vraag. Maar inmiddels heeft Josh Hawley, een kersverse senator uit Missouri, aangekondigd dat hij mee wil doen.

Meer gematigde, of in ieder geval rationeel denkende Republikeinse Congresleden krijgen daar buikpijn van. De bezwaarprocedure zal niets aan de uitslag veranderen, daar staat de Democratische meerderheid in het Huis van Afgevaardigden garant voor. Het enige wat het oplevert is dat elke Republikeinse volksvertegenwoordiger met de billen bloot moet: ofwel moeten ze de uit de lucht gegrepen en tientallen keren weerlegde beschuldigingen van stembusfraude in staten als Wisconsin en Michigan onderschrijven, ofwel de bij de eigen kiezers zo geliefde Donald Trump openlijk afvallen.

Die kiezers krijgen op hun beurt woensdag mogelijk een signaal van hun vertegenwoordigers in Washington dat de mythe van de stembusfraude bevestigt. Aanhangers van Trump in het Huis van Afgevaardigden vertelden aan de New York Times dat zeker 140 van de 211 Republikeinse afgevaardigden zijn kant zullen kiezen en een bezwaar op grond van fraude zullen onderschrijven.

Mag Pence volgens de Grondwet de uitslagen beoordelen?

En sommigen van hen denken dat er op 6 januari meer kan worden gedaan voor de president dan het uitbrengen van een symbolische stem. Gaan die uitslagbrieven immers niet door de handen van vice-president Mike Pence? Waar staat in de wet dat hij niet op eigen initiatief een uitslag kritisch kan bekijken en verwerpen?

Pence lijkt niet te denken dat hij die bevoegdheid heeft, maar om hem te dwingen dat anders te zien, heeft afgevaardigde Louie Gohmert uit Texas een rechtszaak tegen hem aangespannen. Hij wil dat de rechter verklaart dat Pence volgens de Grondwet zelf de uitslagen uit de staten mag beoordelen.

De meeste deskundigen op het gebied van staatsrecht zeggen dat Gohmerts zaak kansloos is. En Pence zelf werkt niet erg mee. Het ministerie van justitie heeft de rechter gevraagd de eis onmiddellijk af te wijzen. Die rechter, in zijn functie overigens voorgedragen door Trump, deed dat vrijdagavond. Maar Gohmert kan nog in beroep gaan.

Het wordt hoe dan ook een rumoerige zitting woensdag, zowel in het Capitool in Washington als daarbuiten. Er zijn verscheidene demonstraties van Trump-aanhangers aangekondigd. “Zorg dat je er bij bent, dat wordt wild!”, twitterde Trump zelf.

Die brak op oudjaar onverwacht zijn vakantie in Florida af en keerde terug naar Washington – de genodigden op zijn nieuwjaarsfeest in Mar-a-Lago moesten het voor het eerst in jaren zonder de gastheer doen. Waarom, dat was niet duidelijk – voor regeren had Trump de afgelopen weken nauwelijks belangstelling meer. Maar het zal menig goedwillend Congreslid uit de slaap hebben gehouden.

Trouw-correspondent Bas den Hond (standplaats Boston) schrijft wekelijks een column over de Amerikaanse politiek. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden