AnalyseOnrust VS

Trump denkt politiek te kunnen profiteren van de rellen

De Amerikaanse president Donald Trump loopt van het Witte Huis naar de nabijgelegen St. Johns Episcopal Church.Beeld AFP

Terwijl de VS in brand staan, slaat de president vooral opruiende taal uit. Daar denkt hij politiek het meest bij te winnen.

Sommige oudere Amerikanen hadden ineens het gevoel dat ze 52 jaar terug in de tijd werden geworpen. Want ga maar na: ook in 1968 lanceerde Amerika een raket, terwijl een pandemie – de Hongkonggriep – om zich heen greep, en waren Amerikaanse steden het toneel van protesten en rellen na een racistische moord, die op Martin Luther King. En o ja, er was dat jaar ook een verkiezing.

Die verkiezing werd gewonnen door de kandidaat die beloofde de orde te herstellen. Richard Nixon overtuigde daarmee de naar rust snakkende ‘zwijgende meerderheid’. De geluiden die nu uit het kamp van Trump komen, bevestigen dat die dat scenario graag wil herhalen, nu het land na de dood van George Floyd in brand staat. Volgens een analyse van nieuwssite The Hill probeert Trump de aandacht te verleggen van de vreedzame protesten naar de plunderingen. De analyse werd geretweet door Tim Murtaugh, de communicatiedirecteur van Trumps campagne. 

Murtaugh gaf zelf een proeve van hoe je dat doet. “Joe Bidens medewerkers doneren aan een fonds dat de borgtocht voor relschoppers in Minneapolis betaalt”, tweette hij. “De stad brandt, en Bidens mensen financieren dat.” Trump zelf was nog wat beknopter in een van zijn tweets de afgelopen dagen. Die bestond slechts uit de hoofdletters ‘LAW & ORDER’, tucht en orde. 

Racistische codetaal

Er bestaat onderzoek dat laat zien dat die boodschap van orde het in 1968 extra goed deed in districten waar de protesten gewelddadig werden. Sommige Republikeinse strategen hopen straks zelfs in het traditioneel Democratische Minnesota, waar de vlam als eerste in de pan sloeg, te kunnen profiteren.

Maar of zulke lessen van toepassing zijn op 2020? In 1968 waren mensen eerder geneigd om verhalen over politiegeweld te negeren, terwijl daar in het tijdperk van de smartphone allerlei bewijs van circuleert. Het electoraat is ook veranderd: destijds was 89 procent van de kiezers wit, nu nog maar 69 procent. Waar Nixon nog kon scoren met racistische codetaal, stuit het op meer weerstand als er uit het kamp van Trump wordt gesproken over thugs, een term die eigenlijk alleen voor zwarte criminelen wordt gebruikt.

Het belangrijkste verschil is dat Nixon destijds de uitdager was. “De boodschap werkte, maar alleen omdat Nixon de outsider was die het opnam tegen de zittende vicepresident”, aldus hoogleraar geschiedenis Kevin M. Kruse in de Washington Post

‘Je kunt hem niet onderschatten’

Een zittend president komt toch wat machtelozer over, als hij belooft de orde te gaan herstellen. Temeer omdat Trump met zijn tweets en gedrag de afgelopen dagen alleen maar olie op het vuur leek te gooien. Dat de president niet in staat lijkt tot enige maatschappelijke verbinding, zit ook veel Republikeinen niet lekker. Zoals toen hij op maandag met een Bijbel op de foto wilde voor de kerk vlakbij het Witte Huis. “Het was pijnlijk te zien hoe vreedzame demonstranten traangas over zich heen kregen om de president te laten oversteken naar een kerk die hij geloof ik één keer eerder heeft bezocht”, aldus de Republikeinse senator Susan Collins.

Maar waarschijnlijk weet Trump al dat hij de komende verkiezingen niet zal winnen door zich ineens als verbindend figuur te profileren. Dat wordt nooit geloofwaardig. Het wordt een race wie de meeste van de eigen trouwe aanhang naar de stembus krijgt. En dan kan het helpen om juist opruiend uit de hoek te komen.

De politieke nieuwssite Politico citeert een bezorgde Democratische strateeg uit Minnesota. Peilingen laten daar zien dat gematigde Republikeinen weglopen bij Trump, maar dat die tóch achterstand inloopt. Kennelijk zijn meer toegewijde Trump-aanhangers van plan om te gaan stemmen. “Je kunt hem niet onderschatten. Dit wordt krap.”

Lees ook:

Trump heeft een oplossing voor Minneapolis: Schiet erop

De onrust in Minneapolis houdt aan na de dood van een zwarte arrestant. Trump bekritiseert intussen de burgemeester van de stad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden