AnalyseBlijft het hierbij?

Trump ziet af van tegenaanval, maar blijft Iran hard aanpakken

Donald Trump in het Witte Huis tijdens de persconferentieBeeld EPA

President Trump lijkt na de raketaanval van Iran niet terug te slaan. Hij dreigt Teheran wel met nieuwe sancties. En China, Rusland, Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland moeten ‘de waarheid onder ogen zien’.

De toespraak van Donald Trump tot de Amerikanen klonk als een overwinningsspeech, nadat Iraanse raketten kraters hadden geslagen in twee Amerikaans-Iraakse legerbases. Het was een vergelding voor de liquidatie van de Iraanse generaal Soleimani. 

“Ik heb het genoegen jullie, het Amerikaanse volk, mee te kunnen delen dat jullie enorm dankbaar en blij zouden moeten zijn”, zei de president gisterochtend. Dit omdat er geen Amerikaanse slachtoffers waren en ‘slechts minimale schade’. “Onze geweldige Amerikaanse strijdkrachten zijn op alles voorbereid. Iran lijkt nu zijn aanvallen te staken en dat is goed voor alle betrokken partijen en heel goed voor de wereld.”

Afzien van terugslaan

Daarmee leek Trump voorlopig af te zien van het terugslaan dat hij een dag tevoren nog had beloofd, als Iran gewapenderhand zou reageren op het doden van Qassem Soleimani, hoofd van de Quds-eenheid van de Revolutionaire Garde. Toen Iran dat dinsdagavond toch deed met raketaanvallen – demonstratief uitgevoerd door de Revolutionaire Garde en vanaf het eigen grondgebied, niet door milities in Irak –, leken beide landen nog maar één represaille verwijderd van een openlijke oorlog.

Maar een uitgestoken hand naar Iran was Trumps toespraak ook niet. Zijn eerste woorden, nog voor hij zijn landgenoten goedemorgen wenste, waren: “Zolang ik president ben van de Verenigde Staten, zal Iran nooit toegestaan worden een kernwapen te bezitten”. 

Kritiek op Irans nucleaire activiteiten

Trump nam uitvoerig de tijd om het akkoord over Irans nucleaire activiteiten te bekritiseren dat zijn voorganger Barack Obama in 2015 sloot, en dat door hem werd opgezegd. Daarbij nam hij het niet nauw met de waarheid. “Het zou toch binnenkort zijn afgelopen”, zei hij. En volgens hem waren de raketten die Iran voor zijn aanval gebruikte ‘betaald met geld dat de vorige regering beschikbaar stelde’. Maar het akkoord gold voor vijftien jaar, en had dus hoe dan ook tijdens zijn presidentschap een Iraans kernwapen voorkomen. En de miljarden die destijds naar Iran vloeiden, waren de VS Iran nog schuldig. 

Na de dood van Soleimani kondigde Iran aan zich niet langer aan het akkoord te houden. Volgens Trump is het tijd dat de andere partners daarin – China, Rusland, Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland – ‘de waarheid onder ogen zien’ en het ook opzeggen. Hij gaat de Navo vragen zich ermee te bemoeien.

Dwingen tot onderhandelingen

Trump hoopt nog steeds Iran te dwingen tot onderhandelingen over de nucleaire activiteiten binnen zijn grenzen en militaire activiteiten erbuiten – meestal indirect via milities. “Het Iraanse regime zullen nog meer zware economische sancties worden opgelegd. Die krachtige sancties zullen blijven tot Iran zijn gedrag verandert.” Met dat laatste doelde hij onder meer op het opbrengen van olietankers, een aanval op olie-installaties in Saoedi-Arabië en het neerschieten van Amerikaanse drones, acties van het afgelopen jaar waar de VS eerder niet op hadden gereageerd, tot ze vorige week Soleimani doodden.

Het Amerikaanse Congres kreeg gisteren vertrouwelijk uitleg over die daad, die volgens internationaal recht een moord was, tenzij er onmiddellijk gevaar mee werd afgewend. Volgens de regering-Trump was Soleimani concrete, grootschalige acties tegen Amerikanen in Irak en elders aan het beramen, en zijn die door zijn dood afgewend. 

Na afloop verschilden de twee grote partijen totaal van mening over de vraag of wat ze te horen hadden gekregen overtuigend was. Voor de Republikeinse afgevaardigde Steve Scalise was het voldoende dat ‘de wereld nu een veiliger plaats is geworden’ door het uitschakelen van Soleimani. De Democratische afgevaardigde Gerry Connolly sprak van een ‘onserieuze’ onderbouwing. 

Lees ook: 

Iran toont durf, Amerika komt weg met liquidatie. Kortom: iedereen kan zonder gezichtsverlies verder

Iran heeft de liquidatie van generaal Soleimani vergolden. Maar de Iraakse sjiitische milities zinnen op meer wraak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden