Vliegramp Teheran

Trudeau: Iran haalde Oekraïens passagiersvliegtuig neer, New York Times toont beelden inslag

Premier Justin Trudeau tijdens zijn persconferentie over de vliegtuigcrash in Ottowa. Op de achtergrond defensieminister Harjit Sajjan. Beeld AP

Het Oekraïense passagiersvliegtuig dat woensdagochtend bij Teheran verongelukte, is met een Iraanse luchtdoelraket neergehaald. Dat heeft de Canadese premier Justin Trudeau donderdagavond Nederlandse tijd gezegd in een toespraak voor zijn landgenoten. 

Hij gaat ervan uit dat het toestel, waarvan alle 176 inzittenden zijn omgekomen, per ongeluk is neergeschoten. Onder de passagiers waren 63 Canadezen met een Iraanse achtergrond.

Trudeau zei zich te baseren op informatie uit eigen land en van bondgenoten, maar hij gaf daarbij geen concrete aanwijzingen. Anonieme bronnen in Washington, onder meer in het Pentagon en bij een geheime dienst, meldden eerder vandaag al aan verschillende Amerikaanse media dat het toestel door een raket is neergehaald. Zij verwezen naar radarbeelden, waarop te zien zou zijn dat twee raketten het toestel treffen.

The New York Times zette vanavond beelden online waarop te zien is hoe een raket wordt gelanceerd en in de lucht doel treft. De Amerikaanse krant heeft de beelden geverifieerd, en bevestigt dat het om een projectiel gaat dat in de lucht een vliegtuig raakt boven het Iraanse dorpje Parand, waar de 737 werd neergeschoten. Onderzoekscollectief Bellingcat buigt zich ook over de beelden. Bekijk hieronder de beelden. 

Rond het vliegtuigongeluk deden al veel speculaties de ronde. Op sociale media wezen verschillende mensen, onder wie een Iraanse activist, op onderdelen op de rampplek die lijken op de restanten van een Tor-raket van Russische makelij. De Iraanse strijdkrachten gebruiken veel Russische wapens.

Oleksiy Danilov, secretraris van de Oekraïense nationale Veiligheidsraad, meldde donderdag op Facebook dat hij rekening houdt met een aanval met een raket of drone, of een bom in het vliegtuig. Hij wil met een onderzoeksteam naar de rampplek afreizen, onder meer om te kijken of er een Tor-raket is gebruikt.

Iran heeft snel na het ongeluk gemeld dat de oorzaak ligt in een technisch probleem, dat kort na het opstijgen zou zijn opgetreden. Maar onderzoek was er op dat moment nog niet gedaan. Het toestel was bovendien vrij nieuw en had twee dagen voor het ongeluk nog een onderhoudsbeurt gehad. Getuigen zeggen dat ze een vuurbal hebben gezien voor het neerstortte en de resten van het toestel zijn over een groot gebied verspreid. Dat wijst volgens deskundigen op een explosie.

Beeld AFP

De Amerikaanse president Donald Trump suggereerde donderdag ook dat hij niet gelooft dat het toestel is verongelukt. “Het is een tragisch geval”, aldus Trump. “Maar iemand kan een vergissing hebben begaan – aan de andere kant”, waarmee hij naar Iran verwees. Onduidelijk is waarom de Amerikanen de aanwijzingen, zoals de radarbeelden, niet openlijk willen toelichten.

Iran ontkent

Iran heeft de Amerikaanse berichten over een raketaanval direct ontkend. Het hoofd van de burgerluchtvaartdienst, Ali Abedzadeh, sprak van ‘onlogische geruchten’. Volgens hem is het ‘wetenschappelijk onmogelijk’ dat het toestel is geraakt door een raket. Na de persconferentie van Trudeau liet ook een woordvoerder namens de Iraanse regering officieel weten dat het vliegtuig niet door een raketinslag zou zijn neergestort: “Al deze berichten zijn een psychologische oorlogsvoering tegen Iran.”

Wel heeft Iran Canada opgeroepen om al zijn informatie over het gecrashte Oekraïense vliegtuig te delen. “We roepen de Canadese premier en iedere andere regering die informatie heeft over de crash op om het over te dragen aan de onderzoekscommissie in Iran”, zei woordvoerder Abbas Mousavi van het ministerie van Buitenlandse Zaken. 

Niets geleerd van MH17? 

Er bestond direct na het neerstorten van het toestel al wantrouwen, omdat dit enkele uren gebeurde nadat Iran met raketten Amerikaanse legerbases in Irak beschoot. Dit was een vergelding voor het liquideren van de hoogste militair van het land, generaal Qassem Soleimani, door de Amerikanen.

Canada dringt aan op betrokkenheid bij het onderzoek naar de ramp. Een Canadese deskundige, Michael Bociurkiw, wees gisteren op de nieuwszender CNN op overeenkomsten met de ramp met vlucht MH17, die in 2014 boven Oekraïne werd neergehaald door een Russische Buk-raket. Bociurkiw was destijds als woordvoerder van de OVSE al vroeg op de rampplek.

Volgens Bociurkiw had het Oekraïense toestel woensdag nooit mogen vertrekken, de situatie in het luchtruim was veel te gevaarlijk vanwege de raketaanvallen door Iran op de Amerikaanse bases. Andere maatschappijen vlogen op dat moment al niet meer boven Iran. “Hebben we dan helemaal niets geleerd van MH17?”, vroeg Bociurkiw zich af.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft opdracht gegeven tot het doden van de Iraanse generaal Soleimani in Irak omdat de Iraniërs de Amerikaanse ambassade in Bagdad wilden vernietigen. Dat zei Trump donderdag tegen verslaggevers in het Witte Huis. “We hebben een vreselijk monster gepakt”, aldus Trump. “We hebben hem uitgeschakeld. We hebben het gedaan omdat de Iraniërs onze ambassade wilden opblazen.”

De Canadese premier Justin Trudeau heeft donderdag premier Mark Rutte gebeld om te vragen naar zijn ervaringen rond vlucht MH17. Daarbij heeft Rutte ‘alle steun aangeboden die Nederland kan bieden’, aldus zijn woordvoerder. De Canadese premier zei op de persconferentie dat Rutte hem onder meer had gewezen op het belang van het voortdurend op de hoogte houden van de nabestaanden en van het contact hebben met alle betrokken partijen. Rutte bood aan expertise en informatie te delen, aldus Trudeau.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden