De drukte op de toegangswegen richting het vliegveld van Kaboel.

AnalyseAfghanistan

Terreuraanslagen in Kaboel zetten Amerikanen en Taliban onder druk

De drukte op de toegangswegen richting het vliegveld van Kaboel.Beeld AP

De terreuraanslagen op het vliegveld van Kaboel lijken het werk van IS. In ieder geval leden zowel de Amerikanen als de Taliban verliezen.

Met twee grote explosies bij het vliegveld van Kaboel is de toch al chaotische evacuatie van westerse burgers op donderdag een bloederige finale ingegaan. In de chaos die volgde op de ontploffingen was het nog niet direct duidelijk hoeveel doden en gewonden er gevallen waren. Een woordvoerder van de Taliban sprak vrij snel na de aanslag van 13 doden, onder wie ook kinderen.

Volgens een eerste Amerikaanse verklaring ging het om een ‘complexe aanval’, een aanval dus die door meerdere daders met verschillende soorten wapens wordt uitgevoerd. Ook Amerikaanse militairen raakten gewond. De Nederlandse diplomaten en militairen op het vliegveld bleven ongedeerd. Bij een noodziekenhuis in de buurt werden direct al tientallen gewonde Afghaanse burgers binnengebracht. Op de eerste beelden die uit Kaboel kwamen, was te zien dat sommige mensen onder het bloed met kruiwagens door hun medeburgers in veiligheid gebracht werden.

Inlichtingendiensten waarschuwden steeds dringender voor een terreurdreiging

De aanslag was de apotheose van een dag waarop de zenuwen steeds toenamen, en westerse leiders en inlichtingendiensten steeds dringender waarschuwden voor een terreurdreiging. Na de aanslag waarschuwden Amerikanen dat er meer aanslagen konden volgen. In verklaringen waren burgers aan het begin van de dag al opgeroepen om niet meer naar het vliegveld te komen, en de wachtenden om zich niet meer voor de poorten op te houden.

Maar in de hoop om nog een plek op een van de laatste evacuatievluchten te bemachtigen, bleven velen staan. De meeste landen rondden donderdag hun evacuaties af. De laatste paar dagen gebruikt Amerika om zijn militairen en diplomaten het land uit te krijgen.

De verantwoordelijkheid voor de aanslag is nog niet opgeëist, maar de Amerikanen wezen direct naar terreurgroep IS. De aanslag zou in ieder geval in het straatje van IS passen.

Onderdeel van een universele beweging

Het Afghaanse filiaal van de terreurgroep, IS-K, werd in 2015 opgericht als een directe uitdaging van de macht van de Taliban. De K staat voor Khorasan, een historische regio die deels samenvalt met het huidige Afghanistan. Beide groepen bestaan uit islamitische hardliners, maar ze hangen verschillende interpretaties van het islamitisch recht aan, en er bestaan ook grote verschillen in hun achtergronden en ambities. De Taliban bestaan voornamelijk uit etnische Pasjtoens, die het land Afghanistan onder controle willen krijgen. IS-K zien zichzelf als onderdeel van een universele beweging; zij willen een kalifaat vestigen voor alle moslims wereldwijd.

In 2019 werd IS-K bijna geheel verdreven uit zijn basis in het oosten van Afghanistan, door aanvallen van zowel de Amerikanen als de Taliban. Volgens schattingen zijn er nog zo’n 2000 strijders over. Lang niet genoeg om op dit moment de Taliban de macht serieus te betwisten. Maar wel genoeg om het hun lastig te maken met zelfmoordaanslagen, waar ze zich de afgelopen jaren al in gespecialiseerd hebben.

Ook de Taliban staan in hun hemd

De wachtende menigte bij het vliegveld van Kaboel was voor IS in ieder geval een gedroomd doelwit. De aanslag is namelijk een gevoelige nederlaag voor de westerse mogendheden, die in blessuretijd hun evacuatie steeds meer tot een echte afgang zien verworden. Maar ook de Taliban staan in hun hemd.

Die hebben, nu ze hun macht in Afghanistan proberen te vestigen, juist behoefte aan stabiliteit. Er was operationeel overleg met de Amerikanen om de evacuatie in goede banen te leiden. CIA-directeur Burns vloog afgelopen week in het geheim naar Kaboel om zaken te doen met Taliban-kopstuk Baradar. Zolang de Amerikanen maar op 31 augustus weg zijn, werkt de leiding van de Taliban de operatie niet tegen. Bij de aanslag raakten ook verschillende Taliban-strijders gewond, die buiten het vliegveld de orde bewaakten.

Lees ook:

De leiding van de Taliban gaat steeds meer op een echte regering lijken

Er komen gezanten die met het buitenland overleggen en een nieuwe president van de Afghaanse Centrale Bank. De leiding van de Taliban lijkt op weg een echte regering te vormen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden