Telefoongesprek

Trump vroeg Zelenski onderzoek te doen, maar zette hij hem ook onder druk?

Beeld AFP

De Amerikaanse president Donald Trump heeft zijn Oekraïense ambtsgenoot Volodimir Zelenski wel degelijk gevraagd om een onderzoek in te stellen naar de Democratische presidentskandidaat Joe Biden. Dat blijkt uit een memo die is vrijgegeven, samengesteld op basis van aantekeningen en herinneringen van medewerkers van het Witte Huis.

Trump zei volgens een door het Witte Huis vrijgegeven weergave van het telefoongesprek onder meer letterlijk:

“Wij doen een heleboel voor Oekraïne, we stoppen er een heleboel inspanning en tijd in. Veel meer dan de Europese landen. Zij zouden veel meer moeten helpen dan ze nu doen. Duitsland doet vrijwel niets voor u. Het enige wat ze doen is praten en dat is iets waarvan ik denk dat u ze erover aan moet spreken. Als ik met Angela Merkel spreek, heeft ze het over Oekraïne, maar ze doet niks. Een heleboel Europese landen zijn net zo. Daar moet u eens naar kijken, want de VS zijn heel goed geweest voor Oekraïne (...). En ik zou niet zeggen dat dit een wederdienst is, want er gebeuren nare zaken, maar de VS zijn heel goed geweest voor Oekraïne.”

Zelenski antwoordt dat hij met Merkel en Macron heeft gesproken over meer hulp. Trump vraagt even later: “Ik zou u willen vragen ons een gunst te verlenen, ondanks dat uw land een heleboel problemen heeft, uw land weet er veel van af (....). Ik wil graag dat de (Amerikaanse) minister van Justitie u of uw mensen belt en ik wil graag tot de bodem van deze kwestie komen.”

Zelenski antwoordt dat het voor hem belangrijk is in de toekomstige relatie open te zijn. Hij vertelt ook dat een van zijn medewerkers al met Trumps raadsman Giuliani heeft gesproken. “Alle onderzoeken zullen inzichtelijk en openhartig worden gedaan”, aldus Zelenski. Trump brengt een eerder ontslag van een Oekraïens openbaar aanklager ter sprake en zegt dat hij Giuliani en de minister van Justitie Barr gaat vragen Zelenski op te bellen.

“(...) want ik heb gehoord dat u een goede aanklager had die is uitgeschakeld, en dat is niet eerlijk. Een heleboel mensen praten erover, de manier waarop die aanklager is uitgeschakeld (...). Er wordt ook een heleboel over Bidens zoon gesproken, dat Biden de aanklagers stopte en een heleboel mensen willen daar meer over weten, dus alles wat u met de minister van Justitie kan doen zou fantastisch zijn. Biden schepte er over op dat hij het onderzoek van de aanklagers heeft gestopt, dus als u daar naar kunt kijken(..).”

Lees hier de volledige memo van het Witte Huis.

Beeld AFP

Heeft Trump Zelenski onder druk gezet?

Een belangrijke vraag is of de memo aantoont dat Trump Zelenski onder druk heeft gezet. Het dreigen met het inhouden van hulpgeld als de Oekraïense president het onderzoek naar zijn politieke rivaal Biden niet zou herstarten, was voor de Democraten een belangrijke reden om een officieel onderzoek te starten naar het afzetten van Trump. Voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi kondigde dat dinsdag aan. Volgens Trump heeft hij Zelenski niet onder druk gezet - hij spreekt zelfs van een ‘perfect telefoontje’.

Ook Zelenski vertelde woensdag tijdens een VN-top in New York, tijdens een gezamenlijke persconferentie met Trump, dat hij het een normaal telefoongesprek vond. “Ik denk, en je leest het, dat niemand me onder druk heeft gezet”, aldus de Oekraïense president.

Los van de vraag of wat Trump heeft gedaan juridisch strafbaar is, is zijn vraag ongehoord. Een president kan zijn partijdige politieke belangen niet vermengen met de betrekkingen met een bevriend land, dat zullen ook de Republikeinen die hun president willen verdedigen, moeten toegeven.

Trump heeft zich volgens deskundigen al vaak gedragen op een manier die ongehoord is voor een president. Maar een smoking gun, hard bewijs van zijn ongeschiktheid, is er niet. Het rapport naar de Russische bemoeienis met de verkiezing van 2016, van speciaal aanklager Robert Mueller, kwam dicht in de buurt maar biedt geen juridisch harde conclusie.

Het lijkt overigens uitgesloten dat het Congres, ook al komt het tot impeachment, besluit tot afzetting van de president. In het Huis van Afgevaardigden hebben de Democraten een meerderheid, maar in de Senaat hebben de Republikeinen de overhand. Die kans dat daar met de vereiste tweederde meerderheid voor afzetting wordt gestemd, lijkt miniem.

Lees ook:

Wat was de rol van vader en zoon Biden in Oekraïne?

Trump beschuldigt presidentskandidaat Joe Biden en diens zoon Hunter van corruptie in Oekraïne. Is dat terecht? Oost-Europa-correspondent Michiel Driebergen zet de feiten op een rij.

Zijn impeachment komt dichterbij, maar Trump is nog lang niet weg

Het Amerikaanse Congres onderzoekt de procedure om president Trump af te zetten. Vier vragen en antwoorden over de kansen en over de risico’s die de Democraten hiermee nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden