Afghanistan

Tolk op Nederlandse evacuatielijst vermoedelijk vermoord in Afghanistan. ‘Als het zo is, is het een drama’

Taliban in Kabul, Afghanistan,op 12 oktober. Beeld AP
Taliban in Kabul, Afghanistan,op 12 oktober.Beeld AP

Een Afghaanse tolk die op de Nederlandse lijst stond, is vermoord, meldt de NOS. Het ministerie van buitenlandse zaken kan het bericht nog niet bevestigen.

De Taliban zouden afgelopen nacht een Afghaanse tolk hebben doodgeschoten die op de Nederlandse evacuatielijst stond. Het zou gaan om een 36-jarige man die voor de Europese politiemissie EUpol zou hebben gewerkt. Ben Knapen, demissionair minister van buitenlandse zaken, kon het nieuws donderdagochtend nog niet bevestigen. “Als het zo is, is het een drama”, zei hij wel.

Zodra er meer over de zaak bekend is, stuurt Knapen een brief erover naar de Tweede Kamer. Een woordvoerder laat weten dat een bevestiging of ontkenning van het bericht naar alle waarschijnlijkheid donderdag uitblijft. Achterhalen of het nieuws klopt, is niet eenvoudig, aldus de woordvoerder.

Elke nacht op een andere plek

De man zou volgens de NOS al een paar weken zijn ondergedoken voor de Taliban. Steeds sliep hij op een andere plek. De nacht dat hij vermoord zou zijn, verbleef hij bij zijn ouders. Niet alleen de man, maar ook zijn vader zou zijn beschoten. De vader van de man heeft de aanval van de Taliban wel overleefd.

Het nieuws over de moord op de tolk komt op het moment dat de Tweede Kamer debatteert over de laatste stand van zaken van de evacuatie uit Afghanistan. Nederland heeft inmiddels zo’n drieduizend Afghanen in veiligheid weten te brengen, onder wie 880 tolken en hun gezinsleden. Maar nog altijd zitten er tolken, maar ook mensenrechtenactivisten, journalisten, humanitaire medewerkers en andere Afghanen die recht hebben op asiel vast in het door de Taliban bezette land. 330 tolken wachten nog op evacuatie naar Nederland.

Het kabinet wil nog zo’n 2100 Afghanen evacueren, mits zij de afgelopen vier jaar in een publieke en zichtbare functie hebben gewerkt. Maar de omstandigheden zijn weerbarstig. Het vliegveld in Kaboel is amper in gebruik en reizen over land noemt het ministerie van buitenlandse zaken zeer gevaarlijk. Voor evacuatievluchten is Nederland afhankelijk van Pakistan en Qatar.

Gebrek aan urgentie bij het kabinet

De Kamer roept het kabinet al vanaf 3 juni op om Afghaanse tolken zo snel mogelijk te evacueren. “Laat het duidelijk zijn, het is onvergeeflijk als straks tolken en hun gezinnen worden vermoord omdat wij bezig waren met de bureaucratie”, zei PvdA’er Kati Piri in juni nog. De Kamer klaagde toen al over een gebrek aan urgentie bij het kabinet en in het bijzonder bij toenmalig defensieminister Ank Bijleveld.

Uit deze week vrijgegeven mails blijkt ook dat er frictie was tussen de ministeries van defensie en van buitenlandse zaken, die samen de evacuatie mogelijk moesten maken. Zo was bij Buitenlandse Zaken op 4 augustus, elf dagen voor de val van Kaboel, al bekend dat commerciële vluchten steeds schaarser werden. Die lijnvluchten werden gebruikt om tolken mee naar Nederland te vliegen. “DEF (ministerie van defensie, red.) is moeilijk te overtuigen dat hierop geanticipeerd moet worden”, schreef Buitenlandse Zaken in een mail. Frustratie was er op dat ministerie ook over de wisselende aantallen van tolken die het ministerie van defensie steeds noemde.

En, schreven ambtenaren van buitenlandse zaken, in de Kamer zei de defensieminister wel dat het kabinet zich zal inspannen om alle tolken hierheen te halen. “Maar DEF laat de ideeën en de invulling hiervan volledig aan de ketenpartners. Het risico hiervan is dat de politieke afrekening ook op naam van BZ (Buitenlandse Zaken, red.) komt.”

Niet alle tolken kwamen opdagen

Waren er met een soepelere samenwerking minder Afghanen achtergebleven? Het is moeilijk te zeggen. Uit de vrijgegeven mails blijkt ook dat tolken op de evacuatielijst soms niet kwamen opdagen, afzegden of niet alle documenten op orde hadden. “We zijn een land van polderen”, zei Knapen woensdag in een debat met de Kamer, over het interdepartementaal overleg. Zijn intuïtie zegt dat dat in tijden van crisis misschien niet de beste aanpak is, maar Knapen wacht liever onderzoek af alvorens te concluderen wat beter moet.

Lees ook:

Aantal Afghaanse evacués wordt op 2100 geschat, maar het kunnen er ook meer of minder zijn

Aan de tweede evacuatieronde uit Afghanistan zit geen harde deadline. Ook het aantal evacués staat nog niet helemaal vast, laat minister Ben Knapen van buitenlandse zaken aan de Tweede Kamer weten.

‘Wij deden in Afghanistan wat de overheid had moeten doen’

Oud-vakbondsvoorzitter Anne-Marie Snels zette zich in voor Afghaanse tolken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden