Hoorzitting Senaat

Trumps beoogde hoge rechter houdt de lippen op elkaar

Beeld AFP

Democraten werden niet gerustgesteld dat Amy Coney-Barrett de abortuswetgeving met rust laat, als ze wordt benoemd in het Hooggerechtshof.

Veel liet ze niet los. Dat doen rechters die genomineerd zijn voor een plek in het Hooggerechtshof nooit, als ze ondervraagd worden door de Senaat, en Amy Coney-Barrett was de afgelopen dagen geen uitzondering op die regel. 

De laatste kandidaat-rechter die openhartig met senatoren de discussie aanging over zijn juridische ideeën, was Robert Bork, die in 1987 door president Reagan werd genomineerd. Geschrokken van die nogal conservatieve ideeën blokkeerden de Democraten pardoes zijn benoeming. 

Sindsdien laat geen enkele rechter, links of rechts, zich meer in de kaarten kijken en voert een toneelstukje op waarvan het script al ongeveer vastligt. Wordt er een heel specifieke vraag gesteld, dan antwoordt de rechter-in-spe dat zo’n vraag diepgaande juridische analyse zou verdienen en niet zomaar uit de losse pols beantwoord kan worden. Wordt er een algemene vraag gesteld, dan antwoordt de rechter-in-spe dat het zinloos is om in het luchtledige te speculeren over brede principes, zonder de details van een zaak te kennen.

Trump wil dat de rechters die hij benoemt zijn agenda uitvoeren

Amy Coney Barrett kreeg te maken met een extra moeilijkheid: ze is voorgedragen door president Trump, een president die er openlijk voor uitkomt dat zijn rechterlijke benoemingen bedoeld zijn om een politieke agenda door te zetten: het zorgstelsel van Obama torpederen en abortus weer illegaal maken. Senator Amy Klobuchar had een tweet van de president tot een levensgrote poster opgeblazen, toen ze haar vragen stelde. Barrett kreeg dus, behalve vragen over haar juridische opvattingen, ook vragen over de politieke agenda van de president: zou ze zich onthouden van stemming als er straks een conflict over de verkiezingsuitslag bij het Hof belandt?  

Barrett pareerde het allemaal met vrij veel gemak, helder formulerend, zonder aantekeningen te raadplegen en zonder dat iemand heel veel wijzer over haar werd dan wat al bekend was: ze houdt er zeer conservatieve opvattingen op na, bijvoorbeeld over abortus.

De Democraten zullen niet gerustgesteld zijn dat ze de abortus-regels laat voor wat ze zijn. Barrett herhaalde dat ze vindt dat de wet ‘zoals geschreven’ moet worden geïnterpreteerd en dat rechters geen politiek activisme mogen bedrijven. Maar het recht op abortus, in 1973 vastgelegd in het arrest Roe v. Wade, is destijds door het Hooggerechtshof gebaseerd op een recht op privacy, dat nergens in de grondwet staat, maar dat door de rechters met een ingewikkelde redenering impliciet werd teruggevonden in de ‘halfschaduwen en uitstralingen’ van de tekst.

Barrett weigerde desgevraagd om Roe v. Wade ‘superprecedent’ te noemen, dat zozeer gevestigd is dat het als onaantastbaar geldt. Die term nam ze wel in de mond toen het over een andere zaak uit de jaren vijftig ging, die de segregatie van scholen ongrondwettelijk verklaarde.

Obamacare lijkt veiliger

Mogelijk zullen de Democraten wel ietwat gerustgesteld zijn over de eerstvolgende grote zaak die voor het Hof ligt: een zaak van een paar staten die het zorgstelsel van Obama ongrondwettelijk willen verklaren, op basis van enkele dubieuze clausules. Barrett leek te suggereren dat het in zulke gevallen wel een erg grote stap is om de hele wet af te schieten op basis van kleinere bedenkingen.

De Republikeinen hopen de benoeming van Barrett er nog snel voor de verkiezingen door te krijgen; daarna bestaat er een kans dat ze hun meerderheid in de Senaat kwijt zijn. Een mogelijk complicerende factor daarbij is de coronacrisis: onlangs testten twee Republikeinse senatoren positief. Om een stem uit te brengen moeten senatoren in persoon aanwezig zijn en het lijkt er nu op dat de Republikeinen bij deze stemming op een krappe meerderheid van 51 tegen 49 stemmen kunnen rekenen.    

Lees ook:

Wie krijgt het Hooggerechtshof terug in zijn hok?

In de Amerikaanse Senaat beginnen vandaag de hoorzittingen over de benoeming van Amy Coney Barrett, die de conservatieve meerderheid in het Amerikaanse Hooggerechtshof voor decennia kan bezegelen. En dat terwijl de bevolking als geheel juist progressiever wordt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden