Migratie

Tragedie bij Melilla plaatst vraagtekens bij grenssamenwerking Spanje en Marokko

Een Soedanese migrant met een oogwond in het tijdelijke opvangcentrum voor migranten en asielzoekers in de Spaanse exclave Melilla in Marokko. Beeld AFP
Een Soedanese migrant met een oogwond in het tijdelijke opvangcentrum voor migranten en asielzoekers in de Spaanse exclave Melilla in Marokko.Beeld AFP

In Spanje heerst veel kritiek op de reactie van premier Sánchez op de tragedie bij exclave Melilla, waarbij tientallen migranten om het leven kwamen. Coalitiepartners eisen onderzoek en vragen zich af: wordt dit de samenwerking met Marokko rondom de grens?

Jurriaan van Eerten

Heel Spanje heeft de video’s intussen wel gezien. Honderden zwarte Afrikanen liggen opgehoopt in de brandende zon, sommige bloedend door verwondingen. Daaromheen loopt de Marokkaanse grenspolitie met stokken, her en der wordt een klap uitgedeeld. Een jongen, Soedanees vermoedelijk, wordt bovenop een stapel anderen gesmeten, terwijl verderop lijken liggen.

Het zijn indringende beelden van een drama dat zich vorige week vrijdag voltrok bij Melilla, de Spaanse exclave op het Noord-Afrikaanse vasteland. Ongeveer tweeduizend migranten bestormden de grens, in de hoop Spaans grondgebied te bereiken. De Marokkaanse grenspolitie hakte met volle kracht op de migranten in met wapenstokken en traangas. Het geweld was niet geheel eenzijdig: sommige migranten kwamen gewapend met stokken en steekwapens, zo is te zien in de beelden.

Gehaast gegraven grafkuilen

Zeker 23 migranten kwamen volgens Marokko om het leven – lokale ngo’s spreken van bijna veertig doden. Zij worden begraven zonder autopsie of identificatie, zo blijkt uit foto’s van gehaast gegraven grafkuilen. Wie de confrontatie wel overleefde, wordt nu mogelijk berecht door de Marokkaanse autoriteiten. Dinsdag werd bekend dat ruim zestig van de migranten in Marokko worden aangeklaagd voor onder andere gewapende samenscholing en weigering te gehoorzamen.

De tragedie in Melilla laat vooral de spagaat zien waarin Spanje zich bevindt. Na een langslepend diplomatiek conflict met Marokko waren de banden juist aangehaald. Spanje vreest onrust aan de zuidgrens en wil hulp van Marokko bij het beheersen van immigratie. Het Zuid-Europese land zag vorig jaar immers al wat er gebeurt als Marokko besluit grote aantallen migranten door te laten: Spaanse grenswachten kunnen het niet aan en het systeem wordt simpelweg overlopen.

Kritiek op premier Sánchez

Nu Marokko in de hernieuwde diplomatieke vriendschap daadwerkelijk migranten tegenhield, moest Sánchez daar iets mee. In eerste instantie sprak hij lof voor de Marokkaanse grenspolitie uit. Zij zou zich ‘verantwoordelijk’ hebben gedragen. Maar daarmee ontstaat het beeld dat Marokko het vuile werk voor Spanje – en dus de EU – opknapt. Of, zoals woordvoerder Pablo Echenique van de zeer linkse coalitiepartner Unidas Podemos het verwoordde: “We kunnen geen migratieakkoord hebben waarbij massaal mensen omkomen aan de grens. […] Spanje moet juist in de voorhoede van de mensenrechten staan.”

Vanaf de Marokkaanse kant van de grens een beeld van het hek om de Spaanse exclave Melilla. Erachter een lid van de Spaanse politie, de Guardia Civil. Beeld AFP
Vanaf de Marokkaanse kant van de grens een beeld van het hek om de Spaanse exclave Melilla. Erachter een lid van de Spaanse politie, de Guardia Civil.Beeld AFP

Naarmate meer beelden van het geweld over het internet rondgaan, roepen coalitie en oppositie de premier op méér te doen. Menselijke woorden te spreken bij het menselijke leed dat iedereen heeft gezien én verantwoording nemen. De menselijke woorden van Sánchez kwamen, maandag in een interview met de Catalaanse krant La Vanguardia. “We betreuren het verlies van levens […], van mensen die een beter bestaan zoeken.”

Geweld en afschrikking

Maar voor critici is het te weinig en te laat. En bovendien blijft de vraag: worden geweld en afschrikking de modus operandi? De grootste oppositiepartij Partido Popular eist dan ook dat er zo snel mogelijk een duidelijk antwoord komt vanuit de regering-Sánchez over hoe de samenwerking met Marokko zich verder zal ontwikkelen. Want, zo zei partijleider Alberto Núñes Feijóo: “Dit mag zich nooit herhalen.”

Lees ook:

Met migranten zet Marokko buurland Spanje onder druk

Een run van migranten op de Spaanse stad Ceuta, lijkt Marokko uit te komen. Zo kan Rabat druk uitoefenen op Spanje, waar extreem-rechtse partijen profiteren van de moeilijk beheersbare instroom.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden