Egypte

Tien jaar na de revolutie is het stil op het Tahrirplein, niemand durft nog

Tien jaar geleden was het Tahrirplein het middelpunt van de protesten tegen oud-president Hosni Mubarak.  Beeld REUTERS
Tien jaar geleden was het Tahrirplein het middelpunt van de protesten tegen oud-president Hosni Mubarak.Beeld REUTERS

De protesten die de Egyptische dictator Mubarak ten val brachten begonnen tien jaar geleden. Reden voor feest, maar niemand durft.

Het is tien jaar sinds het begin van de Egyptische revolutie, maar het Tahrirplein en de straten daaromheen liggen er stil bij. Dit was ooit het middelpunt van de demonstraties die op 25 januari 2011 begonnen, en uiteindelijk na achttien dagen oud-president Hosni Mubarak ten val brachten. Nu is president Abdel Fattah al-Sisi aan de macht, en hij heeft geleerd van Mubaraks lot. Les één: zorg dat grote groepen protesterende mensen niet op een plein bijeenkomen.

Mannen in dienst van een privaat beveiligingsbedrijf houden tegenwoordig toezicht op het Tahrirplein, hoewel er weinig is om op toe te zien. Er is nergens iets te bespeuren dat naar protest riekt. Het gebrek aan mensen die naar het plein komen om de demonstraties van 2011 te gedenken is geen toeval: Egyptenaren weten dat ze zich deze dagen beter gedeisd kunnen houden. Want ieder jaar rond deze tijd staan de veiligheidsdiensten op scherp, en wie op het verkeerde moment op de verkeerde plek is kan daar een hoge prijs voor betalen.

Zo werd de activiste Shaimaa al-Sabbagh op 24 januari 2015 doodgeschoten toen ze op weg was om bloemen te leggen op het Tahrirplein ter nagedachtenis aan de slachtoffers die er in 2011 vielen. En op 25 januari 2016 - het vijfjarig jubileum van de protesten - werd de Italiaanse student Giulio Regeni opgepakt door veiligheidsdiensten toen hij op weg was naar een verjaardagsfeest. Negen dagen later werd zijn levenloze lichaam gevonden naast een snelweg.

Activiste Shaimaa al-Sabbagh werd in 2015, op weg naar het Tahrirplein, doodgeschoten door de politie.  Beeld REUTERS
Activiste Shaimaa al-Sabbagh werd in 2015, op weg naar het Tahrirplein, doodgeschoten door de politie.Beeld REUTERS

Mensen blijven deze januaridagen dus liever uit de buurt van de binnenstad, hoewel dat geen garantie is om uit handen van de veiligheidsdiensten te blijven. Zo werd Ashraf Hamdi, een bekende cartoonist, zondagnacht opgepakt nadat hij een video op Facebook had geplaatst ter gelegenheid van het tiende jubileum van de revolutie. De video eert de slachtoffers die vielen tijdens de protesten, en levert duidelijk kritiek op de Egyptische veiligheidsdiensten. Veel Egyptenaren zien zijn arrestatie dan ook als een waarschuwing van het regime: waag het niet iets te proberen.

Online samenkomen

Hoewel het rustig op straat is betekent dit niet dat het tienjarig jubileum in totale stilte voorbijgaat. Wie de hashtag #Jan25 op Twitter intikt wordt overspoeld met herinneringen, anekdotes en foto’s uit 2011, die veel Egyptenaren maandag deelden in een moment van gezamenlijke nostalgie. Het onlineplatform speelde een grote rol in de demonstraties tien jaar geleden; demonstranten door het hele land konden met elkaar coördineren, elkaar waarschuwen welke gebieden te vermijden, en beelden van de protesten delen met de rest van de wereld. Nu is het opnieuw een plek waar de oud-demonstranten even bijeen kunnen komen.

Naast de herinneringen aan de revolutie wordt er ook stilgestaan bij alle politieke gevangenen die vastzitten. Hoewel president Sisi in 2019 in een interview beweerde dat er ‘geen politieke gevangenen bestaan’ in Egypte, zitten er volgens mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch nog tienduizenden gevangenen vast op politieke gronden, waaronder veel prominente activisten uit 2011.

Er leeft dan ook een zeker cynisme in de tweets die gedeeld worden. Zo reageerde acteur Amr Waked op het nieuws dat president Sisi “hulde brengt aan de januari-revolutie, die werd geleid door de ambitieuze jongeren van Egypte”, met de opmerking: “Misschien moet je ze opzoeken in de gevangenis en ze daar huldigen”.

Lees ook:

Egypte pakt kritische dokters op tijdens coronacrisis

Terwijl overal ter wereld artsen het zwaar hebben, zijn die in Egypte extra de klos. Medisch personeel dat kritiek heeft op het coronabeleid van de overheid wordt zonder pardon opgepakt.

Van hoop naar wanhoop: hoe het tij keerde in de strijd voor Egyptische vrouwenrechten

In het Egypte van Al-Sisi is niemand zijn leven zeker

De gruwelijke dood van een Italiaanse student heeft de mensenrechtensituatie in Egypte weer op de internationale agenda gezet. De veiligheidsdiensten lijken vrij spel te hebben in hun jacht op tegenstanders van het regime.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden