Oekraïne

Topoverleg tussen Rusland en de VS levert nog geen ontspanning op

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Antony Blinken (links) en zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov kort voor hun ontmoeting in Genève. Beeld AFP
De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Antony Blinken (links) en zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov kort voor hun ontmoeting in Genève.Beeld AFP

Ook vrijdag leidde overleg niet tot een doorbraak in de dreigende situatie aan de Oekraïense grens. De Doema wil spreken over formele erkenning van Loegansk en Donetsk.

Jarron Kamphorst

Heel lang hadden de Russische minister van buitenlandse zaken Sergej Lavrov en zijn Amerikaanse ambtgenoot Antony Blinken vrijdag niet nodig toen ze in het Zwitserse Genève in gesprek gingen over de spanningen aan de Oekraïense grens. In tegenstelling tot hun afgevaardigden elf dagen eerder hadden de heren geen acht, maar slechts anderhalf uur nodig om hun zegje te doen.

Dat het bij een kort onderonsje bleef, lag gezien de onverenigbare standpunten ook in de lijn der verwachting. Voorafgaand aan de ontmoeting stelde Blinken al dat ‘we niet verwachten onze verschillen hier vandaag op te lossen’.

Die uitspraak bleef ook na afloop overeind, maar Blinken liet wel weten dat Washington volgende week schriftelijk antwoord zal geven op de eisen die Moskou in december de wereld instuurde. “We zitten nu op een duidelijk pad wat betreft wederzijds begrip voor elkaars zorgen en elkaars standpunten”, zei Blinken. Lavrov liet op zijn beurt weten te hopen dat de ‘emoties afnemen’.

Diplomatieke patstelling

Het Kremlin wil onder meer zwart op wit hebben dat Oekraïne nooit lid wordt van de Navo. Een waarborg die Washington principieel weigert te geven, waardoor de diplomatieke patstelling voortduurt en de spanning aan de Oekraïense grens, waar tienduizenden Russische troepen zijn samengetrokken, onverminderd aanhoudt.

Die crisis werd ook deze week weer van beide kanten gevoed. Zo dreigde de Amerikaanse president Biden woensdag voor het eerst met concrete sancties door Moskou de mogelijkheid voor te houden dat Washington Russische banken de toegang tot handel en transacties in Amerikaanse dollars kan ontzeggen. Het Kremlin reageerde vrijwel direct op de uitlatingen door te stellen dat ‘al deze verklaringen kunnen bijdragen aan de destabilisering van de situatie’.

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Erkenning ‘volksrepublieken’

Ook enkele parlementariërs in de Doema, de Russische Tweede Kamer, deden een opvallende duit in het zakje door een wetsvoorstel in te dienen dat president Poetin oproept om de zelfverklaarde volksrepublieken Loegansk en Donetsk in Oost-Oekraïne formeel te erkennen. In die afvallige regio’s hebben pro-Russische separatisten het sinds het uitbreken van de oorlog in 2014 voor het zeggen.

De wet geniet volgens de voorzitter van de Doema steun onder de grote fracties. Mocht die door het parlement komen en uiteindelijk door Poetin worden ondertekend, dan kan dat het Kremlin een extra aanleiding geven om tot militaire actie over te gaan. In zo’n geval kan Moskou, dat het conflict in Oost-Oekraïne officieel als ‘burgeroorlog’ en ‘interne Oekraïense aangelegenheid’ beschouwt, een openlijke militaire interventie rechtvaardigen onder het mom van steun aan bondgenoten.

Permanente troepenmacht

Onder soortgelijke voorwendselen stationeerde Moskou in 2008 een permanente troepenmacht in de afvallige Georgische regio’s Abchazië en Zuid-Ossetië, na een kortstondige oorlog met het Georgische leger in die gebieden. Kort daarna erkende Moskou beide regio’s als onafhankelijke staten, kwam er Russische financiële steun op gang en konden de inwoners van Abchazië en Zuid-Ossetië via een vergemakkelijkte procedure een Russisch paspoort krijgen.

Formele erkenning van Loegansk en Donetsk zou Moskou kunnen gebruiken om ook in Oost-Oekraïne een officiële militaire aanwezigheid te legitimeren. Of die erkenning er echt komt, is nog even afwachten. Volgende week bespreekt het Russische parlement het wetsvoorstel, daarna moet het nog langs Poetin voor een presidentieel fiat. Het Kremlin hield bij monde van woordvoerder Dmitri Peskov vrijdag hoe dan ook nog een slag om de arm door te stellen dat “het belangrijk is om stappen te vermijden die bestaande spanningen kunnen doen toenemen”.

Lees ook:

De Russen lopen zo over de Oekraïners heen, maar dan begint het pas

Oekraïne is militair geen partij voor Rusland. Maar expert Dick Zandee denkt dat Poetin zich niet aan een grote invasie waagt.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden