ProfielDebretsion Gebremichael

Tigray-leider begon als guerrillastrijder en is dat nu weer

De leider van Tigray, Debretsion Gebremichael vorig jaar zomer.  Beeld Reuters
De leider van Tigray, Debretsion Gebremichael vorig jaar zomer.Beeld Reuters

De leider van Tigray, die de opstand in Ethiopië aanvoert, begon als technische man van de guerrillagroep TPLF in de jaren tachtig.

Debretsion Gebremichael is de leider van de opstandige provincie Tigray in Ethiopië. De oud-guerrillastrijder had 250.000 paramilitairen tot zijn beschikking die zich met hand en tand verzetten tegen het Ethiopische leger dat Tigray weer in de pas wil laten lopen met de centrale macht in Addis Abeba.

Dit weekend is, volgens premier Abiy Ahmed van Ethiopië, de hoofdstad van Tigray, Mekele, ingenomen door het Ethiopische leger. Gebremichael is in Ethiopië uitgeroepen tot de meest gezochte crimineel. Waar hij nu is, is onbekend. Zelf ziet Gebremichael zich als de legitieme leider van Tigray.

Als tiener sloot Gebremichael zich aan bij een paar rebellen die vochten tegen het Marxistisch Derg-regime dat in 1974 Keizer Haile Selassie van de troon stootte. De militaire junta leidde Ethiopië met dictatoriale hand. Vanuit de bergen in de meest noordelijke provincie richtte een aantal jongemannen het Tigrayese bevrijdingsfront, de TPLF op. Gebremichael sloot zich al vroeg bij hen aan.

Voorliefde voor techniek

Debretsion werd rond 1963 geboren in het stadje Shire in een orthodox-christelijk gezin. Het verhaal gaat dat hij als kind een voorliefde voor techniek had. Hij verzamelde oude batterijen, radio’s en elektrische apparatuur om ze te repareren. Bij de TPLF werd hij ingezet om een radiozender te bouwen voor de communicatie met de bevolking.

Het werd radiostation Dimtsi Weyane, wat zoveel betekent als de Stem van de Revolutie. De laatste weken zond Dimtsi Weyane nog steeds programma’s uit die zich richten tegen de grote boosdoener, premier Abiy. Het radiostation is het communicatiekanaal tussen Gebremichael en de bevolking van Tigray. Nu de hoofdstad Mekele lijkt ingenomen, is het onduidelijk of het radiostation nog in de lucht is.

Sabotage

De jonge Debretsion was in de jaren tachtig ’s nachts in de bergen te vinden om zendmasten en antennes op te zetten om het bereik van het radiostation te vergroten en zo de Tigrayers te betrekken bij de opstand tegen het Derg-bewind. In de regio opereerden meer guerrillagroepen, maar die werden vakkundig uitgeschakeld door de TPLF-strijders.

Eind jaren tachtig was de TPLF uitgegroeid tot een formidabele macht. Gebremichael saboteerde met zijn ‘technische eenheid’ vakkundig de militaire communicatiekanalen. Het Ethiopische leger gesteund door de Russen, was er niet tegen opgewassen. In 1991 vluchtte de leider, Mengistu Haile Mariam, van wat de Rode Terreur was gaan heten, het land.

Zonder Gebremichael geen 4G

De TPLF en andere verzetsgroepen namen de macht over in een brede coalitie van etnisch georganiseerde partijen die zich verenigden in de paraplupartij, EPRDF. De TPLF maakte daarbinnen sinds 1991 bijna dertig jaar de dienst uit; de partij regeerde met harde hand en verdeelde de belangrijkste banen onder Tigrayers in de regering, overheid, politie en leger. Corruptie was endemisch.

Gebremichael klom omhoog in de bestuurlijke gelederen. Hij zou zelfs de tweede man zijn geweest bij de inlichtingendienst van het land in de jaren negentig. Later als directeur van het Ethiopische telecommunicatie agentschap en vanaf 2012 als minister van communicatie, informatie en technologie speelde hij een belangrijke rol bij de ontwikkeling van het mobiele telefoonnetwerk in Ethiopië. Dankzij hem beschikken nu tientallen miljoenen Ethiopiërs over 4G-bereik.

De nu bijna afgebouwde Renaissancedam, die 110 miljoen Ethiopiërs van elektriciteit moet gaan voorzien, is een project dat mede uit Gebremichaels koker komt.

Animositeit tussen Gembremichael en Abiy

Maar in 2018 valt het doek. De andere etnische partijen in de koepelpartij EPRDF zijn de macht en het misbruik ervan door de TPLF zat en kiezen de jonge politicus Abiy tot premier. Naar verluidt was Gebremichael ook kandidaat. Hij vond de veertiger Abiy nog veel te onervaren.

Het tweetal Abiy en Gebremichael is nog samen te zien op een foto. Ogenschijnlijk kunnen ze het wel met elkaar vinden, maar spoedig trekt Gebremichael zich terug op zijn thuisprovincie Tigray. Als Abiy grote schoonmaak houdt en de ene na de andere Tigrayer uit topposities landelijk verwijdert, groeit de animositeit. Abiy heft vervolgens de EPRDF op, die als federalistische partij langs etnische lijnen is georganiseerd. Hij komt met zijn nieuwe Prosperity Partij, een eenheidspartij voor alle etniciteiten. De maat is dan vol voor de TPLF en Gebremichael.

De tijd is aangebroken voor verzet, iets waar de partij en zijn leider groot mee zijn geworden. Een aanval van TPLF-milities op het noordelijk hoofdkwartier van het Ethiopische leger om zware wapens buit te maken, leidt de burgeroorlog in. Nu Makele lijkt ingenomen door het Ethiopische leger is Gebremichael weer terug bij af als guerrillastrijder tegen het centrale gezag in Addis Abeba.

Lees ook:

Tigray belooft Ethiopië ‘een hel’ om een dialoog af te dwingen

Tigray richt zo veel mogelijk schade aan in de burgeroorlog, zodat de internationale gemeenschap de Ethiopische premier Abiy tot onderhandelen dwingt

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden