AchtergrondEthiopië

Tigrayese strijders boeken de ene zege na de andere: zullen ze opnieuw een gooi doen naar de macht?

Militieleden uit Amhara vertrokken twee weken geleden naar het front vanuit Gondar.  Beeld AFP
Militieleden uit Amhara vertrokken twee weken geleden naar het front vanuit Gondar.Beeld AFP

In Ethiopië boeken de Tigrayese strijders nu de ene zege na de andere. Zullen ze opnieuw een gooi doen naar de macht?

De burgeroorlog in het noorden en oosten van Ethiopië breidt zich als een olievlek uit. In vier van de tien Ethiopische deelstaten wordt nu gevochten. De milities van de TDF uit de opstandige noordelijke provincie Tigray rukken op naar het zuiden, naar de regionale hoofdstad Gondar van de buurdeelstaat Amhara, maar ook richting Addis Abeba.

De politieke partij van Tigray, de TPLF, leidde 29 jaar Ethiopië met harde hand totdat deze in 2018 aan de kant geschoven werd en de onbekende Abiy Ahmed als premier het stokje overnam. Onder zijn leiding werd afgerekend met de dominante partij uit Tigray, die zich in de eigen deelstaat terugtrok.

De TPLF kon het verlies van de macht maar moeilijk verkroppen en keerde zich tegen alle veranderingen uit Addis Abeba. De druppel die de emmer deed overlopen was de belegering van het regionale hoofdkwartier van het Ethiopische leger in het noorden van Tigray door TDF-milities. Abiy stuurde op 4 november vorig jaar het leger, de ENDF, naar Tigray om orde op zaken te stellen, maar trok na zeven maanden burgeroorlog zijn troepen schielijk terug. Het leger was niet opgewassen tegen de TDF-milities, die daarna op oorlogspad gingen buiten de grenzen van de eigen regio. Drie aanvalslijnen tekenen zich nu af.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

Economische levensaders in gevaar

In de oostelijke deelstaat Afar vechten Tigrayese strijders tegen diverse milities uit andere deelstaten. De stad Chifra in Afar valt. Het doelwit van de TDF lijkt de A1, de weg die zo’n vijftig kilometer oostelijk ligt van Chifra. De A1 verbindt Djibouti aan de zee met de Ethiopische hoofdstad van Addis Abeba. Ethiopië is door andere staten omsloten en afhankelijk van Djibouti aan de Golf van Aden voor de aanvoer van essentiële goederen, zoals olie. De A1 is een van de twee economische levensaders van het land.

De andere levensader is de spoorlijn die loopt via Djibouti, door de Ethiopische deelstaat Somali, naar Addis Abeba. De afgelopen week viel de Uguguma-militie uit Afar diverse steden aan in Somali, waarbij honderden doden vielen. De regering van Somali beschuldigt de Uguguma ervan samen te werken met de TDF.

Als reactie op het geweld vanuit Afar braken er rellen uit in Somali. Jongeren blokkeren al dagenlang de spoorlijn naar Addis Abeba waardoor geen goederentrein de Ethiopische hoofdstad bereikt. De regionale president van Somali zegt er alles aan te doen om het spoor weer vrij te krijgen.

Opmars naar de hoofdstad

Westelijk, in Amhara, gaat de strijd ook verder. Amhaarse milities hadden tijdens de burgeroorlog vorig jaar grote stukken van het zuidwesten van Tigray bezet, dat Amhara’s beschouwen als hun erfgoed. Na de terugtrekking eind juni van het Ethiopische leger uit Tigray verjoeg de TDF de Amhaarse milities.

In een tweede aanvalsgolf rukkende Tigrayers nu op langs de A2, de weg die de hoofdstad van Tigray, Mekele verbindt met het zuidelijk gelegen Addis Abeba. Onderweg is de plaats Kobo in Amhara ingenomen. De milities uit Tigray zetten hun zegetocht via de A2 voort richting de stad Weldiya, en dan is het nog 500 kilometer naar het zuiden naar de Ethiopische hoofdstad.

Een derde troepenmacht van de TDF veroverde deze week de een stuk westelijker gelegen stad Debark in Amhara. Debark ligt 90 kilometer boven Gondar, de hoofdstad van Amhara. De Tigrayese milities lijken hun opmars voorlopig niet te staken. De regering van Amhara riep alle mannen met wapens op zich te melden voor de strijd tegen de Tigrayers.

Premier Abiy sommeerde milities uit andere deelstaten om ook naar het front te gaan. De vraag is wat die kunnen uitrichten tegen de goed georganiseerde troepen van de TDF, die het Ethiopische leger uit Tigray verjoegen. Bij elke veldslag maakt de TDF weer zware wapens en munitie buit om goed bewapend zuidelijk te trekken. Abiy lijkt de controle op het strijdtoneel kwijt te zijn.

De strategische motor

Na zijn aantreden in 2018 voerde Abiy een zuivering uit in het leger en stuurde generaals en officieren uit Tigray met pensioen, zo wilde hij de militaire macht van de TPLF breken. Bij het begin van de burgeroorlog vorig jaar zijn nog eens veel Tigrayese militairen opgepakt en in kampen gezet.

Tijdens de burgeroorlog blijkt dat de Tigrayers al die jaren de strategische motor waren van het ENDF. Zonder de Tigrayers leidt het leger verlies op verlies tegen de milities van het TDF waar die voormalige legerofficieren en militairen nu het verzet aanvoeren.

TPLF-woordvoerder Getachew Reda laat keer op keer weten dat de militaire tak, de TDF alleen maar buiten Tigray opereert om milities van andere deelstaten uit te schakelen. Maar als de aanvalslijnen worden doorgetrokken dan ligt Gondar voor het grijpen. Als Gondar valt dan komt Addis Abeba in het vizier. Als bovendien de aanvoerlijnen vanuit Djibouti worden afgesneden, heeft Addis Abeba er nog een groot probleem bij. Het kan zijn dat de TPLF zo opnieuw een gooi doet naar de macht in Ethiopië.

Lees ook:

Nieuwe strategie Ethiopië: isolatie en uitputting van Tigray

Ethiopië probeert met een nieuwe strategie Tigray van de buitenwereld af te sluiten. Honderdduizenden staan op de rand van de hongerdood.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden